Najprostszym i najmniej formalnym podziałem jednostek żaglowych jest ich podział ze względu na wielkość. Najmniejsze jednostki to żaglówki, większe to jachty, zaś największe to "prawdziwe" żaglowce. Jednak w najszerszym rozumieniu terminu żaglowiec jest nim każda bez wyjątku jednostka, której ożaglowanie stanowi jej podstawowy napęd. Żaglówki i jachty nazywa się również potocznie "łódkami".
Żaglowiec – statek wodny o napędzie żaglowym. Jednostka pływająca, której jedynym lub podstawowym czynnikiem napędowym jest jeden lub więcej żagli. Na danej jednostce przygotowanej do żeglugi zbiór wszystkich możliwych do zastosowania na niej rodzajów żagli stanowi jej aktualne ożaglowanie, przy czym nie wszystkie rodzaje tych żagli muszą być użyte jednocześnie.
Rozwój żaglowców bałtyckich: nef > koga > holk.
Żaglowce dzieli się również ze względu na rejon występowania na świecie, gdyż wiele rodzajów jednostek żaglowych jest charakterystycznych (czasami nawet bardzo) dla konkretnych wód. Istnieje również duża liczba rodzajów żaglowców w ujęciu historycznym, z czego wiele przykładów przetrwało do naszych czasów w postaci w pełni funkcjonalnych replik.
Zobacz: Skróty przed imionami statków
Podział żaglowców na rodzaje jest trudny i wielowątkowy, generalnie jednak żaglowce klasyfikuje się właśnie ze względu na ich żagle, a dokładniej na rodzaj osprzętu żaglowego, czyli takielunek.
Żaglowce można dzielić również na rekreacyjne, turystyczne, sportowe oraz szkolne i badawcze. W przeszłości żaglowce stosowano także w celach militarnych, transportowych oraz w rybołówstwie i polowaniu na duże zwierzęta morskie. Dziś jedynie na Dalekim Wschodzie, w Oceanii oraz w Afryce żaglowce mają jeszcze zastosowanie typowo gospodarcze, stanowiąc zazwyczaj jednocześnie środek transportu oraz dom mieszkalny.
Według przepisów Polskiego Rejestru Statków każda jednostka pływająca (w tym i żaglowiec), która służy do rekreacji, turystyki, uprawiania sportu, celów szkoleniowych lub reprezentacyjnych, jest jachtem. Wynika to z faktu klasyfikacji jednostek pływających wg przeznaczenia, a nie rozmiaru.
Jednak główny podział żaglowców to klasyfikowanie ich ze względu na rodzaj ożaglowania i ilość masztów. Współcześnie wyróżnia się:
Żaglowce, podobnie jak pozostałe jednostki pływające, można dzielić także ze względu na liczbę ustawionych równolegle kadłubów jednostki. Wyróżnia się jednokadłubowce, oraz wielokadłubowce – katamarany i trimarany. W podziale tym nie uwzględnia się ewentualnych pływaków.
Inne typy żaglowców, klasyfikowane najczęściej jednocześnie ze względu na budowę, zastosowanie i epokę historyczną, a czasami nawet miejsce występowania, to m.in.: dżonka, fluita, galeon, karaka, karawela, kliper, liniowiec, pinasa, windjammer.