19 lutego
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
19 lutego jest 50. dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostało 315 (w latach przestępnych 316) dni.
Święta
- Imieniny obchodzą: Alwar, Arnold, Barbacy, Beat, Biecsława, Bonifacy, Czcisław, Gawin, Henryk, Jerzy, Józef, Julian, Konrad, Konrada, Leoncjusz, Łucja, Manswet, Marceli, Publiusz, Tuliusz i Walery.
- Nepal – Święto Demokracji
- Turkmenistan – Święto Flagi
- Wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą:
Wydarzenia w Polsce
Wydarzenia na świecie
- 290 p.n.e. – Kōrei został cesarzem Japonii.
- 197 – Cesarz rzymski Septymiusz Sewer pokonał uzurpatora Klodiusza Albinusa w bitwie pod Lugdunum (Lyon).
- 607 – Bonifacy III został wybrany na papieża.
- 982 – Św. Wojciech został biskupem praskim.
- 1349 – Król Francji Jan II Dobry ożenił się z Joanną z Owernii.
- 1594 – Król Polski Zygmunt III Waza został koronowany w Uppsali na króla Szwecji.
- 1600 – Doszło do największego w historii Ameryki Południowej wybuchu peruwiańskiego wulkanu Huaynaputina.
- 1649 – Wojna holendersko-portugalska o Brazylię: klęska wojsk holenderskich w II bitwie pod Guararapes.
- 1674 – III wojna angielsko-holenderska: podpisano pokój westminsterski.
- 1695 – VII wojna wenecko-turecka: doszło do nierozstrzygniętej drugiej bitwy morskiej pod Karaburun.
- 1797 – Podpisano Traktat z Tolentino, w którym papież Pius VI zgodził się na aneksję hrabstwa Venaissin przez Francję.
- 1803 – Napoleon Bonaparte wydał Akt Mediacyjny, na mocy którego została zniesiona Republika Helwecka, a na jej miejsce wprowadzono w charakterze państwa stowarzyszonego z Francją luźny związek 19 kantonów.
- 1819 – William Smith odkrył Szetlandy Południowe w Antarktyce. Największą wyspę archipelagu nazwał Wyspą Króla Jerzego.
- 1860 – Brytyjski transatlantyk SS Hungarian rozbił się na kanadyjskiej wyspie Sable; zginęło wszystkich 205 osób na pokładzie.
- 1861 – W Rosji zniesiono poddaństwo.
- 1868 – W wyniku zamachu zginął prezydent Urugwaju Venancio Flores.
- 1878 – Thomas Alva Edison opatentował fonograf.
- 1903 – Amerykański astronom Raymond Smith Dugan odkrył planetoidę Laodica.
- 1905 – Wojna rosyjsko-japońska: rozpoczęła się bitwa pod Mukdenem.
- 1913 – José Victoriano Huerta Márquez został prezydentem Meksyku
- 1915 – I wojna światowa: flota brytyjska i francuska podjęły nieudaną próbę sforsowania Dardaneli.
- 1918 – Powołano Estoński Komitet Ocalenia.
- 1920 – Wojna domowa w Rosji: wobec zbliżania się do miasta oddziałów Armii Czerwonej, członkowie Tymczasowego Rządu Północnej Obłasti – organu wykonawczy Białych w północnej Rosji – ewakuowali się drogą morską wraz z wyższymi urzędnikami, wojskowymi i ich rodzinami z Archangielska.
- 1926 – Dokonano oblotu niemieckiego samolotu wojskowego Dornier Do N.
- 1928 – W szwajcarskim Sankt Moritz zakończyły się II Zimowe Igrzyska Olimpijskie.
- 1931 – Abchaska SRR została, jako republika autonomiczna, przyłączona do Gruzińskiej SRR.
- 1937 – Przyjęto flagę Holandii.
- 1942:
- 1945 – Wojna na Pacyfiku: siły sprzymierzonych rozpoczęły inwazję na wyspy japońskie.
- 1948 – W Norymberdze zakończył się proces 10 wysokiej rangi dowódców Wehrmachtu, którzy dopuścili się zbrodni w okupowanych przez III Rzeszę krajach bałkańskich (Jugosławia, Albania i Grecja) i w Norwegii.
- 1954 – Krym został przyłączony do Ukraińskiej SRR.
- 1955 – Uruchomiono regularne połączenie kolejowe Moskwa-Berlin.
- 1959 – Podczas rozmów pomiędzy Wielką Brytanią, Grecją i Turcją ustalono przyznanie niepodległości Cyprowi.
- 1964:
- 1969 – Krótko po starcie rozbiła się radziecka rakieta nośna z księżycowym pojazdem samobieżnym Łunochod.
- 1973 – W katastrofie należącego do Aerofłotu samolotu Tu-154 w Pradze zginęło 66 osób.
- 1976 – Islandia zerwała stosunki dyplomatyczne z Wielką Brytanią po tym, jak oba kraje nie doszły do porozumienia w sprawie ustalenia limitów połowowych na dorsze.
- 1978 – Na lotnisku w Larnace nieuzgodniona z cypryjskimi władzami interwencja egipskich sił specjalnych, próbujących odbić 11 zakładników przetrzymywanych przez palestyńskich terrorystów, spotkała się z oporem cypryjskich żołnierzy. Spośród 74 egipskich komandosów zginęło 15. Terroryści uwolnili zakładników i zostali ujęci.
- 1982 – Dokonano oblotu Boeinga 757.
- 1984 – W Sarajewie zakończyły się XIV Zimowe Igrzyska Olimpijskie.
- 1985:
- 1986:
- 1989 – Została otwarta sztokholmska hala widowiskowo-sportowa Globen, największy kulisty obiekt na świecie.
- 1992 – Przyjęto flagę Turkmenistanu.
- 1999 – W Brazylii przeprowadzono po raz pierwszy w historii transplantację nerki i płata wątroby od żywego dawcy.
- 2002 – Dokonano oblotu brazylijskiego samolotu pasażerskiego Embraer 170.
- 2003 – 275 osób zginęło w górach koło Kermanu w Iranie w katastrofie wojskowego Iła-76.
- 2006 – W wyniku eksplozji metanu w kopalni węgla kamiennego pod Nueva Rosita w Meksyku zginęło 65 górników.
- 2007 – 68 osób zginęło w wyniku zamachu bombowego na pociąg "Przyjaźń", kursujący między Indiami i Pakistanem.
- 2008:
- 2010:
Urodzili się
- 1473 – Mikołaj Kopernik, polski astronom, lekarz (zm. 1543)
- 1660 – Friedrich Hoffmann, niemiecki lekarz, farmakolog (zm. 1742)
- 1717 – David Garrick, angielski aktor, dramatopisarz (zm. 1779)
- 1743 – Luigi Boccherini, włoski wiolonczelista, kompozytor (zm. 1805)
- 1812 – Zygmunt Krasiński, polski pisarz (zm. 1859)
- 1817 – Wilhelm III Holenderski, król Holandii i wielki książę Luksemburga (zm. 1890)
- 1833 – Élie Ducommun, szwajcarski działacz polityczny, publicysta, laureat Nagrody Nobla (zm. 1906)
- 1851 – Konrad Prószyński, polski pisarz, wydawca, działacz oświatowy (zm. 1908)
- 1859 – Svante Arrhenius, szwedzki chemik, fizyk, laureat Nagrody Nobla (zm. 1927)
- 1865 – Sven Hedin, szwedzki geograf, podróżnik (zm. 1952)
- 1870 – Leon Świeżawski, polski lekarz, działacz społeczny, pisarz (zm. 1936)
- 1873 – Louis Feuillade, francuski reżyser filmowy (zm. 1925)
- 1876:
- 1877 – Louis Aubert, francuski kompozytor (zm. 1968)
- 1880 – Álvaro Obregón, meksykański polityk, prezydent Meksyku (zm. 1928)
- 1884 – Maciej Rataj, polski polityk, działacz ludowy, publicysta, marszałek Sejmu (zm. 1940)
- 1888 – José Eustasio Rivera, kolumbijski pisarz (zm. 1928)
- 1889 – Gaudentius Orfali, palestyński biblista katolicki, archeolog, franciszkanin (zm. 1926)
- 1893 – Sir Cedric Hardwicke, brytyjski aktor (zm. 1964)
- 1894 – Valentín Beniak, słowacki poeta, tłumacz (zm. 1973)
- 1895 – Louis Calhern, amerykański aktor (zm. 1956)
- 1897:
- 1899 – Jurij Olesza, rosyjski pisarz (zm. 1960)
- 1900 – Konrad Guderski, polski podporucznik, dowódca obrony Poczty Polskiej w Wolnym Mieście Gdańsku (zm. 1939)
- 1908 – Jan Oderfeld, polski matematyk, inżynier, konstruktor silników lotniczych, profesor Politechniki Warszawskiej (zm. 2010)
- 1911:
- 1912 – Anton Buttigieg, maltański prawnik, poeta, polityk, prezydent Malty (zm. 1983)
- 1914 – Jacques Dufilho, francuski aktor (zm. 2005)
- 1917 – Carson McCullers, amerykańska pisarka (zm. 1967)
- 1920 – Jaan Kross, estoński pisarz (zm. 2007)
- 1922:
- 1924:
- David Bronstein, ukraiński szachista
- Lee Marvin, amerykański aktor (zm. 1987)
- František Vláčil, czeski reżyser filmowy (zm. 1999)
- 1925 – Bogusław Choiński, polski poeta, autor tekstów piosenek (zm. 1976)
- 1926:
- 1928 – Nicolas Hayek, szwajcarski przedsiębiorca, współzałożyciel i prezes zarządu Grupy Swatch (zm. 2010)
- 1929:
- Philip D'Antoni, amerykański reżyser filmowy
- Jacques Deray, francuski reżyser filmowy (zm. 2003)
- 1930:
- 1931 – Camillo Ruini, włoski duchowny katolicki, wikariusz generalny Rzymu, kardynał
- 1932:
- 1934 – Herbert Rosendorfer, austriacki pisarz
- 1936:
- 1937:
- 1938 – Roman Andrzejewski, polski duchowny katolicki, biskup włocławski (zm. 2003)
- 1939 – Alfredo Bryce Echenique, peruwiański pisarz
- 1940:
- 1941:
- 1942 – Jerzy Apostel, polski piłkarz, trener piłkarski (zm. 2005)
- 1943:
- 1945 – Jurij Antonow, rosyjski piosenkarz, kompozytor
- 1948:
- 1949 – Eddie Hardin, brytyjski muzyk
- 1951 – Attilio Bettega, włoski kierowca rajdowy (zm. 1985)
- 1953:
- 1954 – Sócrates, brazylijski piłkarz (zm. 2011)
- 1955:
- Jeff Daniels, amerykański aktor
- Jana Paulová, czeska aktorka
- 1956:
- 1957:
- 1958 – Helen Fielding, angielska pisarka
- 1960 – Andrzej, książę Yorku, syn Elżbiety II
- 1961:
- 1962:
- 1963:
- 1964 – Doug Aldrich, amerykański gitarzysta grupy Whitesnake
- 1965:
- 1966:
- Paweł Konnak, polski performer, reżyser filmowy, konferansjer
- Enzo Scifo, belgijski piłkarz
- Robert Wichrowski, polski reżyser filmowy
- 1969 – Radosław Torzyński, polski samorządowiec, prezydent Ostrowa Wielkopolskiego
- 1970:
- 1972 – Mikołaj Klimek, polski aktor
- 1973 – Robert Grzegorczyk, polski łyżwiarz figurowy
- 1974 – Nujabes, japoński muzyk, producent hip-hopowy (zm. 2010)
- 1975:
- 1977 – Gianluca Zambrotta, włoski piłkarz
- 1978:
- 1978 – Joanna Gleń, polska aktorka
- 1979 – Steve Cherundolo, amerykański piłkarz
- 1980:
- 1981:
- 1982:
- 1983:
- 1985:
- 1986:
- 1988 – Marzena Karpińska, polska sztangistka
- 1993 – Victoria Justice, amerykańska aktorka
Zmarli
- 197 – Klodiusz Albinus, cesarz rzymski (ur. ok. 150)
- 1309 – Bogusław IV, książę zachodniopomorski (ur. 1255)
- 1345 – Siemowit II, książę warszawski, liwski i rawski (ur. 1283)
- 1799 – Jean-Charles de Borda, francuski fizyk, matematyk (ur. 1733)
- 1823 – Ignacy Raczyński, polski duchowny katolicki, biskup, arcybiskup gnieżnieński, prymas Polski (ur. 1741)
- 1837 – Georg Büchner, niemiecki pisarz (ur. 1813)
- 1862 – Łucja Yi Zhenmei, chińska męczennica, święta katolicka (ur. 1815)
- 1887 – Eduard Douwes Dekker, holenderski pisarz (ur. 1820)
- 1897 – Karl Weierstrass, niemiecki matematyk (ur. 1815)
- 1916 – Ernst Mach, austriacki fizyk, filozof (ur. 1838)
- 1927 – Georg Brandes, duński pisarz, historyk literatury (ur. 1842)
- 1936 – Max Schreck, niemiecki aktor (ur. 1879)
- 1940 – Alfred Chłapowski, polski ziemianin, polityk, minister, ambasador (ur. 1874)
- 1941 – Abram Perelman, polski nauczyciel matematyki narodowości żydowskiej (ur. 1888),
- 1943 – Paweł Musioł, polski polityk, publicysta (ur. 1905)
- 1951 – André Gide, francuski pisarz, laureat Nagrody Nobla (ur. 1869)
- 1952 – Knut Hamsun, norweski pisarz, laureat Nagrody Nobla (ur. 1859)
- 1959 – Antoni Kenar, polski rzeźbiarz (ur. 1906)
- 1967 – Leonard Buczkowski, polski reżyser filmowy (ur. 1900)
- 1972 – John Grierson, szkocki reżyser filmów dokumentalnych (ur. 1898)
- 1973 – Edmund Adam Jarzyński, polski krajoznawca, działacz ruchu opieki nad zabytkami (ur. 1891),
- 1974 – Antoni Nurzyński, polski operator filmowy (ur. 1935)
- 1975 – Luigi Dallapiccola, włoski kompozytor (ur. 1904)
- 1980 – Bon Scott, australijski wokalista zespołu (AC/DC) (ur. 1946)
- 1986 – Adolfo Celi, włoski aktor (ur. 1922)
- 1987 – Kirsten Walther, duńska aktorka (ur. 1933)
- 1988:
- 1990:
- 1994 – Derek Jarman, brytyjski reżyser filmowy (ur. 1942)
- 1997 – Deng Xiaoping, chiński polityk, działacz komunistyczny, sekretarz generalny Komunistycznej Partii Chin (ur. 1904)
- 2000:
- 2001 – Stanley Kramer, amerykański reżyser filmowy (ur. 1913)
- 2002 – Arne Selmosson, szwedzki piłkarz (ur. 1931)
- 2005:
- Kihachi Okamoto, japoński reżyser filmowy (ur. 1923)
- Henryk Vogler, polski pisarz, krytyk literacki i teatralny (ur. 1911)
- 2007:
- 2008:
- 2009:
- 2010
- 2012: