15 kwietnia
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
15 kwietnia jest 105. (w latach przestępnych 106.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 260 dni.
Święta
- Imieniny obchodzą: Abel, Anastazja, Bazylisa, Cezariusz, Cezary, Eutyches, Maksym, Maro, Maron, Modest, Olimpia, Piotr, Potencjana, Potencjanna, Sylwester, Sylwestra, Teodor, Tytus, Wiktoryn i Wszegniew
- Międzynarodowe – Międzynarodowy Dzień Kombatanta
- Wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą,:
Wydarzenia w Polsce
Wydarzenia na świecie
- 55 p.n.e. – Ptolemeusz XII po obaleniu dzięki rzymskiej interwencji swej córki Bereniki IV, przejął ponownie władzę w Egipcie.
- 1071 – Normanowie zdobyli Bari, co ostatecznie położyło kres bizantyjskiemu panowaniu w południowej Italii.
- 1191 – Papież Celestyn III koronował króla niemieckiego Henryka VI na cesarza rzymsko-niemieckiego.
- 1218 – Berno otrzymało status wolnego miasta Rzeszy.
- 1277 – Zwycięstwo Mameluków nad Ilchanidami w bitwie pod Abulustajn.
- 1395 – W bitwie nad Terekiem starcia dowodzone przez Tamerlana pokonały wojska Złotej Ordy pod wodzą Tochtamysza.
- 1450 – Wojna stuletnia: zwycięstwo Francuzów nad Anglikami w bitwie o Formigny; koniec angielskiej dominacji w północnej Francji.
- 1632 – Wojna trzydziestoletnia: zakończyła się bitwa pod Rain nad rzeką Lech, w której Szwedzi pokonali wojska niemieckiej Ligi Katolickiej.
- 1638 – Zdławiono powstanie na półwyspie Shimabara w Japonii.
- 1715 – Wybuchła wojna między białymi osadnikami a Indianami z plemion Yamassee wspomaganymi przez wojowników z plemienia Krik, którzy w zaatakowali kolonię Karolinę Południową, głównie okolice osiedla Charleston.
- 1736 – Theodor von Neuhoff został wybrany królem Korsyki jako Teodor I.
- 1745 – Wojna o sukcesję austriacką: zwycięstwo Austriaków nad wojskami francusko-bawarsko-palatyńskimi w bitwie pod Pfaffenhofen.
- 1770 – Angielski uczony Joseph Priestley odkrył gumkę do ścierania.
- 1783 – Papież Pius VI erygował archidiecezję mohylewską.
- 1796 – I koalicja antyfrancuska: zwycięstwo wojsk francuskich w bitwie pod Dego.
- 1798 – Francja anektowała Genewę.
- 1834 – Wojsko brutalnie stłumiło II powstanie tkaczy w Lyonie.
- 1850 – San Francisco otrzymało prawa miejskie.
- 1861 – Abraham Lincoln wygłosił orędzie wzywające do mobilizacji sił unijnych w wojnie secesyjnej.
- 1865 – Wiceprezydent Andrew Johnson zastąpił zmarłego Abrahama Lincolna na stanowisku prezydenta USA.
- 1896 – W Atenach zakończyły się I Letnie Igrzyska Olimpijskie.
- 1912 – W trakcie swego dziewiczego rejsu z Southampton do Nowego Jorku zatonął po zderzeniu z górą lodową brytyjski transatlantyk RMS Titanic. Zginęło ponad 1500 osób, uratowano około 730.
- 1913 – Założono kolumbijski klub piłkarski Independiente Medellín.
- 1917 – I wojna światowa: przewożący żołnierzy brytyjski statek pasażerski SS Cameronia został zatopiony na Morzu Śródziemnym przez niemiecki okręt podwodny U-33; zginęło 210 osób.
- 1928 – Australijski lotnik George Hubert Wilkins jako pierwszy osiągnął północny biegun niedostępności.
- 1935 – Dokonano oblotu samolotu torpedowo-bombowego Douglas TBD Devastator.
- 1941:
- 1942 – Król Wielkiej Brytanii Jerzy VI odznaczył mieszkańców Malty Krzyżem Jerzego za bohaterstwo okazane w czasie oblężenia wyspy.
- 1943 – W Panamie wprowadzono ruch prawostronny.
- 1944 – Armia Czerwona zajęła Tarnopol.
- 1945 – Brytyjczycy wyzwolili obóz koncentracyjny Bergen-Belsen w Dolnej Saksonii.
- 1952 – Dokonano oblotu bombowca Boeing B-52 Stratofortress.
- 1955 – W Des Plaines w stanie Illinois otwarto pierwszą restaurację McDonald's.
- 1959 – Przywódca Kuby Fidel Castro rozpoczął 12-dniową nieoficjalną wizytę w USA.
- 1964 – Humberto de Alencar Castelo Branco został prezydentem Brazylii.
- 1965:
- 1969 – Północnokoreański MiG-17 zestrzelił nad Morzem Japońskim amerykański samolot wczesnego ostrzegania Lockheed EC-121 Warning Star. Zginęło 31 członków załogi.
- 1971 – Odbyła się 43. ceremonia wręczenia Oscarów.
- 1973 – Naim Talû został premierem Turcji.
- 1974 – W wojskowym zamachu stanu pod wodzą gen. Seyniego Kountché został obalony pierwszy prezydent Nigru Hamani Diori.
- 1979 – W trzęsieniu ziemi z epicentrum w Czarnogórze zginęło 136 osób.
- 1982 – W dniu 70. urodzin przywódcy Korei Północnej Kim Ir Sena zakończono budowę "modelowego miasta socjalistycznego" – Pjongjangu.
- 1983 – Otwarto Tokyo Disney Resort.
- 1986 – Amerykańskie lotnictwo dokonało bombardowań celów w Libii, w odwecie za zamach na amerykańskich żołnierzy w berlińskiej dyskotece.
- 1989:
- 1991 – W stolicy Korei Północnej Pjongjangu otwarto pierwszą nową linię tramwajową. Poprzednia infrastruktura tramwajowa została zniszczona w czasie wojny koreańskiej.
- 1992:
- 1993 – Założono rosyjskie przedsiębiorstwo naftowe Jukos.
- 1994 – W marokańskim Marrakeszu podpisano porozumienie o utworzeniu Światowej Organizacji Handlu (WTO).
- 1997 – W wyniku pożaru pola kempingowego w Mekce zginęło 343 pielgrzymów, a około 1500 zostało rannych.
- 1999 – W Finlandii utworzono drugi rząd Paava Lipponena.
- 2002 – 128 osób zginęło w katastrofie chińskiego Boeinga 767 w Korei Południowej.
- 2005 – Rozpoczęła się załogowa misja Sojuz TMA-6 na Międzynarodową Stację Kosmiczną.
- 2008:
- 2010:
- W związku z emisją pyłów przez islandzki wulkan Eyjafjallajökull zamknięto przestrzeń powietrzną nad większą częścią Europy.
- Zakończyły się 4-dniowe wybory powszechne w Sudanie. Urzędujący prezydent Omar al-Baszir został wybrany na kolejną kadencję, a jego Kongres Narodowy zdobył prawie 73% w wyborach parlamentarnych.
- 2011 – Chorwacki generał Ante Gotovina został skazany przez Międzynarodowy Trybunał Karny dla byłej Jugosławii na 24 lata więzienia za zbrodnie przeciwko ludzkości oraz zbrodnie wojenne, popełnione przez siły chorwackie w 1995 na Serbach.
Urodzili się
- 1452 – Leonardo da Vinci, włoski malarz, rzeźbiarz, architekt, filozof, konstruktor maszyn (zm. 1519)
- 1469 – Guru Nanak Czand, guru sikhów (zm. 1539)
- 1646 – Chrystian V Oldenburg, król Danii i Norwegii (zm. 1699)
- 1684 – Katarzyna I, caryca Rosji (zm. 1727)
- 1707 – Leonhard Euler, szwajcarski matematyk, fizyk, astronom (zm. 1783)
- 1734 – Adrian Zingg, szwajcarski malarz, rysownik, grafik i miedziorytnik (zm. 1816)
- 1786 – Walerian Łukasiński, polski działacz niepodległościowy (zm. 1868)
- 1800 – James Clark Ross, brytyjski podróżnik, badacz polarny (zm. 1862)
- 1809 – Hermann Grassmann, niemiecki polihistor (zm. 1877)
- 1836 – George Engel, amerykański działacz robotniczy, męczennik z Haymarket (zm. 1887)
- 1843 – Henry James, amerykański pisarz (zm. 1916)
- 1865 – Olga Boznańska, polska malarka (zm. 1940)
- 1871 – Jan Sten, polski chemik, pisarz, krytyk literacki, tłumacz (zm. 1913)
- 1873 – Juliette Atkinson, amerykańska tenisistka (zm. 1944)
- 1874 – Johannes Stark, niemiecki fizyk, laureat Nagrody Nobla (zm. 1957)
- 1878:
- 1879 – Zygmunt Słomiński, polski polityk, prezydent Warszawy (zm. 1943)
- 1880 – Max Wertheimer, niemiecki psycholog (zm. 1943)
- 1883 – Stanley Bruce, australijski polityk, premier Australii (zm. 1967)
- 1886 – Tadeusz Kutrzeba, polski generał (zm. 1947)
- 1888 – Tadeusz Pruszkowski, polski malarz, krytyk artystyczny, pedagog (zm. 1942)
- 1889 – Kelman Szapiro, cadyk, rabin Piaseczna, ostatni rabin getta warszawskiego (zm. 1943)
- 1894 – Bessie Smith, amerykańska wokalistka bluesowa (zm. 1937)
- 1899 – Curtis Bernhardt, amerykański reżyser filmowy (zm. 1981)
- 1900 – Zygmunt Modzelewski, polski ekonomista, polityk, minister spraw zagranicznych, członek Rady Państwa PRL (zm. 1954)
- 1901 – René Pleven, francuski polityk, premier Francji (zm. 1993)
- 1903 – Maria Modzelewska, polska aktorka (zm. 1997)
- 1904 – Arshile Gorky, amerykański malarz (zm. 1948)
- 1907:
- 1912 – Kim Ir Sen, północnokoreański polityk (zm. 1994)
- 1914 – Lucyna Penciak, polska pisarka i bibliotekarka (zm. 1993)
- 1914 – Janusz Zarzycki, polski generał, polityk, prezydent Warszawy (zm. 1995)
- 1915 – Eugeniusz Szyr, polski polityk, wicepremier (zm. 2000)
- 1919 – Franjo Kuharić, chorwacki duchowny katolicki, kardynał (zm. 2002)
- 1920:
- Antonina Gurycka, polska psycholog, instruktorka ZHP, harcmistrzyni (zm. 2009)
- Antoni Janik, polski piłkarz (zm. 2003)
- Sat-Okh, polski pisarz, żołnierz AK (zm. 2003)
- Juliusz Slaski, polski antropolog, dziennikarz, alpinista (zm. 1990)
- Arnold Słucki, polski poeta, publicysta, tłumacz (zm. 1972)
- Richard von Weizsäcker, niemiecki polityk, prezydent Niemiec
- 1921:
- 1922 – Jan Sztern, polski poeta
- 1926 – Igor Przegrodzki, polski aktor
- 1927 – Ernest Day, brytyjski operator i reżyser filmowy (zm. 2006)
- 1929:
- 1931 – Tomas Tranströmer, szwedzki pisarz, poeta, tłumacz, laureat Nagrody Nobla
- 1933:
- 1934:
- 1938:
- 1940 – Jeffrey Archer, brytyjski pisarz, polityk
- 1941 – Roman Bałajan, rosyjski reżyser filmowy
- 1943 – Hugh Thompson, amerykański lotnik wojskowy (zm. 2006)
- 1944 – Dave Edmunds, walijski muzyk rockowy, gitarzysta i wokalista
- 1947 – Jacek Lech, polski wokalista zespołu Czerwono-Czarni (zm. 2007)
- 1948 – Michael Kamen, amerykański kompozytor, twórca muzyki filmowej (zm. 2003)
- 1949:
- 1950 – Josiane Balasko, francuska reżyserka filmowa
- 1951 – John Phillips, amerykański astronauta
- 1952 – Donald Harvey, amerykański seryjny morderca
- 1954:
- 1955 – Dodi Al-Fayed, egipski producent, kochanek Lady Diany Spencer (zm. 1997)
- 1956:
- 1957:
- 1959 – Emma Thompson, brytyjska aktorka
- 1960 – Michaił Kornijenko, rosyjski kosmonauta
- 1961 – Jacek Chruściński, polski gitarzysta, kompozytor, publicysta
- 1962:
- 1963:
- 1965:
- 1966 – Samantha Fox, brytyjska piosenkarka, modelka
- 1967 – Dara Torres, amerykańska pływaczka
- 1968:
- 1969 – Craig Foster, australijski piłkarz
- 1970 – Tomasz Borowski, polski bokser
- 1971:
- 1972:
- 1973:
- 1974:
- 1976 – Susan Ward, amerykańska aktorka
- 1977:
- 1978:
- 1982:
- 1983 – Ilja Kowalczuk, rosyjski hokeista
- 1984 – Chen Qi, chiński tenisista stołowy
- 1985 – Anaïs Laurendon, francuska tenisistka
- 1987:
- 1990 – Emma Watson, brytyjska aktorka
- 1992 – Amy Diamond, szwedzka piosenkarka
Zmarli
- 628 – Suiko, cesarzowa, pierwsza kobieta w historii Japonii, która zasiadła na tronie cesarskim (ur. 554)
- 1446 – Filippo Brunelleschi, florencki architekt, rzeźbiarz (ur. 1377)
- 1515 – Mikołaj Kamieniecki, hetman wielki koronny, wojewoda krakowski (ur. 1460)
- 1558 – Roksolana, żona sułtana Turcji Sulejmana I Wspaniałego (ur. ok. 1505)
- 1658 – Andrzej Leszczyński, polski duchowny katolicki, arcybiskup gnieźnieński, prymas Polski (ur. 1608)
- 1719 – Markiza de Maintenon, kochanka króla Francji Ludwika XIV (ur. 1635)
- 1828 – Francisco Goya, hiszpański malarz, grafik (ur. 1746)
- 1865 – Abraham Lincoln, amerykański polityk, prezydent USA (ur. 1809)
- 1869 – August Wilhelm Bach, niemiecki kompozytor (ur. 1796)
- 1889 – Ojciec Damian z Molokai, święty, belgijski misjonarz (ur. 1840)
- 1902 – Antoni Gustaw Bem, polski historyk literatury, krytyk literacki (ur. 1848)
- 1912 – Ofiary zatonięcia Titanica:
- Thomas Andrews, irlandzki konstruktor statków, projektant Titanica (ur. 1873)
- John Jacob Astor IV, amerykański przedsiębiorca (ur. 1864)
- James Moody, brytyjski marynarz (ur. 1887)
- William Murdoch, brytyjski marynarz (ur. 1873)
- Jack Phillips, brytyjski marynarz, radiooperator (ur. 1887)
- Edward Smith, brytyjski marynarz, kapitan Titanica (ur. 1850)
- Henry Wilde, brytyjski marynarz, główny oficer (ur. 1872)
- 1927:
- 1938 – César Vallejo, peruwiański poeta (ur. 1892)
- 1942 – Robert Musil, austriacki pisarz, krytyk teatralny (ur. 1880)
- 1944 – Kazimierz Piech, polski botanik, cytolog, profesor (ur. 1893)
- 1945 – Arthur Hermann Florstedt, niemiecki działacz nazistowski, zbrodniarz wojenny, komendant obozu koncentracyjnego Majdanek (ur. 1895)
- 1946 – Werner Hochbaum, niemiecki reżyser filmowy (ur. 1899)
- 1980 – Jean-Paul Sartre, francuski pisarz, filozof (ur. 1905)
- 1983 – Gyula Illyés, węgierski pisarz (ur. 1902)
- 1986:
- 1989:
- 1990 – Greta Garbo, szwedzka aktorka (ur. 1905)
- 1991 – Władysław Bieńkowski, polski publicysta, socjolog, polityk, minister oświaty (ur. 1906)
- 1995 – Roman Stopa, polski językoznawca, afrykanista (ur. 1895)
- 1996 – Tadeusz Kirschke, polski ksiądz, dziennikarz, kapelan Radia Wolna Europa (ur. 1908)
- 1997:
- 1998 – Pol Pot, kambodżański polityk, działacz komunistyczny, premier Kambodży (ur. 1925)
- 1999:
- Maciej Krasicki, polski dziennikarz, scenarzysta filmowy (ur. 1940)
- Nicola Trussardi, włoski projektant mody (ur. 1942)
- 2000 – Edward Gorey, amerykański rysownik (ur. 1925)
- 2001 – Joey Ramone, amerykański wokalista zespołu The Ramones (ur. 1951)
- 2002:
- 2004:
- Karol Dejna, polski językoznawca (ur. 1911)
- Hans Gmür, szwajcarski dramaturg, kompozytor (ur. 1927)
- Krzysztof Kreutzinger, polski publicysta, dziennikarz, krytyk filmowy (ur. ?)
- 2005:
- 2006 – Norbert Mateusz Kuźnik, polski kompozytor, organista (ur. 1946)
- 2007 – Jerzy Janicki, polski pisarz, dziennikarz, scenarzysta filmowy (ur. 1928)
- 2009 – Giano Accame, włoski dziennikarz, pisarz, historyk (ur. 1928)
- 2012: