20 grudnia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

20 grudnia jest 354. (w latach przestępnych 355.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 11 dni.

Święta

• Imieniny obchodzą: Amon, Bogumił, Bogumiła, Dagmara, Dagna, Dominik, Eugeniusz, Krystian, Liberat, Makary, Ptolemeusz, Teofil, Ursycyn, Wincenty, Zefiryn i Zenon.
• Międzynarodowe – Międzynarodowy Dzień Solidarności (od 2006 ustanowione przez Zgromadzenie Ogólne ONZ na zakończenie pierwszej Dekady Walki z Ubóstwem)
• Polska – Dzień Ryby
• Reunion – Rocznica Zniesienia Niewolnictwa
• Wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą:
  • Św. Dominik z Silos (opat)
  • Święci Makary i Eugeniusz, prezbiterzy z Antiochii († poł. IVw.)
  • Bł. Wincenty Dominik Romano (kapłan)
  • Św. Zefiryn (papież)

Wydarzenia w Polsce

• 1409 – Zakon krzyżacki zawarł antypolski sojusz z królem Węgier Zygmuntem Luksemburskim.
• 1655 – Oblężenie Jasnej Góry: obrońcy pod wodzą Stefana Zamojskiego dokonali brawurowego wypadu z twierdzy, podczas którego zagwoździli dwa szwedzkie działa i wybili kopiących tunel olkuskich górników.
• 1914 – I wojna światowa: zakończyła się bitwa nad Bzurą.
• 1918 – Powstała Wojskowa Szkoła Lotnicza.
• 1919 – Założono Polski Związek Piłki Nożnej.
• 1922 – Stanisław Wojciechowski został wybrany na drugiego prezydenta RP.
• 1930 – Z więzienia mokotowskiego w Warszawie uwolniono senatora Wojciecha Korfantego.
• 1934 – Premiera filmu Czarna perła.
• 1938 – Została uruchomiona kolej linowo-terenowa na Gubałówce.
• 1942 – W odwecie za pomoc udzieloną przez mieszkańców ruchowi Niemcy dokonali pacyfikacji wsi Rachodoszcze w powiecie zamojskim, zabijając 46 osób.
• 1968 – Album Czesława Niemena Dziwny jest ten świat jako pierwsze polskie wydawnictwo muzyczne otrzymał status Złotej Płyty.
• 1970 – Władysław Gomułka został odsunięty od władzy. Nowym pierwszym sekretarzem KC PZPR wybrano Edwarda Gierka.
• 1981 – Zakończył się strajk w Porcie Gdańskim.
• 1991 – Polska została przyłączona do Internetu.
• 1993 – Henryk Apostel został selekcjonerem reprezentacji Polski w piłce nożnej.
• 2003:
  • Otwarto stację metra warszawskiego Dworzec Gdański.
  • Wystartował kanał telewizyjny Kino Polska.
• 2011 – Uruchomiono linie montażową ciągników Ursus w oddziale firmy Pol-Mot Warfarma w Lublinie

Wydarzenia na świecie

•     69 – Zwolennicy Wespazjana opanowali Rzym.
•   860 – Ethelbert został królem Wesseksu.
• 1046 – Cesarz niemiecki Henryk III zdetronizował papieża Grzegorza VI.
• 1192 – Wracający z III wyprawy krzyżowej król Anglii Ryszard I Lwie Serce został wzięty pod Wiedniem do niewoli przez księcia Austrii Leopolda V i następnie przekazany cesarzowi Niemiec Henrykowi VI. Uwolniono go po zapłaceniu okupu w 1194 roku.
• 1334 – Benedykt XII został wybrany na papieża.
• 1582 – We Francji wprowadzono kalendarz gregoriański.
• 1606 – Rozpoczęła się wyprawa na okrętach Susan Constant, Godspeed i Discovery około 100 osadników, którzy następnie założyli Jamestown w Wirginii, pierwszą stałą angielską osadę w Ameryce Północnej.
• 1621 – Wojna trzydziestoletnia: bitwa pod Kirdorfem.
• 1625 – Założono miasto Hoogeveen w Holandii.
• 1658 – II wojna północna: w Waliesar podpisano szwedzko-rosyjski traktat rozejmowy.
• 1712 – III wojna północna: zwycięstwo Szwedów nad wojskami duńsko-saskimi w bitwie pod Gadebusch.
• 1786 – W New London w stanie Connecticut wykonano egzekucję na 12-letniej zabójczyni Hannah Ocuish, najmłodszej kobiety skazanej na karę śmierci w amerykańskiej historii.
• 1803 – Kongres Stanów Zjednoczonych ratyfikował zakup Luizjany.
• 1806 – Fryderyk August I został królem Saksonii.
• 1835 – Ogłoszono niepodległość Teksasu.
• 1848 – Karol Ludwik Napoleon Bonaparte został prezydentem Francji.
• 1860 – Karolina Południowa jako pierwszy ze stanów amerykańskiego Południa dokonała secesji. Za jej przykładem poszły kolejne, co doprowadziło do wybuchu wojny secesyjnej.
• 1880 – I wojna burska: zwycięstwo Burów nad Brytyjczykami pod Bronkhorstspruit.
• 1902 – W Wiedniu odbyła się premiera operetki Druciarz Ferenca Lehára.
• 1915 – I wojna światowa: ostatnie oddziały australijskie ewakuowały się spod Gallipoli.
• 1917 – Powołano Cze-Ka.
• 1924:
  • Adolf Hitler został zwolniony z więzienia.
  • W Austrii szyling zastąpił koronę austro-węgierską.
• 1934 – Utworzono Mordwińską Autonomiczną Socjalistyczną Republikę Radziecką.
• 1939 – Dokonano oblotu samolotu szturmowego Ił-2.
• 1942 – Około 3 tys. osób zginęło w trzęsieniu ziemi w tureckim mieście Erbaa.
• 1945 – Kanclerz Karl Renner został wybrany na prezydenta Austrii, nowym kanclerzem został Leopold Figl.
• 1946:
  • Premiera filmu To wspaniałe życie.
  • Trzęsienie ziemi i wywołane nim tsunami zabiło na japońskich wyspach Honsiu i Kiusiu 1362 osób, około 2600 zostało rannych, a 100 uznano za zaginione.
• 1951:
  • Oman uzyskał niepodległość (od Wielkiej Brytanii).
  • W elektrowni w Idaho Falls reaktor jądrowy EBR-1 jako pierwszy w świecie dostarczył energii elektrycznej, zapalając cztery żarówki po 200 W.
• 1954 – Francja uznała niepodległość Kambodży.
• 1955 – Cardiff zostało stolicą Walii.
• 1960 – Wietkong ogłosił utworzenie Narodowego Frontu Wyzwolenia Wietnamu Południowego.
• 1962 – Juan Bosch zwyciężył w pierwszych od 1924 roku wyborach prezydenckich na Dominikanie.
• 1963 – We Frankfurcie nad Menem rozpoczął się drugi proces oświęcimski.
• 1968 – Amerykański seryjny morderca Zodiak zamordował dwie pierwsze swoje ofiary.
• 1971:
  • Powstała organizacja Lekarze bez Granic.
  • Zulfikar Ali Bhutto został prezydentem Pakistanu.
• 1972 – Polski drobnicowiec MS Józef Conrad został uszkodzony w czasie amerykańskiego bombardowania portu Haifong w Wietnamie Północnym; zginęło 4 marynarzy, a 3 zostało rannych.
• 1973 – Premier Hiszpanii Luis Carrero Blanco zginął w zamachu bombowym ETA w Madrycie.
• 1979 – Premiera filmu Cały ten zgiełk.
• 1987:
  • Na Filipinach ponad 4 tys. osób zginęło w wyniku kolizji promu pasażerskiego Doña Paz z tankowcem.
  • U wybrzeży Kuby rozbił się polski jacht SY Dar Przemyśla na którym Henryk Jaskuła jako pierwszy Polak opłynął samotnie Ziemię bez zawijania do portów.
• 1989 – Rozpoczęła się inwazja Stanów Zjednoczonych na Panamę.
• 1990 – Dimityr Popow został premierem Bułgarii.
• 1991:
  • Paul Keating został premierem Australii.
  • Premiera filmu JFK.
• 1994 – Nagła dewaluacja peso wywołała kryzys walutowy w Meksyku.
• 1995:
  • 160 osób zginęło w górach na północ od Cali w Kolumbii w katastrofie należącego do American Airlines Boeinga 757.
  • NATO rozpoczęło operację IFOR w Bośni i Hercegowinie.
• 1997 – Premiera filmu Życie jest piękne.
• 1998 – W szpitalu św. Łukasza w Houston urodziły się ośmioraczki Chukwu.
• 1999:
  • Akił Akiłow został premierem Tadżykistanu.
  • Portugalska kolonia Makau przeszła pod administrację chińską.
• 2004:
  • Traian Băsescu został zaprzysiężony na prezydenta Rumunii.
  • Węgry ratyfikowały Konstytucję europejską.
• 2005 – Beniamin Netanjahu został przewodniczącym izraelskiego prawicowego ugrupowania Likud.
• 2006 – Wojna w Somalii: rozpoczęła się bitwa pod Baidoa.
• 2007 – Elżbieta II stała się najstarszym monarchą w historii Wielkiej Brytanii.
• 2008 – Boliwia zadeklarowała, że jest wolna od analfabetyzmu.

Urodzili się

• 1537 – Jan III Waza, król Szwecji (zm. 1592)
• 1576 – Jan Sarkander, polski kapłan, męczennik, święty katolicki (zm. 1620)
• 1579 – John Fletcher, angielski pisarz (zm. 1625)
• 1812 – Teofil Nowosielski, polski pedagog, pisarz (zm. 1886)
• 1846 – Hermann Fritsche, niemiecki działacz religijny i publicysta (zm. 1924)
• 1863 – Leon Karliński, polski urzędnik, minister kolei żelaznych (zm. 1943)
• 1866 – Jan Zawidzki, polski fizykochemik, profesor, rektor PW, minister (zm. 1928)
• 1871 – Michalina Mościcka, polska działaczka społeczna, pierwsza dama (zm. 1932)
• 1876 – Walter Sydney Adams, amerykański astronom (zm. 1956)
• 1879 – Irena Kosmowska, polska działaczka niepodległościowa, ludowa i oświatowa, poseł na Sejm RP (zm. 1945)
• 1884 – Kazimierz Zaczek, polski prawnik, polityk, tymczasowy kierownik resortu skarbu w 1922 (zm. 1945)
• 1885 – Adam Chętnik, polski etnograf, historyk, pisarz (zm. 1967)
• 1890 – Jaroslav Heyrovský, czeski chemik, laureat Nagrody Nobla (zm. 1967)
• 1893 – Mikołaj Bołtuć, polski dowódca wojskowy, generał, dowódca Grupy Operacyjnej Wschód (zm. 1939)
• 1896 – Adam Bunsch, polski malarz, dramatopisarz (zm. 1969)
• 1899:
  • Teresa Grodzińska, polska sanitariuszka-ochotniczka (zm. 1920)
  • Finn Ronne, polarnik amerykański fińskiego pochodzenia (zm. 1980)
• 1905 – Bogumił Krygowski, polski geograf, geomorfolog (zm. 1977)
• 1908 – Konstanty Dobrzyński, polski poeta (zm. 1939)
• 1915 – Aziz Nesin, turecki pisarz, satyryk (zm. 1995)
• 1916 – Paul Brickhill, australijski pisarz (zm. 1991)
• 1917:
  • David Bohm, amerykański fizyk (zm. 1992)
  • Gonzalo Rojas, chilijski poeta (zm. 2011)
• 1920 – Väinö Linna, fiński pisarz (zm. 1992)
• 1921:
  • George Roy Hill, amerykański reżyser filmowy (zm. 2002)
  • Dominik Morawski, polski publicysta, dziennikarz, działacz społeczny
  • Józef Gucwa, polski duchowny katolicki (zm. 2004)
• 1923 – Wiesław Chrzanowski, polski polityk, prawnik, marszałek Sejmu (zm. 2012)
• 1924:
  • Charlie Callas, amerykański komik i aktor (zm. 2011)
  • Elżbieta Daniszewska, polska poetka
  • Ewa Zdzieszyńska, polska aktorka (zm. 1998)
• 1925 – Benito Lorenzi, włoski piłkarz (zm. 2007)
• 1926:
  • Misael Escuti, chilijski piłkarz, bramkarz (zm. 2005)
  • Ewa Fiszer, polska poetka, tłumaczka (zm. 2000)
  • Otto Graf Lambsdorff, niemiecki polityk, minister gospodarki i technologii (zm. 2009)
  • Jerzy Nawrocki, polski polityk, minister (zm. 1990)
• 1927 – Longin Jan Okoń, polski pisarz
• 1931 – Mala Powers, amerykańska aktorka (zm. 2007)
• 1932 – John Hillerman, amerykański aktor
• 1934:
  • Adam Czerniawski, polski pisarz, tłumacz
  • Julius Riyadi Darmaatmadja, indonezyjski duchowny katolicki, arcybiskup Dżakarty, kardynał
• 1937:
  • Bohdan Mazurek, polski kompozytor
  • Andrzej Otrębski, polski pisarz
• 1939:
  • Szábolcs Esztényi, polski kompozytor, pianista, pedagog pochodzenia węgierskiego
  • Kathryn Joosten, amerykańska aktorka
  • Ignacy Lewandowski, polski aktor (zm. 2009)
• 1942:
  • Antoni Fałat, polski malarz, rysownik, grafik
  • Bob Hayes, amerykański lekkoatleta, sprinter (zm. 2002)
• 1943 – Jerzy Tarsiński, polski gitarzysta grupy Skaldowie
• 1945 – Peter Criss, amerykański perkusista i wokalista grupy KISS
• 1946 – John Spencer, amerykański aktor (zm. 2005)
• 1948 – Alan Parsons, brytyjski muzyk
• 1950 – Marek Wielgus, polski działacz sportowy, fotograf, poseł (zm. 1996)
• 1951 – Waldemar Smaszcz, polski historyk literatury, krytyk, eseista, tłumacz
• 1953 – Wojciech Gawłowski, polski poeta
• 1955 – Martin Schulz, niemiecki polityk, eurodeputowany
• 1959 – Kazimierz Marcinkiewicz, polski polityk, premier
• 1960 – Kim Ki-duk, południowokoreański aktor, reżyser filmowy
• 1961:
  • Mike Keneally, amerykański gitarzysta, kompozytor
  • Freddie Spencer, amerykański motocykista wyścigowy
• 1963 – Claudia Casabianca, argentyńska tenisistka
• 1966 – Myrra Malmberg, szwedzka piosenkarka i artystka musicalowa
• 1968:
  • Dariusz Snarski, polski bokser
  • Karl Wendlinger, austriacki kierowca wyścigowy
• 1969:
  • Jacek Dembiński, polski piłkarz
  • Kenji Ogiwara, japoński narciarz, specjalista kombinacji norweskiej
  • Bobby Phills, amerykański koszykarz (zm. 2000)
• 1970:
  • Sohail Khan, indyjski aktor
  • Alister McRae, szkocki kierowca rajdowy
• 1972 – Anders Odden, norweski gitarzysta zespołu DMTMC
• 1974 – Pietro Piller Cottrer, włoski biegacz narciarski
• 1975:
  • Bartosz Bosacki, polski piłkarz
  • Graham Hopkins, irlandzki perkusista
• 1977 – Robert Kubiszyn, polski muzyk jazzowy
• 1978 – Amanda Swisten, amerykańska aktorka
• 1979 – Michael Rogers, australijski kolarz szosowy
• 1980:
  • Ashley Cole, angielski piłkarz
  • Martín Demichelis, argentyński piłkarz
• 1981:
  • Julien Benneteau, francuski tenisista
  • Marek Matějovský, czeski piłkarz
  • Adrian Perdjon, polski aktor
• 1982 – Ludumo Galada, południowoafrykański bokser (zm. 2009)
• 1983:
  • Chelsea Johnson, amerykańska tyczkarka
  • Ognjen Vukojević, chorwacki piłkarz
• 1984 – Ilean Almaguer, meksykańska aktorka
• 1985 – Ilijan Micanski, bułgarski piłkarz
• 1988:
  • Klaudia Kaczorowska, polska siatkarka
  • Mario Moraes, brazylijski kierowca wyścigowy

Zmarli

• 1355 – Stefan IV Duszan, car Serbii (ur. ok. 1308)
• 1552 – Katarzyna Luter, niemiecka reformatorka, żona Marcina Lutra (ur. 1499)
• 1722 – Kangxi, cesarz Chin (ur. 1654)
• 1783 – Antonio Soler, hiszpański kompozytor (ur. 1729)
• 1786 – Hannah Ocuish, amerykańska Indianka, najmłodsza kobieta skazana na śmierć na kontynencie amerykańskim (ur. 1774)
• 1825 – Tymoteusz Gorzeński, polski duchowny katolicki, biskup gnieźnieński, prymas Polski (ur. 1743)
• 1834 – Maurycy Mochnacki, polski krytyk literacki (ur. 1803)
• 1933 – Stanisław Ptaszycki, polski historyk, wydawca (ur. 1853)
• 1937 – Erich Ludendorff, niemiecki generał (ur. 1865)
• 1942 – Jean Gilbert, niemiecki kompozytor (ur. 1879)
• 1952 – Ivan Olbracht, czeski pisarz, publicysta, dziennikarz (ur. 1882)
• 1963 – Gustaw Morcinek, polski pisarz (ur. 1891)
• 1968 – John Steinbeck, amerykański pisarz (ur. 1902)
• 1972 – Günter Eich, niemiecki poeta (ur. 1907)
• 1973:
  • Luis Carrero Blanco, hiszpański polityk, premier Hiszpanii (ur. 1903)
  • Bobby Darin, amerykański piosenkarz (ur. 1936)
• 1978 – Stanisław Skrzeszewski, polski polityk, członek PKWN, minister oświaty i spraw zagranicznych (ur. 1901)
• 1979 – Janina Gemel, polska nauczycielka, łódzka działaczka społeczna (ur. 1917)
• 1980 – Minoru Shibuya, japoński reżyser filmowy (ur. 1907)
• 1982 – Artur Rubinstein, amerykański pianista pochodzenia polskiego (ur. 1887)
• 1984 – Stanley Milgram, amerykański psycholog społeczny (ur. 1933)
• 1992 – Mieczysław Hoffman, polski chemik, polityk, minister (ur. 1913)
• 1996 – Carl Sagan, amerykański astronom, pisarz (ur. 1934)
• 2000 – Józef Wiaderny, polski polityk, działacz związkowy, przewodniczący OPZZ (ur. 1943)
• 2001:
  • Jerzy Rosołowski, polski dziennikarz, lektor radiowy i telewizyjny (ur. 1930)
  • Léopold Sédar Senghor, senegalski poeta, polityk, prezydent Senegalu (ur. 1906)
  • Tadeusz Starzyński, polski lekkoatleta, trójskoczek, trener lekkoatletyczny (ur. 1923)
• 2004 – Pierre-Marie Gy, francuski duchowny katolicki, specjalista liturgii, dominikanin (ur. 1922)
• 2005:
  • Raoul Bott, węgierski matematyk (ur. 1923)
  • Argentina Brunetti, argentyńska aktorka (ur. 1907)
• 2007 – Arabella Churchill, brytyjska filantropka (ur. 1949)
• 2008:
  • Olga Kondratiewa, białoruska piłkarka ręczna (ur. 1982)
  • Olga Lepieszyńska, rosyjska balerina (ur. 1916)
  • Robert Mulligan, amerykański reżyser filmowy (ur. 1925)
  • Albin Planinec, słoweński szachista (ur. 1944)
• 2009:
  • Antoni Mruk, polski duchowny katolicki, profesor Papieskiego Uniwersytetu Gregoriańskiego, spowiednik Jana Pawła II (ur. 1914)
  • Brittany Murphy, amerykańska aktorka (ur. 1977)
• 2011:
  • Hana Andronikova, czeska pisarka (ur. 1967)
  • Leopold Unger, polski dziennikarz, publicysta (ur. 1922)