11 września
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
11 września jest 254. (w latach przestępnych 255.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 111 dni.
Święta
- imieniny obchodzą: Ademar, Aisza, Bonawentura, Dagna, Diodor, Diodora, Diomedes, Dydym, Dydymus, Emilian, Feliks, Hiacynt, Jacek, Jacenty, Jan, Krzesisław, Krzesława, Naczęsław, Pafnucy, Piotr, Prot, Teodora i Wincenty.
- Autokefaliczny Kościół Prawosławny – Ścięcie Św. Jana Chrzciciela
- Katalonia – święto narodowe La Diada
- wspomnienia i święta w Kościele katolickim, obchodzą:
Wydarzenia w Polsce
Wydarzenia na świecie
- 1041 – Wielki pożar Bremy.
- 1217 – Podpisano angielsko-francuski traktat w Lambeht.
- 1297 – Powstanie Williama Wallace'a: szkoccy powstańcy odnieśli pierwsze sukcesy zwyciężając w bitwie o most Stirling.
- 1541 – Spływ błotny z wulkanu Volcán de Agua zniszczył miasto Ciudad Vieja, pierwszą stolicę Gwatemali.
- 1609:
- 1649 – Kampania Cromwella w Irlandii: wojska parlamentu zdobyły miasto Drogheda.
- 1697 – W bitwie pod Zentą wojska cesarskie księcia Eugeniusza Sabaudzkiego rozgromiły armię turecką.
- 1709 – Wojna o sukcesję hiszpańską: połączone armie Wielkiej Brytanii, Holandii i Austrii pokonały Francję w bitwie pod Malplaquet.
- 1714 – Wojna o sukcesję hiszpańską: wojska hiszpańsko-francuskie zdobyły Barcelonę.
- 1777 – Wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych: podczas bitwy pod Brandywine Kazimierz Pułaski uratował życie Jerzemu Waszyngtonowi.
- 1814 – Wojna brytyjsko-amerykańska: stoczono bitwę pod Plattsburgh.
- 1822 – Święte Oficjum w Rzymie obwieściło, że nauka Mikołaja Kopernika o obrocie Ziemi wokół Słońca może być rozpowszechniana.
- 1855 – Wojna krymska: wojska brytyjsko-francusko-tureckie zdobyły Sewastopol.
- 1857 – Wojna w Utah: mormoni i Pajutowie dokonali masakry ponad stu udających się do Kalifornii osadników z Arkansas.
- 1905 – W japońskim porcie Sasebo zatonął po eksplozji w rufowej komorze amunicyjnej pancernik Mikasa; zginęło 339 członków załogi.
- 1906 – Uruchomiono komunikację tramwajową w szwedzkiej Uppsali.
- 1909 – Niemiecki astronom Max Wolf odkrył dzięki fotografii powracającą Kometę Halleya.
- 1919:
- 1922:
- 1924 – Ahmad Tajuddin został sułtanem Brunei.
- 1926 – Anarchista Gino Lucetti usiłował w Rzymie dokonać zamachu na Benito Mussoliniego, rzucając bombę na jego limuzynę.
- 1928 – Założono Uniwersytet Aarhus (Dania).
- 1932 – Wystartowała najwyższa francuska liga piłkarska Ligue 1.
- 1941:
- 1944:
- 1948 – Henri Queuille został premierem Francji.
- 1952 – Cesarz Etiopii Haile Selassie I podpisał akt federacji Etiopii i Erytrei.
- 1960 – Zakończyły się XVII Letnie Igrzyska Olimpijskie w Rzymie.
- 1961 – Powstała międzynarodowa organizacja ekologiczna World Wildlife Fund (WWF).
- 1967 – Amerykańska sonda Surveyor 5 wylądowała na Księżycu.
- 1968 – 95 osób zginęło w katastrofie samolotu Sud Aviation Caravelle 3 pod Antibes we Francji.
- 1971:
- 1972 – Zakończyły się XX Letnie Igrzyska Olimpijskie w Monachium.
- 1973 – W Chile doszło do przewrotu wojskowego. Generał Augusto Pinochet Ugarte obalił Salvadora Allende Gossensa, legalnie wybranego prezydenta.
- 1974:
- 1978:
- 1980:
- Attache misji Kuby przy ONZ w Nowym Jorku Félix García Rodríguez zginął w zamachu przeprowadzonym przez organizację terrorystyczną Omega 7.
- Została przyjęta w referendum konstytucja Chile.
- 1982 – W katastrofie amerykańskiego śmigłowca wojskowego CH-47 Chinook pod Mannheim zginęło 46 osób.
- 1985:
- 1987:
- 1989 – Władze Węgier zdecydowały o otwarciu granicy z Austrią dla uchodźców z byłej NRD.
- 1991:
- 1995 – W południowej wieży nowojorskiego WTC rozpoczął się mecz o szachowe mistrzostwo świata, między Garri Kasparowem z Rosji a Viswanathanem Anandem z Indii.
- 1997:
- 74% mieszkańców Szkocji wypowiedziało się w referendum za ponownym utworzeniem po blisko 300 latach własnego parlamentu.
- Amerykańska sonda Mars Global Surveyor osiągnęła orbitę Marsa.
- 1998 – Jewgienij Primakow został premierem Rosji.
- 2001:
- 2004 – 17 osób, w tym prawosławny patriarcha Aleksandrii Piotr VII, zginęło w katastrofie wojskowego śmigłowca CH-47 Chinook, lecącego z Aten na Górę Athos.
- 2005:
- 2006 – Jerzy Tupou V zaprzysiężony jako piąty król Tonga.
- 2007 – Przeprowadzono pierwszy test rosyjskiej bomby paliwowo-lotniczej, zwanej ojcem wszystkich bomb.
- 2009:
- 2009 – Prezydent Mołdawii Władimir Woronin ustąpił ze stanowiska. Tymczasowym prezydentem został przewodniczący parlamentu Mihai Ghimpu.
Urodzili się
- 1182 – Minamoto no Yoriie, japoński potentat (zm. 1204)
- 1522 – Ulisse Aldrovandi, włoski przyrodnik (zm. 1605)
- 1524 – Pierre de Ronsard, francuski poeta (zm. 1585)
- 1525 – Jan Jerzy Hohenzollern, elektor Brandenburgii (zm. 1598)
- 1557 – Józef Kalasancjusz, święty, hiszpański duchowny katolicki, założyciel zakonu pijarów (zm. 1648)
- 1611 – Henri de la Tour d'Auvergne, Vicomte de Turenne, francuski marszałek (zm. 1675)
- 1681 – Johann Gottlieb Heineccius, niemiecki prawnik (zm. 1741)
- 1700 – James Thomson, angielski poeta (zm. 1748)
- 1711 – Stiepan Kraszeninnikow, rosyjski podróżnik, geograf i botanik, badacz Syberii, Kamczatki i Wysp Kurylskich, (zm. 1755)
- 1724 – Johannes Bernhard Basedow, niemiecki reformator edukacji (zm. 1790)
- 1743 – Nikolaj Abraham Abildgaard, duński malarz, rzeźbiarz (zm. 1809)
- 1771 – Mungo Park, szkocki podróżnik, badacz Afryki (zm. 1806)
- 1784 – Ludwik Pavoni, włoski ksiądz, błogosławiony katolicki (zm. 1849)
- 1786 – Friedrich Kuhlau, niemiecki kompozytor (zm. 1832)
- 1787 – Stanisław Malczewski, polski wojskowy, uczestnik wojen napoleońskich (zm. 1813)
- 1798 – Franz Ernst Neumann, niemiecki fizyk (zm. 1895)
- 1800 – Daniel S. Dickinson, senator Nowego Yorku (zm. 1866)
- 1803 – Aleksander Stryjeński, polski kartograf, uczestnik powstania listopadowego (zm. 1875)
- 1816 – Carl Zeiss, niemiecki mechanik, przedsiębiorca (zm. 1888)
- 1823 – Jan Zachariasiewicz, polski pisarz, dziennikarz (zm. 1906)
- 1825 – Eduard Hanslick, austriacki krytyk muzyczny (zm. 1904)
- 1838 – Adam Asnyk, polski pisarz (zm. 1897)
- 1845 – Émile Baudot, francuski wynalazca, wynalazca kodu Baudota, pionier telekomunikacji (zm. 1903)
- 1855 – Konstanty Biergiel, polski wiceadmirał, uczestnik I wojny światowej (zm. 1939)
- 1862 – O. Henry, amerykański pisarz (zm. 1910)
- 1864 – Jerzy Dunin-Borkowski, polski dowódca wojskowy, generał (zm. 1920)
- 1865 – Jānis Rainis, łotewski pisarz, dziennikarz, tłumacz (zm. 1929)
- 1877 – Feliks Dzierżyński, rosyjski działacz komunistyczny pochodzenia polskiego, szef Czeka i OGPU (zm. 1926)
- 1881 – Asta Nielsen, duńska aktorka (zm. 1972)
- 1885 – David Herbert Lawrence, amerykański pisarz (zm. 1930)
- 1886 – Jerzy Kossak, polski malarz (zm. 1955)
- 1892:
- 1894:
- 1897 – Czesław Strzelecki, polski aktor, reżyser teatralny (zm. 1970)
- 1899:
- 1903 – Theodor Adorno, niemiecki filozof, teoretyk muzyki, kompozytor (zm. 1969)
- 1904 – Jacek Woszczerowicz, polski aktor (zm. 1970)
- 1906 – Antoni Bohdziewicz, polski reżyser filmowy (zm. 1970)
- 1907 – Lew Oborin, rosyjski pianista, laureat Konkursu Chopinowskiego (zm. 1974)
- 1913 – Ulrich Simon, niemiecki filozof, pisarz
- 1914:
- 1917:
- 1921 – Marian Buczyński, polski żołnierz AK, plutonowy, uczestnik powstania warszawskiego (zm. 1944)
- 1922:
- Robert Day, brytyjski reżyser filmowy
- Erich Sojka, czeski pisarz (zm. 1997)
- 1925 – Danuta Mniewska-Dejmek, polska aktorka
- 1926:
- Jacek Kolasa, polski malarz, grafik, rysownik, fotograf, eseista
- Jan Tarasin, polski malarz, grafik, rysownik, fotograf, eseista, profesor i rektor ASP w Warszawie (zm. 2009)
- 1928 – Earl Holliman, amerykański aktor
- 1929:
- 1930:
- 1932 – Jerzy Afanasjew, polski pisarz, satyryk, reżyser filmowy i teatralny (zm. 1991)
- 1933 – Zofia Słaboszowska, polska aktorka
- 1934 – Ian Abercrombie, brytyjski aktor (zm. 2012)
- 1935:
- 1937:
- 1938 – Krzysztof Wierzbiański, polski reżyser filmowy
- 1940:
- 1942 – Marek Bargiełowski, polski aktor
- 1943 – Mickey Hart, amerykański muzyk zespołu Grateful Dead
- 1944 – Everaldo, brazylijski piłkarz
- 1945 – Franz Beckenbauer, niemiecki piłkarz, trener piłkarski
- 1946 – Marek Harny, polski pisarz
- 1947 – Stanisław Mikke, polski działacz społeczny, wiceprzewodniczący Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, redaktor miesięcznika Palestra (zm. 2010)
- 1948 – John Martyn, brytyjski piosenkarz, gitarzysta (zm. 2009)
- 1949 – Ewa Szykulska, polska aktorka
- 1950 – Barry Sheene, angielski motocyklista (zm. 2003)
- 1953 – Tommy Shaw, amerykański wokalista zespołu Styx
- 1956 – Adam Lipiński, polski ekonomista, polityk
- 1957:
- 1958 – Georgi Sławkow, bułgarski piłkarz
- 1959 – Mirosław Guzowski, polski aktor
- 1961:
- 1962:
- Kristy McNichol, amerykańska aktorka
- Beata Zygarlicka, polska aktorka
- 1964 – Victor Lemonte Wooten, amerykański gitarzysta basowy
- 1965:
- 1966 – Kiko, japońska księżna, żona księcia Akishino
- 1967:
- 1968:
- 1969 – Gidget Gein, amerykański basista zespołu Marilyn Manson (zm. 2008)
- 1971:
- 1972:
- 1973:
- 1975:
- 1976 – Łukasz Majewski, polski piosenkarz
- 1977:
- 1978:
- 1979:
- 1981:
- 1987 – Anže Damjan, słoweński skoczek narciarski
Zmarli
- 1063 – Bela I, król Węgier (ur. ok. 1016)
- 1161 – Melisanda, królowa Jerozolimy (ur. 1105)
- 1207 – Fulko, polski duchowny katolicki, biskup krakowski (ur. ?)
- 1349 – Bonna Luksemburska, francuska księżna, żona Jana II Dobrego (ur. 1315)
- 1599 – Beatrice Cenci, włoska patrycjuszka (ur. 1577)
- 1646 – Edward I Farnese, książę Parmy i Piacenzy (ur. 1612)
- 1661 – Johannes Fijt, flamandzki malarz (ur. 1611)
- 1680 – Go-Mizunoo, cesarz Japonii (ur. 1596)
- 1721 – Rudolf Jakob Camerarius, niemiecki lekarz, botanik (ur. 1665)
- 1733 – François Couperin, francuski kompozytor (ur. 1668)
- 1802 – Aleksandr Radiszczew, rosyjski pisarz (ur. 1749)
- 1822 – Alojzy Żółkowski, polski aktor (ur. 1777)
- 1823 – David Ricardo, angielski ekonomista (ur. 1772)
- 1870 – Jan Bojankowski, polski architekt, pierwszy, od 1864 architekt miejski Łodzi (ur. 1832)
- 1888 – Domingo Faustino Sarmiento, argentyński polityk, prezydent Argentyny (ur. 1811)
- 1910 – Mieczysław Srokowski, polski pisarz (ur. 1873)
- 1914 – İsmail Gaspıralı, rosyjski pedagog, polityk tatarskiego (ur. 1851)
- 1915 – William Cornelius Van Horn, amerykański pionier kolejnictwa (ur. 1843)
- 1924 – Mieczysław Surzyński, polski kompozytor, organista, dyrygent, pedagog (ur. 1866)
- 1926 – Béla Hajts, – słowacki nauczyciel, przyrodnik, pomolog, krajoznawca i działacz turystyczny, autor nazwy „Słowacki Raj (ur. 1872)
- 1932:
- 1933 – Józef Lewoniewski, polski lotnik (ur. 1899)
- 1937 – Stefan Barszczewski, polski pisarz, dziennikarz, podróżnik (ur. 1862)
- 1941 – Chrystian Rakowski, ukraiński polityk pochodzenia rumuńskiego, przewodniczący Rady Komisarzy Ludowych Ukraińskiej SRR (ur. 1873)
- 1942 – Stanisław Gall, polski duchowny katolicki, biskup warszawski, biskup polowy (ur. 1865)
- 1944 – Gustaw Billewicz, polski dowódca wojskowy, żołnierz AK, major, uczestnik powstania warszawskiego (ur. 1907)
- 1948 – Muhammad Ali Jinnah, pakistański polityk, założyciel i gubernator Pakistanu (ur. 1876)
- 1963 – Richard Oswald, austriacki reżyser filmowy (ur. 1880)
- 1967 – Tadeusz Żyliński, polski inżynier włókiennictwa, profesor Politechniki Łódzkiej (ur. 1904)
- 1971:
- 1972 – Max Fleischer, amerykański reżyser filmów animowanych (ur. 1883)
- 1973 – Salvador Allende, chilijski polityk, prezydent Chile (ur. 1908)
- 1978:
- 1981:
- Beata Lewandowska, polska aktorka (ur. 1955)
- Stanisława Wojtczak, polska nauczycielka, harcerka, działacz harcerski, krajoznawca, organizator turystyki nauczycieli i uczniów, (ur. 1907),
- 1985:
- 1987:
- 1993 – Erich Leinsdorf, amerykański dyrygent pochodzenia austriackiego (ur. 1912)
- 1994:
- 1996 – Franciszek Kaim, polski polityk, wicepremier, minister hutnictwa (ur. 1919)
- 1999 – Momčilo Đujić, chorwacki duchowny prawosławny, dowódca czetników (ur. 1907)
- 2001 – Ofiary zamachów terrorystycznych w USA:
- Sprawcy zamachów :
- 2002 – Kim Hunter, amerykańska aktorka (ur. 1922)
- 2003:
- 2004:
- 2005:
- 2006 – Joachim Fest, niemiecki historyk, publicysta (ur. 1926)
- 2007:
- 2008 – Marian Nitecki, polski żołnierz, generał brygady Wojska Polskiego (ur. 1913)
- 2009:
- 2010:
- 2011: