16 stycznia
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
16 stycznia jest 16. dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostało 349 (w latach przestępnych 350) dni.
Święta
- Imieniny obchodzą: Furzeusz, Gonsalwy, Hilary, Honorat, Marceli, Otto, Otton, Piotr, Treweriusz, Trzebowit, Tycjan, Tycjana, Waleriusz, Włodzimierz, Włodzimir i Włodzimira
- Tajlandia – Dzień Nauczyciela
- Wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą:
Wydarzenia w Polsce
Wydarzenia na świecie
- 27 p.n.e. – Senat rzymski nadał cesarzowi Oktawianowi tytuł Augusta.
- 550 – Wojska ostrogockie pod wodzą Totili wkroczyły do Rzymu.
- 929 – Abd ar-Rahman III został kalifem Kordoby.
- 1120 – Podczas obrad synodu Kościoła jerozolimskiego przyjęto Kodeks z Nabulusu.
- 1362 – Potężny sztorm na Morzu Północnym spowodował śmierć co najmniej 25 tys. osób na terenach nadbrzeżnych Anglii, Holandii, Niemiec i Danii.
- 1412 – Medyceusze zostali wskazani jako oficjalni bankierzy papiestwa.
- 1439 – Rozpoczął się Sobór Florencki.
- 1547 – Iwan IV Groźny jako pierwszy władca rosyjski przyjął tytuł cara.
- 1556 – Cesarz Niemiec i król Hiszpanii Karol V Habsburg abdykował z tronu hiszpańskiego na rzecz swego syna Filipa II.
- 1707 – Szkocki parlament ratyfikował Akt Unii, otwierając drogę do utworzenia Wielkiej Brytanii.
- 1756 – Została podpisana tajna brytyjsko-pruska konwencja westminsterska.
- 1761 – Brytyjczycy zajęli francuskie terytorium Puducherry w Indiach.
- 1780 – W trakcie walk o Gibraltar brytyjska flota odniosła zwycięstwo nad eskadrą hiszpańską w bitwie u Przylądka Świętego Wincentego.
- 1809 – Wojny napoleońskie w Hiszpanii i Portugalii: wojska francuskie pokonały Brytyjczyków w bitwie pod La Coruną.
- 1839 – Wojska brytyjskie zdobyły zajmowany przez Turków Aden w Jemenie.
- 1881 – Na zamku Markree w irlandzkim hrabstwie Sligo zmierzono najniższą temperaturę w historii wyspy (-19,1 °C).
- 1889 – W Cloncurry (Queensland) odnotowano najwyższą temperaturę w historii Australii (53,3 °C).
- 1906:
- 1909 – Wyprawa kierowana przez irlandzkiego podróżnika Ernesta Shackletona jako pierwsza w historii dotarła do południowego bieguna magnetycznego.
- 1914 – W tureckim Izmirze założono klub piłkarski Altay SK.
- 1917 – Próba zawarcia sojuszu niemiecko-meksykańskiego w I wojnie światowej (Telegram Zimmermanna).
- 1919 – Została ratyfikowana wprowadzająca prohibicję 18. poprawka do Konstytucji Stanów Zjednoczonych.
- 1920 – Powołano do życia Radę Ligi Narodów.
- 1925 – W Helsinkach odbyła się konferencja państw nadbałtyckich, na której omawiano i uzgadniano wspólną politykę wobec ZSRR.
- 1935 – W mediolańskiej La Scali odbyła się premiera opery Pietra Mascagniego Neron.
- 1940 – Mitsumasa Yonai został premierem Japonii.
- 1941:
- W pobliżu skały Rockall na Atlantyku niemiecki okręt podwodny U-96 zatopił brytyjski statek pasażerski SS Oropesa; zginęło 106 pasażerów i członków załogi, 143 osoby uratowano.
- Została założona Litewska Akademia Nauk.
- 1942:
- 1945:
- 1947 – Vincent Auriol został prezydentem Francji.
- 1948 – Wojna domowa w Mandacie Palestyny: arabska milicja działająca z wioski Artuf zaatakowała żydowski konwój do Jerozolimy, zabijając 35 jego członków.
- 1952 – W Meksyku utworzono stan Kalifornia Dolna.
- 1954 – René Coty został prezydentem Francji.
- 1956 – W Egipcie na mocy nowej konstytucji islam stał się religią państwową.
- 1957 – Otwarto The Cavern Club w Liverpoolu.
- 1959 – Rozpoczęto produkcję radzieckiej limuzyny GAZ-13 Czajka.
- 1960 – Podczas sztormu w zatoce wyspy Iturup na Kurylach zerwała się z cumy radziecka barka wojskowa T-36 wraz z czterema marynarzami na pokładzie, których krańcowo wyczerpanych, po 49 dniach dryfowania i przebyciu 1020 mil, odnalazła załoga amerykańskiego śmigłowca wojskowego.
- 1963 – Nicolas Grunitzky został prezydentem Togo.
- 1967 – Na Słowacji utworzono Pieniński Park Narodowy.
- 1969:
- 1973 – Stacja NBC wyemitowała ostatni odcinek serialu Bonanza.
- 1979 – Irańska rewolucja islamska: szach Mohammed Reza Pahlawi uciekł wraz z rodziną do Egiptu.
- 1983 – 47 osób zginęło, a 20 zostało rannych w katastrofie tureckiego Boeinga 727 w Ankarze.
- 1984 – Zhao Ziyang jako pierwszy premier ChRL przybył z wizytą do Kanady.
- 1987:
- 1989 – Podczas demonstracji w 20. rocznicę samospalenia Jana Palacha został aresztowany Václav Havel.
- 1990 – W Bułgarii rozpoczęły się obrady Okrągłego Stołu.
- 1992 – W mieście Meksyk podpisano porozumienie kończące trwającą blisko 20 lat wojnę domową w Salwadorze.
- 2000:
- 2001 – Został zamordowany prezydent Demokratycznej Republiki Konga Laurent-Désiré Kabila.
- 2003 – NASA: w ostatnią, zakończoną katastrofą misję wyruszył wahadłowiec Columbia.
- 2005:
- 2006 – Ellen Johnson-Sirleaf została prezydentem Liberii.
- 2007:
- 2009 – W wyniku zejścia lawiny śnieżnej na drogę w górach pod Kabulem zginęło 10 osób, uratowano 40, z czego 11 zostało rannych.
- 2010 – Aires Ali został premierem Mozambiku.
Urodzili się
- 1409 – René I Andegaweński, książę Bar, Lotaryngii i Andegawenii, król Neapolu i Aragonii (zm. 1480)
- 1477 – Johanes Schöner, niemiecki geograf
- 1630 – Guru Har Rai, siódmy sikhijski Guru
- 1724 – Ignacy Chodźko, polski pisarz, satyryk, tłumacz (zm. 1792)
- 1749 – Vittorio Alfieri, włoski pisarz (zm. 1803)
- 1791 – Henryk Dembiński, polski generał, uczestnik powstania listopadowego (zm. 1864)
- 1811 – Jan Dzierżon, polski ksiądz, pszczelarz (zm. 1906)
- 1813 – Georges Darboy, francuski duchowny katolicki, arcybiskup Paryża (zm. 1871)
- 1826 – Romuald Traugutt, polski generał, dyktator powstania styczniowego (zm. 1864)
- 1836 – Franciszek II, król Obojga Sycylii (zm. 1894)
- 1838:
- 1853:
- 1878 – Harry Carey, amerykański aktor (zm. 1947)
- 1880:
- 1886 – John Hamilton, amerykański aktor (zm. 1958)
- 1890 – Karl Freund, niemiecki operator, reżyser filmowy (zm. 1969)
- 1891 – Tadeusz Kasprzycki, polski generał, minister spraw wojskowych (zm. 1978)
- 1896 – Maria Ossowska, polska etyk, socjolog (zm. 1974)
- 1898 – Aniela Kozłowska, polska botanik, wirusolog (zm. 1981)
- 1899 – Stanisław Czernik, polski pisarz (zm. 1969)
- 1901:
- 1906 – Diana Wynyard, brytyjska aktorka (zm. 1964)
- 1908:
- Jan Koecher, polski aktor, reżyser filmowy (zm. 1981)
- Ethel Merman, amerykańska aktorka, piosenkarka (zm. 1984)
- 1909 – Jerzy Paczkowski, polski poeta, satyryk (zm. 1945)
- 1910:
- 1911 – Włodzimierz Lechowicz, polski polityk, minister aprowizacji i handlu (zm. 1986)
- 1913 – Mirosław Żuławski, polski pisarz, dyplomata (zm. 1995)
- 1918:
- 1920 – Stefan II Gattas, egipski duchowny katolicki obrządku koptyjskiego, kardynał (zm. 2009)
- 1921 – George Thomson, brytyjski polityk, minister (zm. 2008)
- 1923:
- 1924:
- Wanda Falkowska, polska dziennikarka, felietonistka, reportażystka (zm. 1992)
- Katy Jurado, meksykańska aktorka (zm. 2002)
- 1925:
- Anne-Marie Carrière, francuska aktorka (zm. 2006)
- Janusz Szosland, polski włókiennik, twórca polskiej szkoły kinetyki tkania
- 1926 – Omkar Prasad Nayyar, indyjski kompozytor muzyki filmowej (zm. 2007)
- 1928:
- 1930:
- 1931 – Johannes Rau, niemiecki polityk, prezydent Niemiec (zm. 2006)
- 1932:
- 1933 – Susan Sontag, amerykańska pisarka, aktywistka praw człowieka (zm. 2004)
- 1935:
- 1937:
- 1941:
- 1942:
- 1943 – Mona Seilitz, szwedzka aktorka (zm. 2008)
- 1944:
- 1946:
- 1947:
- 1948 – John Carpenter, amerykański reżyser filmowy
- 1950:
- 1951:
- Wilfried Huismann, niemiecki reżyser filmowy
- Penisio Lutui, francuski lekkoatleta, oszczepnik
- 1952 – Piercarlo Ghinzani, włoski kierowca wyścigowy
- 1953:
- 1954:
- 1955:
- 1956:
- 1957:
- 1958 – Andrij Bal, ukraiński piłkarz, trener piłkarski
- 1959:
- 1961:
- 1962 – Paul Webb, brytyjski basista zespołu Talk Talk
- 1963:
- 1965 – Jacek Lang, polski muzyk zespołu One Million Bulgarians
- 1966 – Carlos Sousa, portugalski kierowca rajdowy
- 1967:
- 1968:
- 1969:
- 1970:
- 1971:
- 1972:
- 1973 – Somluck Kamsing, tajlandzki bokser
- 1974:
- 1976:
- 1977 – Darius Kampa, niemiecki piłkarz, bramkarz pochodzenia polskiego
- 1979:
- 1980:
- 1981 – Bobby Zamora, angielski piłkarz
- 1982:
- 1983:
- 1984:
- 1985 – Pablo Zabaleta, argentyński piłkarz
- 1986:
- 1987:
- 1988:
- 1989 – Agnieszka Skobel, polska koszykarka
Zmarli
- 309 – Marceli I, święty, papież (ur. ?)
- 399 – Nintoku, cesarz Japonii (ur. 313)
- 484 – Seinei, cesarz Japonii (ur. 444)
- 1265 – Elżbieta wrocławska, księżna wielkopolska, żona Przemysła I (ur. 1224/32)
- 1299 – Ladschin, sułtan Egiptu (ur. ?)
- 1710 – Higashiyama, cesarz Japonii (ur. 1675)
- 1794 – Edward Gibbon, brytyjski historyk (ur. 1737)
- 1874 – Max Schultze, niemiecki anatom, histolog (ur. 1825)
- 1886 – Amilcare Ponchielli, włoski kompozytor (ur. 1834)
- 1891 – Léo Delibes, francuski kompozytor (ur. 1836)
- 1901 – Arnold Böcklin, szwajcarski malarz (ur. 1827)
- 1912 – Georg Heym, niemiecki pisarz (ur. 1887)
- 1919 – Antoś Petrykiewicz, polski obrońca Lwowa (ur. 1905)
- 1934 – Helena Paderewska, polska działaczka społeczna, żona kompozytora i premiera Ignacego Jana Paderewskiego (ur. 1856)
- 1935 – Arizona Barker, amerykańska przestępczyni (ur. 1873)
- 1938 – Paul Enderling, twórca hymnu Wolnego Miasta Gdańsk (ur. 1880)
- 1942 – Carole Lombard, amerykańska aktorka (ur. 1908)
- 1943 – Wincenty Rapacki, polski aktor, śpiewak (ur. 1865)
- 1945 – Róża Etkin-Moszkowska, polska pianistka, laureatka Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina (ur. 1908)
- 1947 – Henryk Gąsiorowski, polski fotografik i krajoznawca (ur. 1878)
- 1953 – Artur Śliwiński, polski historyk, publicysta, polityk, członek Tymczasowej Rady Stanu Królestwa Polskiego, premier Polski (ur. 1877)
- 1957 – Arturo Toscanini, włoski dyrygent (ur. 1867)
- 1971 – Philippe Thys, belgijski kolarz szosowy
- 1975 – Jan Kazimierz Dorawski, polski lekarz, rentgenolog, taternik, alpinista (ur. 1899)
- 1976 – Henryk Klejne, polski kompozytor (ur. 1919)
- 1977 – Leif Panduro, duński pisarz (ur. 1923)
- 1981 – Bernard Lee, angielski aktor (ur. 1908)
- 1983 – Mieczysław Glanowski, polski polityk, minister górnictwa (ur. 1929)
- 1984 – Józef Nowak, polski aktor (ur. 1925)
- 1988 – Ballard Berkeley, angielski aktor (ur. 1904)
- 1989 – Pierre Boileau, francuski pisarz (ur. 1906)
- 1993:
- 2001:
- 2002 – Ron Taylor, amerykański aktor (ur. 1952)
- 2003:
- 2004:
- 2006 – Anatolij Kuklin, radziecki kosmonauta (ur. 1932)
- 2007:
- 2008:
- 2009:
- 2011:
- 2012 – Uładzimir Żbanau, białoruski rzeźbiarz (ur. 1954)