19 maja
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
19 maja jest 139. (w latach przestępnych 140.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 226 dni.
Święta
- Imieniny obchodzą: Augustyn, Bernarda, Celestyn, Cyriaka, Dunstan, Iwo, Iwon, Iwona, Jan, Kryspin, Mikołaj, Pękosław, Pękosława, Piotr, Potencjana, Potencjanna, Pudencjana, Pudencjanna, Urban i Teofil.
- Międzynarodowe – Światowy Dzień Wirusowego Zapalenia Wątroby (ang. World Hepatitis Day, ustanowione przez ELPA)
- Polska – Dzień Dobrych Uczynków (Fundacja Ekologiczna Arka, od 2005)
- Turcja – Dzień Młodzieży
- Wietnam – Urodziny Hồ Chí Minha
- Wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą:
Wydarzenia w Polsce
Wydarzenia na świecie
- 363 – Petra w Jordanii została zniszczona przez trzęsienie ziemi.
- 715 – Grzegorz II został papieżem.
- 861 – Upadek meteorytu w japońskiej Nōgacie.
- 1051 – Król Francji Henryk ożenił się po raz trzeci, z księżniczką ruską Anną, córką wielkiego księcia kijowskiego Jarosława I Mądrego.
- 1364 – Karol V został koronowany na króla Francji.
- 1499 – Odbył się ślub per procura Katarzyny Aragońskiej i Artura Tudora.
- 1536 – Anna Boleyn, druga żona króla Anglii Henryka VIII, została ścięta za romans ze śpiewakiem Markiem Smeatonem.
- 1547 – Przebywający w niewoli u cesarza niemieckiego Karola V książę Saksonii Jan Fryderyk I podpisał kapitulację kończącą I wojnę szmalkaldzką.
- 1568 – Królowa Szkotów Maria I Stuart została aresztowana na zamku Carlisle przez królową angielską, Elżbietę I.
- 1571 – Hiszpański podróżnik Miguel López de Legazpi założył miasto Manila na Filipinach.
- 1635 – Francja wypowiedziała wojnę Hiszpanii.
- 1643 – Wojna trzydziestoletnia: wojska francuskie pokonały Hiszpanów w bitwie pod Rocroi.
- 1649 – Anglia została proklamowana republiką.
- 1769 – Klemens XIV został wybrany 249. papieżem.
- 1780 – Dymy z ogromnego pożaru lasu w kanadyjskiej prowincji Ontario wywołały tzw. "Ciemny Dzień Nowej Anglii".
- 1781 – Król Ludwik XVI zdymisjonował generalnego kontrolera finansów Francji Jacques'a Neckera.
- 1798 – Rozpoczęła się wyprawa Napoleona Bonaparte do Egiptu.
- 1802 – Napoleon Bonaparte ustanowił Order Legii Honorowej.
- 1804 – Napoleon Bonaparte awansował 18 generałów na marszałków Francji.
- 1822 – Augustyn I został cesarzem Meksyku.
- 1845 – Angielskie statki Erebus i Terror, dowodzone przez admirała Johna Franklina, wyruszyły w wyprawę do Ameryki Północnej w celu odkrycia Przejścia Północno-Zachodniego.
- 1848 – Wojna amerykańsko-meksykańska: Meksyk ratyfikował Traktat z Guadalupe Hidalgo.
- 1851 – John Russell Hind odkrył planetoidę Irene.
- 1895 – José Martí, kubański poeta, pisarz i przywódca ruchu niepodległościowego, uznawany za bohatera narodowego zginął w bitwie z hiszpańskimi oddziałami w Dos Rios.
- 1903 – David Dunbar Buick założył Buick Motor Company.
- 1911 – Rewolucja meksykańska: zwycięstwo chłopskiej partyzantki Emiliana Zapaty nad wojskiem federalnym w bitwie o Cuautla.
- 1919:
- 1922 – Zakończyła się konferencja genueńska dotycząca odbudowy gospodarczej środkowej i wschodniej Europy po I wojnie światowej.
- 1931 – W ZSRR ogłoszono drugi plan pięcioletni.
- 1934 – W Bułgarii doszło do wojskowego zamachu stanu.
- 1935 – Oddano do użytku pierwszy zbudowany w III Rzeszy odcinek autostrady Frankfurt nad Menem-Darmstadt.
- 1939 – W Paryżu podpisano protokół o natychmiastowej pomocy francuskich sił zbrojnych w wypadku niemieckiej agresji na Polskę.
- 1940 – II wojna światowa: Niemcy osiągnęli brzeg Kanału La Manche i odcięli główne siły sprzymierzonych we Flandrii.
- 1943:
- 1945 – Arthur Werner został burmistrzem Berlina.
- 1947:
- 1948 – I wojna izraelsko-arabska: rozpoczęła się bitwa o Yad Mordechai.
- 1953 – Rząd RFN uchwalił Federalną Ustawę o Wypędzonych i Uchodźcach.
- 1954 – Pakistan i USA podpisały w Karaczi układ o wzajemnej obronie.
- 1957 – Adone Zoli został premierem Włoch.
- 1959 – Jan de Quay został premierem Holandii.
- 1961 – Radziecka sonda Wenera 1 po utracie łączności z Ziemią przeleciała w odległości 100 tys. km. od Wenus.
- 1962 – Podczas imprezy z okazji zbliżających się 45-tych urodzin prezydenta Johna F. Kennedy'ego, odbywającej się w Madison Square Garden w Nowym Jorku, Marilyn Monroe wykonała dedykowany mu utwór Happy Birthday to You.
- 1964 – Powstał Narodowy Bank Rwandy.
- 1965 – Na Tonga padł co najmniej 188-letni żółw promienisty o imieniu Tu'i Malila, którego w 1777 roku kapitan James Cook przywiózł z Madagaskaru i podarował tongijskiej rodzinie królewskiej.
- 1967 – Egipt rozpoczął remilitaryzację półwyspu Synaj po wycofaniu na jego żądanie międzynarodowych sił pokojowych UNEF.
- 1969:
- 1971 – Została wystrzelona radziecka sonda Mars 2.
- 1974 – Valery Giscard d'Estaing zwyciężył w II turze wyborów prezydenckich we Francji.
- 1977 – Odbył się ostatni regularny kurs Orient Expressu na trasie Paryż-Stambuł.
- 1981 – 5 brytyjskich żołnierzy zginęło w eksplozji miny podłożonej przez IRA koło Bessbrook w Irlandii Północnej.
- 1991 – Obywatele Chorwacji opowiedzieli się w referendum za niepodległością od Jugosławii.
- 1993 – 132 osoby zginęły w katastrofie Boeinga 727 w Kolumbii.
- 1997 – Premiera filmu Zaginiony świat: Jurassic Park.
- 1999 – Premiera filmu Gwiezdne wojny: część I - Mroczne widmo.
- 2000:
- 2001 – Na Cyprze odbyły się wybory parlamentarne.
- 2002 – Paulina od Serca Jezusa została kanonizowana przez papieża Jana Pawła II.
- 2003 – 3 osoby zginęły, a 70 zostało rannych w zamachu bombowym na centrum handlowe w izraelskim mieście Afula.
- 2004 – W amerykańskim nalocie na iracką wioskę Makr Al-Deeb przy granicy z Syrią zginęło ponad 40 gości przyjęcia weselnego.
- 2007:
- 2008 – Dokonano oblotu rosyjskiego samolotu pasażerskiego Suchoj SuperJet 100.
- 2009 – Były prezydent USA Bill Clinton został powołany na specjalnego wysłannika ONZ do Haiti.
- 2010:
Urodzili się
- 1476 – Helena Moskiewska, księżniczka rosyjska, królowa polska (zm. 1513)
- 1593 – Jacob Jordaens, flamandzki malarz (zm. 1678)
- 1611 – Innocenty XI, błogosławiony, papież (zm. 1689)
- 1616 – Johann Jacob Froberger, niemiecki kompozytor (zm. 1667)
- 1762 – Johann Gottlieb Fichte, niemiecki filozof (zm. 1814)
- 1782 – Iwan Paskiewicz, rosyjski feldmarszałek, namiestnik Królestwa Polskiego (zm. 1856)
- 1805 – Francesco de Vico jezuita, astronom włoski (zm. 1848)
- 1827 – Zygmunt Sierakowski, polski generał armii rosyjskiej, działacz niepodległościowy (zm. 1863)
- 1898 - Julius Evola, włoski filozof, artysta i ezoteryk (zm. 1974)
- 1890:
- 1895 – Stanisław Kopański, polski generał dywizji, generalny inspektor Sił Zbrojnych (zm. 1976)
- 1906 – Bruce Bennett, amerykański lekkoatleta, aktor (zm. 2007)
- 1907 – Jan Władysław Badowski, polski aktor, reżyser, dyrektor teatru (zm. 1980)
- 1910 – Stefan Jędrychowski, polski publicysta, polityk, członek PKWN, wicepremier, minister spraw zagranicznych i finansów (zm. 1996)
- 1914 – Go Seigen, japoński gracz w go chińskiego pochodzenia
- 1919 − Mitja Ribičič, polityk słoweński i jugosłowiański, premier Jugosławii
- 1921 – Daniel Gélin, francuski aktor (zm. 2000)
- 1925:
- 1926 – Peter Zadek, niemiecki reżyser teatralny i filmowy (zm. 2009)
- 1927 – Jusuf Idris, egipski pisarz (zm. 1991)
- 1928 – Juliusz Kulesza, polski grafik, uczestnik powstania warszawskiego
- 1930:
- 1931:
- 1933 – Wacław Sadkowski, polski krytyk literacki, eseista, tłumacz
- 1934 – Jan Budkiewicz, polski reżyser filmowy
- 1935 – Krzysztof Gąsiorowski, polski poeta, krytyk literacki, eseista (zm. 2012)
- 1936:
- 1937 – Zygmunt Bielawski, polski aktor (zm. 2006)
- 1939:
- 1941:
- 1943 – Bohdan Urbankowski, polski poeta, eseista, filozof
- 1945 – Pete Townshend, gitarzysta rockowej grupy The Who
- 1946:
- 1948:
- 1950:
- 1951:
- 1952 – Bert van Marwijk, holenderski piłkarz, trener piłkarski
- 1956 – Jan Fiala, czeski piłkarz
- 1957:
- 1958 – José Antonio Chang, peruwiański polityk, premier
- 1959:
- 1960 – Yazz, brytyjska piosenkarka
- 1961:
- 1962:
- 1963 – Kevin Kenner, amerykański pianista
- 1964 – Miloslav Mečíř, słowacki tenisista
- 1965:
- 1966 – Jodi Picoult, amerykańska pisarka
- 1967:
- 1968:
- 1969:
- 1970 – Piotr Salak, polski dziennikarz
- 1972:
- 1973 – Hugues Obry, francuski szpadzista
- 1974:
- 1977:
- 1978 – Marcus Bent, angielski piłkarz
- 1979:
- 1980:
- 1981:
- 1982:
- 1983 – Olli Herman, fiński wokalista, frontman zespołu Reckless Love
- 1985 – Erin Phillips, australijska koszykarka
- 1986:
- 1987 – Anton Żdanow, rosyjski hokeista
- 1988 – Reda El Amrani, marokański tenisista
- 1992 – Heather Watson, brytyjska tenisistka
- 1993 – Jessica Watson, australijska żeglarka
Zmarli
- 804 – Alkuin, anglosaski mnich, filozof, teolog, teoretyk muzyki (ur. ok. 730)
- 1102 – Stefan Henryk, hrabia Blois (ur. ok. 1045)
- 1296 – Celestyn V, święty, papież (ur. 1215)
- 1389 – Dymitr Doński, święty prawosławny, wielki książę moskiewski i włodzimierski (ur. 1350)
- 1480 – Jan Długosz, polski duchowny katolicki, biskup lwowski, historyk, kronikarz, kanonik krakowski (ur. 1415)
- 1531 – Jan Łaski, polski duchowny katolicki prymas Polski (ur. 1456)
- 1536 – Anna Boleyn, królowa Anglii, żona Henryka VIII (ur. 1507)
- 1653 – Elżbieta Lukrecja, księżna cieszyńska, ostatnia przedstawicielka Piastów cieszyńskich (ur. 1599)
- 1825 – Henri de Saint-Simon, francuski historyk, filozof (ur. 1760)
- 1855 – Adam Tomasz Chłędowski, polski bibliograf i dziennikarz (ur. 1790)
- 1864 – Nathaniel Hawthorne, amerykański pisarz (ur. 1804)
- 1883 – Samo Chalupka, słowacki poeta romantyczny (ur. 1812)
- 1895 – José Martí, kubański pisarz, działacz polityczny (ur. 1853)
- 1898 – William Ewart Gladstone, brytyjski polityk (ur. 1809)
- 1903 – Carl Snoilsky, szwedzki poeta (ur. 1841)
- 1911 – Ludwik Przedborski, polski lekarz laryngolog, łódzki działacz społeczny i oświatowy żydowskiego pochodzenia (ur. 1857)
- 1912 – Bolesław Prus, polski pisarz (ur. 1847)
- 1924 – Maria Bernarda Bütler, szwajcarska zakonnica, święta katolicka (ur. 1848)
- 1935 – Thomas Edward Lawrence, brytyjski orientalista (ur. 1888)
- 1939 – Karol Radek, radziecki polityk, publicysta (ur. 1885)
- 1943 – Kristjan Raud, estoński malarz (ur. 1865)
- 1946 – Booth Tarkington, amerykański pisarz (ur. 1869)
- 1954 – Charles Ives, amerykański kompozytor (ur. 1874)
- 1955 – Tadeusz Sygietyński, polski kompozytor, dyrygent (ur. 1896)
- 1965 – Maria Dąbrowska, polska pisarka (ur. 1889)
- 1970:
- 1971 – Czesław Janczarski, polski pisarz (ur. 1911)
- 1976 – Julian Krzyżanowski, polski historyk literatury (ur. 1892)
- 1987:
- 1992 – Józef Kurpas, polski duchowny katolicki, biskup katowicki (ur. 1912)
- 1994 – Jacqueline Kennedy Onassis, pierwsza dama USA (ur. 1929)
- 1998 – Sōsuke Uno, japoński polityk, premier Japonii (ur. 1922)
- 2000 – Petter Hugsted, norweski skoczek narciarski (ur. 1921)
- 2004:
- 2007:
- 2008 – Ryszard Kulesza, polski piłkarz, trener piłkarski (ur. 1931)
- 2009:
- 2010:
- 2011 – Garret FitzGerald, irlandzki ekonomista, dziennikarz, polityk, premier Irlandii (ur. 1926)