Łeba (kasz. Łeba, niem. Leba) – miasto i gmina w północnej Polsce, w województwie pomorskim, w powiecie lęborskim, położona na Wybrzeżu Słowińskim, nad rzekami Łebą i Chełstem, miejscowość wypoczynkowa z portem morskim i kąpieliskami.
Goci odeszli, posuwając się na południowy wschód. Archeolodzy twierdzą, że pozostaje niemal wyludniony kraj - brak warstw kulturowych z tego okresu. Z kroniki Jordanesa nie można rozczytać tego jako pewnik, ale tubylcza ludność prawdopodobnie odeszła z Gotami w zgodzie.
Miasta i gminy partnerskie:
Łeba jako osada powstała zapewne później niż Gardna Wielka. Jeziora Sarbsko i Łebsko rozdzieliły się, toteż powstał ląd zdatny do osiedleń. Osiedle powstało na mierzei. Tę osadę zbudowali z pewnością Pomorzanie mówiący językiem kaszubskim. Mogło to nawet mieć miejsce jeszcze w VIII wieku. Zalew był bez wątpienia godny uwagi ze względu na łatwe połowy ryb.
Pierwsze zasiedlenia na brzegu morskim miały miejsce jeszcze w neolicie, są one lokalizowane na pagórkach np.: koło Potęgowa, nawet na Rowokole archeolodzy znaleźli pojedyncze narzędzia.
Przeszli tędy Goci. Niedaleko od dzisiejszej Łeby, w Dębinie znajduje się kamienny krąg ich cmentarzyska (pozostały tylko 3 głazy tego kręgu). Ponadto cmentarzyska Gotów znajdują się (w najbliższej okolicy) w Grzybnicy, inne w Węsiorach i Odrach. Pobyt Gotów w tym regionie to poł. I - pocz. III wieku n.e.
Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 3753 mieszkańców.
Letnie kąpieliska w Łebie:
Dane ilościowe na 31.12.2005:[]
Powierzchnia Gminy Miejskiej Łeba wynosi 1 480,96 ha w tym[]:
W części miejscowości działało Państwowe Gospodarstwo Rybackie Łeba.
Trzęsienie ziemi było tu w 1912 r..
W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa słupskiego.
W okresie, kiedy te grody obronne prowadziły swoje normalne życie, z zatoki tworzyły się jeziora lagunowe. Przyrastało z czasem trwałego lądu, w okolicy dominowały jednak cały czas jeszcze bagna.
Od wieku XIII do ziemi słupskiej napływali kolonizatorzy niemieccy. Zdarzało się bardzo często, że zabudowania niemieckie stały obok kaszubskich. Niemcy jednak nie umieli się w pełni przyzwyczaić do warunków życia w Łebie, a dopiero jej strategiczne położenie przy ujściu rzeki zainteresowało Zakon Krzyżacki.
Linię brzegu morskiego wskazują do dzisiaj znajdujące się tam grodziska: Gałęzinowo, Żoruchowo, Równo, Siodłonie, Damno... Siodłonie i Damno zdaje się, że były oddalone od brzegu morskiego i posadowione nad brzegiem rzeki, prakoryto tej rzeki jest do dzisiaj czytelne. Grodziska te to wcześniej grody obronne epoki brązu przypisywane kulturze łużyckiej. Ludność tej kultury buduje takie grody od ok. 1000 r. p.n.e. do 400 r. p.n.e. Naukowcy dokonali rekonstrukcji grodu kultury łużyckiej w Biskupinie.
Oto co pisze na ten temat ks. Stanisław Kujot; Kto założył... Część 2.., Toruń 1904 r.:
Na pewien czas miało miejsce „spotkanie” Gotów i Słowian w okolicach południowo-wschodniej Polski. W V w. zajęli już Słowianie cały nadmorski pas wybrzeża. Oto co mówi prof. Aleksander Brückner o języku kaszubskim; (str. 18- 19), Dzieje języka polskiego:
W latach 1974–2005 Łeba była uznana przez rząd za miejscowość posiadającą warunki do prowadzenia lecznictwa uzdrowiskowego, dzięki czemu mogły być prowadzone tu zakłady lecznictwa. W oparciu o warunki naturalne ustalono dla Łeby pierwszoplanowe kierunki lecznicze: choroby układu oddechowego i choroby układu wydzielania wewnętrznego i przemiany materii (choroby tarczycy). Kierunkiem drugoplanowym były choroby narządów ruchu i reumatyczne oraz kierunek klimatyczno-usprawniający.
Opis osadnictwa grodowego w regionie jak i szczególny opis dróg pochodzących jeszcze z kultury łużyckiej jest pokazany w artykule „Grodzisko słowiańskie w Słupsku” i w „Osadnictwie grodowym powiatu słupskiego”.
Według danych z 1 stycznia 2010 r. powierzchnia miasta wynosiła 14,81 km². Miasto stanowi 2,09% powierzchni powiatu.