10 października
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
10 października jest 283. (w latach przestępnych 284.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 82 dni.
Święta
- imieniny obchodzą: Adalryk, Alderyk, Daniel, Dionizjusz, Dionizy, Eleuteria, Eleuteriusz, Eleutery, Eulampia, Eulampiusz, Franciszek, Gereon, German, Jan, Kalistrat, Kasjusz, Leon, Leona, Lutomir, Maria, Paulin, Przemysław, Rustyk, Rustyka, Samuel, Tomił, Tomiła i Twardostoj.
- Fidżi – Święto Niepodległości (1970)
- Finlandia – Dzień Fińskiej Literatury
- Kenia – Święto Prezydenta Daniela Moi
- Korea Północna – Rocznica Utworzenia Partii Robotniczej
- Kuba – Dzień I Wojny o Niepodległość
- Tajwan – Święto Republiki
- międzynarodowe:
- wspomnienia i święta w Kościele katolickim, obchodzą:
Wydarzenia w Polsce
Wydarzenia na świecie
- 680 – Stoczono bitwę pod Karbalą.
- 1471 – Zwycięstwo Szwedów nad Duńczykami w bitwie pod Brunkeberg.
- 1575 – V wojna religijna we Francji: książę Henryk Gwizjusz pokonał hugenockich najemników w bitwie pod Dormans.
- 1582 – Ze względu na reformę kalendarza gregoriańskiego tego dnia nie było w Italii, Hiszpanii, Portugalii i Polsce.
- 1631 – Armia saksońska zajęła Pragę.
- 1683 – W hiszpańskim porcie Kadyks w wyniku pożaru eksplodowała amunicja na niemieckim statku Wapen von Hamburg, powodując śmierć 64 marynarzy.
- 1733 – Francja wypowiedziała wojnę Austrii. Rozpoczęła się wojna o sukcesję polską.
- 1776 – Maurycy Beniowski został obwołany przez tubylców królem Madagaskaru.
- 1780 – Na Atlantyku uformował się potężny cyklon tropikalny, który w ciągu następnych dni zabił kilkadziesiąt tysięcy ludzi w rejonie Karaibów.
- 1845 – W Annapolis powstała Akademia Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych.
- 1846 – William Lassell odkrył Trytona, jeden z księżyców Neptuna.
- 1868 – Na Kubie wybuchło powstanie przeciw Hiszpanii.
- 1871 – Zakończył się wielki pożar Chicago.
- 1881 – Ukazała się ostatnia książka Charlesa Darwina O tworzeniu się gleby w następstwie działania dżdżownic oraz obserwacje nad ich zachowaniem się.
- 1882 – Utworzono Bank Japonii.
- 1911 – Na apel Ligi Związkowej wybuchło powstanie w Chinach, które doprowadziło do proklamowania republiki.
- 1913 – Prezydent USA Woodrow Wilson symbolicznie zakończył budowę Kanału Panamskiego, wysadzając zaporę Gamboa.
- 1914 – Ferdynand I został królem Rumunii.
- 1918:
- 1921 – Utworzono Królestwo Kurdystanu.
- 1929 – W Berlinie odbyła się premiera operetki Kraina uśmiechu z muzyką Franza Lehára.
- 1935 – W Grecji została proklamowana monarchia.
- 1938 – Niemcy zajęli ostatnie tereny w Sudetach przyznane im kosztem Czechosłowacji na konferencji monachijskiej.
- 1940 – Fulgencio Batista został prezydentem Kuby.
- 1941 – Premiera nazistowskiego filmu propagandowego Powrót do ojczyzny.
- 1942 – Australia i ZSRR nawiązały stosunki dyplomatyczne.
- 1944 – Ramón Grau San Martin został po raz drugi prezydentem Kuby.
- 1948 – Carlos Prío Socarrás został prezydentem Kuby.
- 1954 – Oddziały Việt Minhu wkroczyły do Hanoi po wycofaniu się, zgodnie z porozumieniami genewskimi, wojsk francuskich.
- 1956 – Rozpoczęto produkcję radzieckiego samochodu osobowego GAZ Wołga.
- 1957:
- 1959 – Reprezentacja Polski w koszykówce kobiet zadebiutowała na mistrzostwach świata, przegrywając w Moskwie z Czechosłowacją 61:76.
- 1960 – Nieudana próba wystrzelenia radzieckiej sondy Mars 1M 1.
- 1963 – Premiera filmu Pozdrowienia z Rosji.
- 1964 – Rozpoczęły się XVIII Letnie Igrzyska Olimpijskie w Tokio.
- 1967 – Wszedł w życie Traktat o Przestrzeni Kosmicznej.
- 1968 – Premiera filmu Barbarella.
- 1970:
- 1973 – Oskarżony o korupcję wiceprezydent USA Spiro Agnew zrezygnował ze stanowiska.
- 1975 – Papua-Nowa Gwinea została członkiem ONZ.
- 1976 – Dokonano oblotu brazylijskiego samolotu wielozadaniowego Embraer 121 Xingu.
- 1977 – Amnesty International otrzymała Pokojową Nagrodę Nobla.
- 1980:
- 1981 – Polscy piłkarze pokonali w Lipsku NRD 3:2 i zapewnili sobie awans na mundial w Hiszpanii.
- 1982 – Papież Jan Paweł II kanonizował w Rzymie Maksymiliana Marię Kolbego.
- 1983:
- 1985 – 4 amerykańskie myśliwce F-14 Tomcat przechwyciły i zmusiły do lądowania na Sycylii egipski samolot pasażerski na pokładzie którego znajdowali się palestyńscy porywacze statku MS Achille Lauro.
- 1986:
- 1991 – Abdur Rahman Biswas został prezydentem Bangladeszu.
- 1997 – W katastrofie argentyńskiego samolotu DC-9 w Urugwaju zginęły 74 osoby.
- 2000 – W Biszkeku została powołana Euroazjatycka Wspólnota Gospodarcza.
- 2001 – Prezydent George W. Bush zaprezentował listę 22 najgroźniejszych terrorystów wg rządu amerykańskiego.
- 2003 – Premiera pierwszej części filmu Kill Bill.
- 2004 – Abdullahi Yusuf został wybrany na tymczasowego prezydenta Somalii.
- 2006:
- 2007 – Rozpoczęła się misja statku Sojuz TMA-11 z pierwszym kosmonautą z Malezji na pokładzie.
- 2008:
- 2009:
- Grupa talibów zaatakowała kwaterę główną armii pakistańskiej w Rawalpindi, biorąc 42 zakładników. Następnego ranka pakistańscy komandosi przeprowadzili akcję ich odbicia, w której zginęło 20 osób (9 terrorystów, 8 żołnierzy i 3 zakładników).
- Turcja i Armenia podpisały w Zurychu umowę o nawiązaniu stosunków dyplomatycznych, mającą w konsekwencji doprowadzić do otwarcia wspólnej granicy.
- 2010:
Urodzili się
- 1332 – Karol II Zły, król Nawarry (zm. 1387)
- 1465 – Selim I Groźny, sułtan Turcji (zm. 1520)
- 1560 – Jakub Armenszoon, niderlandzki teolog (zm. 1609)
- 1585 – Piotr Gembicki, polski duchowny katolicki, podkanclerzy koronny, kanclerz wielki koronny, biskup krakowski (zm. 1657)
- 1625 – Erik Dahlbergh, szwedzki feldmarszałek, dyplomata, historyk, kartograf (zm. 1703)
- 1684 – Jean Antoine Watteau, francuski malarz (zm. 1721)
- 1731 – Henry Cavendish, brytyjski chemik, fizyk (zm. 1810)
- 1777 – urodził się niemiecki literat Heinrich von Kleist (zm. śmiercią samobójczą 1811)
- 1813 – Giuseppe Verdi, włoski kompozytor (zm. 1901)
- 1825 – Paul Kruger, burski polityk, prezydent Transwalu (zm. 1904)
- 1830 – Izabela II Burbon, królowa Hiszpanii (zm. 1904)
- 1834 – Aleksis Kivi, fiński pisarz (zm. 1872)
- 1860 – Władysław Abraham, polski prawnik, profesor i rektor Uniwersytetu Lwowskiego (zm. 1941)
- 1861:
- 1865 – Rafael Merry del Val y Zulueta, sługa Boży, hiszpański duchowny katolicki, kardynał, sekretarz stanu Watykanu (zm. 1930)
- 1870 – Franciszek Trąbalski, polski polityk, poseł na Sejm (zm. 1964)
- 1873 − Maria Lubomirska, polska księżna, małżonka Zdzisława Lubomirskiego, pierwsza dama (zm. 1934)
- 1887 – Wacław Barcikowski, polski prawnik, polityk, pierwszy prezes Sądu Najwyższego, wicemarszałek Sejmu, wiceprzewodniczący Rady Państwa (zm. 1981)
- 1888 – Michał Halicz, polski aktor (zm. 1969)
- 1890 – Fryderyk Jarossy, polski aktor, reżyser teatralny, konferansjer pochodzenia węgierskiego (zm. 1960)
- 1891:
- 1894 – Wiktor Petrow, ukraiński filolog, etnograf, historyk, pisarz (zm.1969)
- 1895 – Lin Yutang, chiński pisarz (zm. 1976)
- 1898:
- 1900:
- 1901 – Alberto Giacometti, szwajcarski rzeźbiarz, malarz (zm. 1966)
- 1903 – Karol Koburg, hrabia Flandrii (zm. 1983)
- 1906 – R.K. Narayan, indyjski pisarz (zm. 2001)
- 1907 – Wanda Jakubowska, polska reżyserka filmowa (zm. 1998)
- 1909 – Robert F. Boyle, amerykański scenograf (zm. 2010)
- 1913:
- 1916:
- 1917 – Thelonious Monk, amerykański muzyk jazzowy (zm. 1982)
- 1919:
- 1920 – Jadwiga Łokkaj, polska polityk, poseł na Sejm PRL, przewodnicząca Społem, wiceprezes ZBoWiD (zm. 2008)
- 1923 – Erich Habitzl, austriacki piłkarz (zm. 2007)
- 1924:
- 1925:
- Witold Leśniewicz, polski reżyser i operator filmów dokumentalnych (zm. 1983)
- Wiktor Poliszczuk, kanadyjski politolog, dziennikarz (zm. 2008)
- 1927:
- Dana Elcar, amerykański aktor (zm. 2005)
- Witold Żukowski, polski twórca filmów oświatowych (zm. 1985)
- 1928:
- 1929 – Bogdan Łazarkiewicz, polski lekarz, chirurg, rektor Akademii Medycznej we Wrocławiu
- 1930:
- 1933:
- 1935:
- 1936 – Gerhard Ertl, niemiecki fizyk, chemik, laureat Nagrody Nobla
- 1938:
- 1940:
- 1941:
- 1942:
- 1945 – Jurij Razuwajew, rosyjski szachista (zm. 2012)
- 1946:
- 1947 – Francis Perrin, francuski aktor, reżyser filmowy
- 1948 – Władysław Komendarek, polski muzyk zespołu Exodus
- 1949 – Andrzej Sikorowski, polski muzyk, wokalista zespołu Pod Budą
- 1950:
- 1951.
- 1953 – Midge Ure, szkocki muzyk zespołów Thin Lizzy i Ultravox
- 1954 – David Lee Roth, amerykański wokalista zespołu Van Halen
- 1955:
- 1957 – Christel Justen, niemiecka pływaczka (zm. 2005)
- 1958 – Tanya Tucker, amerykańska piosenkarka
- 1959 – Michael Klein, rumuński piłkarz (zm. 1993)
- 1960 – Urszula Kielan, polska lekkoatletka, skoczkini wzwyż
- 1961:
- Paul Chart, angielski reżyser filmowy
- Danuta Stenka, polska aktorka
- 1962 – Rex Walheim, amerykański astronauta
- 1963:
- 1965 – Chris Penn, amerykański aktor (zm. 2006)
- 1966:
- 1967:
- 1968:
- 1969 – Robert Quiroga, amerykański bokser (zm. 2004)
- 1971:
- 1973:
- 1974:
- 1975:
- 1976 – Shane Doan, kanadyjski hokeista
- 1977 – Alberto Cisolla, włoski siatkarz
- 1978 – Jodi Lyn O'Keefe, amerykańska aktorka
- 1979:
- 1980:
- 1982:
- 1984:
- 1990 – Michael Freiberg, australijski kolarz torowy
- 1991 – Gabriella Cilmi, australijska piosenkarka
Zmarli
- 19 – Juliusz Cezar Germanikus, rzymski wódz (ur. 15 p.n.e.)
- 680 – Husajn ibn Ali, imam szyicki (ur. ok. 626)
- 1359 – Hugo IV, król Cypru (ur. 1295)
- 1659 – Abel Tasman, holenderski żeglarz, odkrywca (ur. 1603)
- 1835 – Kazimierz Brodziński, polski poeta, krytyk literacki, tłumacz, profesor Uniwersytetu Warszawskiego (ur. 1791)
- 1837 – Charles Fourier, francuski filozof, socjalista utopijny (ur. 1772)
- 1862 – Franciszek Kowalski, polski poeta (ur. 1799)
- 1875 – Aleksiej Tołstoj, rosyjski pisarz (ur. 1817)
- 1881 – Daniel Comboni, włoski biskup misjonarz, święty (ur. 1831)
- 1899 – Maria Angela Truszkowska, błogosławiona, polska zakonnica, założycielka Zgromadzenia Sióstr Felicjanek (ur. 1825)
- 1903 – Waleria Marrené, polska pisarka (ur. 1832)
- 1907 – Adolf Furtwängler, niemiecki archeolog (ur. 1853)
- 1913 – Katsura Tarō, japoński polityk, premier Japonii (ur. 1848)
- 1914 – Karol I, król Rumunii (ur. 1839)
- 1916 – Antonio Sant'Elia, włoski architekt (ur. 1888)
- 1923 – Heliodor Święcicki, polski lekarz, ginekolog-położnik, rektor Uniwersytetu Poznańskiego (ur. 1854)
- 1927 – Gustav Whitehead, amerykański wynalazca, konstruktor silników lotniczych, pionier lotnictwa (ur. 1874)
- 1928 – Teodor Roland, polski aktor (ur. 1862)
- 1932 – Piotr Brukalski, polski architekt (ur.1858)
- 1942 – Terézia Vansová, słowacka pisarka, dziennikarka, działaczka społeczna (ur. 1857)
- 1953 – Stanisław Bryliński, polski aktor, reżyser teatralny (ur. 1890)
- 1958 – Ferdynand Zarzycki, polski generał, polityk, minister przemysłu i handlu (ur. 1888)
- 1964:
- 1966 – Charlotte Cooper Sterry, brytyjska tenisistka (ur. 1870)
- 1967 – Anda Kitschmann, polska piosenkarka, kompozytorka (ur. 1895)
- 1968 – Nikifor Krynicki, łemkowski malarz prymitywista (ur. 1895)
- 1970:
- 1973 – Ludwig von Mises, amerykański ekonomista, prakseolog pochodzenia austriackiego (ur. 1881)
- 1983 – Ralph Richardson, angielski aktor (ur. 1902)
- 1985:
- Yul Brynner, amerykański aktor (ur. 1920)
- Kazimierz Szemioth, polski poeta, publicysta, aktor, malarz, grafik (ur. 1933)
- Orson Welles, amerykański aktor, reżyser filmowy (ur. 1915)
- 1988 – Kazimierz Siedlecki, polski aktor teatralny (ur. 1938)
- 1989 – Jan Gałkowski, polski poeta, autor tekstów piosenek (ur. 1926)
- 1991:
- 1994 – Sheikh Mohammed Sultan, banglijski malarz (ur. 1923)
- 2000:
- 2002 – Teresa Graves, amerykańska aktorka, piosenkarka (ur. 1948)
- 2003:
- 2004:
- 2005 – Milton Obote, ugandyjski polityk, premier i prezydent Ugandy (ur. 1924)
- 2006:
- 2007 – Karol Sabath, polski biolog, paleontolog (ur. 1963)
- 2008:
- 2009 – Stephen Gately, irlandzki piosenkarz, członek irlandzkiego boysbandu Boyzone (ur. 1976)
- 2010: