20 maja
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
20 maja jest 140. (w latach przestępnych 141.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 225 dni.
Święta
- imieniny obchodzą: Aleksander, Asteriusz, Anastazy, Bernardyn, Bromir, Bronimir, Bronisąd, Dawid, Elfryda, Józefa, Karol, Kolumba, Rymwid, Saturnina, Taleleusz, Teodor i Wiktoria
- Kamerun – Święto Narodowe
- Timor Wschodni – Święto Niepodległości
- wspomnienia i święta w Kościele katolickim, obchodzą:
Wydarzenia w Polsce
Wydarzenia na świecie
- 325 – Otwarto Sobór nicejski I na którym m.in. potępiono arianizm, uchwalono nicejskie wyznanie wiary i rozstrzygnięto spór o datę świąt Wielkanocy.
- 491 – Cesarzowa bizantyjska Ariadna, wdowa po cesarzu Zenonie, wzięła ślub z wysokim urzędnikiem dworskim Flawiuszem Anastazjuszem i zachowała wszystkie swoje dotychczasowe przywileje i wpływy.
- 526 – Antiochia Syryjska została zniszczona przez trzęsienie ziemi, w wyniku którego zginęło około 250 tys. ludzi.
- 685 – W pobliżu Dunnichen Nortumbryjczycy pod dowództwem Egfryta przegrali bitwę z pogańskimi Piktami, którymi dowodził król Bruide.
- 885 – Karol Otyły został koronowany na króla zachodniofrankijskiego.
- 1202 – Trzęsienie ziemi z epicentrum w północno-zachodniej Syrii zabiło ponad milion osób na Bliskim Wschodzie i północnej Afryce.
- 1217 – I wojna baronów: zwycięstwo wojsk angielskich nad francuskimi w bitwie pod Lincoln.
- 1285 – Henryk II został królem Cypru i Jerozolimy.
- 1293 – Założono Uniwersytet Complutense w Madrycie.
- 1303 – Królowie Filip IV i Edward I podpisali traktat paryski. Anglia uzyskała potwierdzenie swego lenna Gujenny (Akwitanii), w zamian za co wycofała swe poparcie dla Flandrii i ta musiała podporządkować się Francji.
- 1347 – W Rzymie wybuchło powstanie ludowe.
- 1495 – Wojny włoskie: zagrożony odcięciem swych wojsk król Francji Karol VIII opuścił Neapol.
- 1498 – Vasco da Gama dopłynął do Indii.
- 1501 – Portugalczycy odkryli Wyspę Wniebowstąpienia na południowym Atlantyku.
- 1521 – Ignacy Loyola został ciężko ranny podczas hiszpańsko-francuskiej bitwy pod Pampeluną.
- 1560 – Duńczycy zajęli księstwo biskupie w Kurlandii.
- 1570 – W Antwerpii został wydany pierwszy nowożytny atlas świata Theatrum Orbis Terrarum.
- 1571 – W Rzymie podpisano akt powołujący Świętą Ligę przeciwko Turcji.
- 1609 – W Londynie zostały wydane Sonety Williama Szekspira.
- 1631 – Wojna trzydziestoletnia: wojska cesarskie dokonały rzezi 25 tysięcy mieszkańców Magdeburga.
- 1654 – Na wyspie Tobago została założona kurlandzka kolonia Nowa Kurlandia.
- 1667 – II wojna angielsko-holenderska: zwycięstwo floty angielskiej w bitwie morskiej koło Nevis.
- 1756 – Wojna siedmioletnia: strategiczne zwycięstwo floty francuskiej nad brytyjską w bitwie pod Minorką.
- 1813 – Wojny napoleońskie: rozpoczęła się bitwa pod Budziszynem.
- 1815 – Podpisano austriacko-neapolitański Traktat z Casalanzy.
- 1859 – Wojna francusko-austriacka: zwycięstwo wojsk francusko-sardyńskich w bitwie pod Montebello.
- 1861 – Wojna secesyjna: Karolina Północna wystąpiła z Unii.
- 1862 – Wojna secesyjna: Kongres Unii przyjął ustawę o osadnictwie (Homestead Act), która miała przyciągnąć ochotników do walki po jej stronie.
- 1882 – Niemcy, Włochy i Austro-Węgry zawiązały Trójprzymierze.
- 1902 – Kuba uzyskała niepodległość (od USA).
- 1921 – Prezydent USA Warren Harding przekazał Marii Skłodowskiej-Curie kapsułkę z zawartością radu wartości 100 tys. dolarów.
- 1923 – W Walencji otwarto Stadion Mestalla.
- 1926 – Henri Jaspar został premierem Belgii.
- 1927 – Amerykański pilot Charles Lindbergh wystartował z lotniska w Garden City pod Nowym Jorkiem w pierwszy w historii samotny lot transatlantycki bez międzylądowań, zakończony po 33,5 godz. lądowaniem w Paryżu.
- 1928 – Z uszkodzonej cysterny w zakładach chemicznych w Hamburgu wydostało się 11 ton fosgenu, który rozprzestrzenił się na odległość ok. 10 km, w wyniku czego zginęło 10 osób, a około 300 zostało poszkodowanych.
- 1932:
- 1933:
- 1936 – José David Toro został po raz drugi prezydentem Boliwii.
- 1941 – Kampania śródziemnomorska: wojska niemieckie przeprowadziły desant na Kretę.
- 1942 – Wojna na Pacyfiku: Japończycy zajęli całą Birmę, dochodząc do granicy indyjskiej.
- 1946 – W Wielkiej Brytanii znacjonalizowano kopalnie.
- 1954 – W Genewie podpisano porozumienie dzielące Wietnam wzdłuż 17. równoleżnika.
- 1960 – Uprowadzony z Argentyny przez Mossad nazistowski zbrodniarz Adolf Eichmann został przewieziony specjalnym samolotem do Izraela.
- 1961 – Na Ukrainie została ustanowiona Państwowa Nagroda im. Tarasa Szewczenki.
- 1965:
- 1969 – Wojna wietnamska: zwycięstwo wojsk amerykańsko-południowowietnamskich w bitwie o Hamburger Hill.
- 1970 – Ustanowiono flagę Sudanu.
- 1975 – Ustanowiono flagę Kamerunu.
- 1978 – Został wystrzelony Pioneer Venus 1, sztuczny satelita Wenus.
- 1980 – 59,5% głosujących w referendum w kanadyjskiej prowincji Quebec opowiedziało się przeciwko ogłoszeniu przez nią niepodległości.
- 1981 – Premiera filmu Rydwany ognia.
- 1982:
- 1983 – W czasopiśmie Science ukazał się artykuł donoszący o odkryciu wirusa HIV.
- 1985 – W Miami finansowane przez amerykański rząd Radio Martí rozpoczęło nadawanie programów skierowanych do mieszkańców Kuby.
- 1986 – Na Narodowym Cmentarzu w Arlington pochowano we wspólnej mogile szczątki 5 z 7 śmiertelnych ofiar katastrofy wahadłowca Challenger.
- 1988 – W Carnarvon (Australia Zachodnia) doszło do katastrofy masowca Korean Star i wycieku 600 ton oleju napędowego ze zbiorników statku.
- 1989 – W związku z protestami na Placu Tian'anmen wprowadzono stan wyjątkowy w Pekinie.
- 1990:
- 1992:
- 1994 – Premiera filmu Maverick.
- 1996 – Rozpoczął się ponad półtoraroczny okres widoczności gołym okiem Komety Hale'a-Boppa, jednej z najjaśniejszych w historii.
- 2001 – Urzędujący prezydent Czadu Idriss Déby został wybrany na kolejną kadencję.
- 2002:
- 2006:
- 2008:
- 2009:
- 2010 – Z kosmodromu Tanegashima została wystrzelona w kierunku Wenus japońska sonda Akatsuki.
Urodzili się
- 1470 – Pietro Bembo, włoski duchowny katolicki, kardynał, poeta, historyk (zm. 1547)
- 1799 – Honoriusz Balzac, francuski pisarz (zm. 1850)
- 1820 – Michał Bergson, polski kompozytor, pianista (zm. 1898)
- 1851 – Emil Berliner, amerykański elektrotechnik pochodzenia niemieckiego (zm. 1929)
- 1860 – Eduard Buchner, niemiecki chemik, laureat Nagrody Nobla (zm. 1917)
- 1870 – Julian Flatau, polski chemik i farmaceuta (zm. 1935)
- 1875 – Stanisław Osiecki, polski polityk (zm. 1967)
- 1881 – Władysław Sikorski, polski generał, polityk, minister spraw wewnętrznych i spraw wojskowych, premier Polski, Naczelny Wódz (zm. 1943)
- 1882 – Sigrid Undset, norweska pisarka (zm. 1949)
- 1883:
- 1885 – Fajsal I, król Iraku (zm. 1933)
- 1891 – Earl Browder, amerykański działacz komunistyczny (zm. 1973)
- 1894 – Ewa Bandrowska-Turska, polska śpiewaczka operowa (zm. 1979)
- 1901 – Max Euwe, holenderski szachista, mistrz świata, arcymistrz, prezydent FIDE (zm. 1981)
- 1906 – Giuseppe Siri, włoski duchowny katolicki, kardynał (zm. 1989)
- 1907 – Wanda Boniszewska, polska zakonnica, stygmatyczka (zm. 2003)
- 1908 – James Stewart, amerykański aktor (zm. 1997)
- 1911 – Mieczysław Lesz, polski ekonomista, polityk, minister handlu wewnętrznego (zm. 1998)
- 1913:
- 1916:
- 1919 – Gustaw Herling-Grudziński, polski pisarz (zm. 2000)
- 1921:
- 1924 – Andrzej Siciński, polski socjolog, polityk, minister kultury i dziedzictwa narodowego (zm. 2006)
- 1925:
- 1927 – Franciszek Macharski, polski duchowny katolicki, arcybiskup Krakowa, kardynał
- 1931:
- 1932:
- 1934 – Michael J. Flynn, amerykański informatyk
- 1935 – Hanna Krall, polska pisarka
- 1943:
- 1944 – Joe Cocker, angielski piosenkarz
- 1946 – Cher, amerykańska aktorka, piosenkarka
- 1947 – Nancy Fraser, amerykańska filozofka i teoretyczka polityki
- 1952 – Roger Milla, kameruński piłkarz
- 1953:
- 1954:
- 1955:
- 1956 – Borys Akunin, rosyjski pisarz
- 1957 – Lucélia Santos, brazylijska aktorka
- 1958 – Paweł Warchoł, polski grafik
- 1960:
- 1963 – Wojciech Walasik, polski aktor
- 1964:
- 1965 – Paolo Seganti, włoski aktor, model
- 1967:
- 1968:
- 1969:
- 1970:
- 1971:
- 1972:
- 1973:
- 1974:
- 1975 – Ralph Firman, irlandzki kierowca wyścigowy
- 1976:
- 1977:
- 1978:
- 1979:
- 1980:
- 1981:
- 1982:
- 1983:
- 1984 – Darko Tasevski, macedoński piłkarz
- 1985:
- 1986:
- 1987:
- 1988:
- 1989 – Graham Carey, irlandzki piłkarz
Zmarli
- 1277 – Jan XXI, papież (ur. pomiędzy 1210 a 1220)
- 1285 – Jan I, król Cypru
- 1506 – Krzysztof Kolumb, włoski żeglarz, odkrywca Ameryki (ur. 1451)
- 1622 – Osman II, sułtan Turcji (ur. 1604)
- 1648 – Władysław IV Waza, król Polski (ur. 1595)
- 1839 – Protazy Chŏng Kuk-bo, koreański męczennik, święty katolicki (ur. 1799)
- 1912 – Archanioł Tadini, włoski ksiądz, święty katolicki (ur. 1846)
- 1915 – Kazimierz Jan Piątek ps. Herwin, kpt., żołnierz Legionów (ur. 1886)
- 1916 – Adam Karski, właściciel polskiej drukarni w Łodzi (ur. 1855?)
- 1940 – Verner von Heidenstam, szwedzki pisarz (ur. 1859)
- 1947 – Fülöp Lénárd, niemiecki fizyk, laureat Nagrody Nobla (ur. 1862)
- 1959 – Alfred Schütz, austriacki filozof, socjolog (ur. 1899)
- 1968 – Piotr Grzegorczyk, polski bibliograf, (ur. 1894)
- 1970 – Jerzy Giżycki, polski pisarz, dyplomata (ur. 1889)
- 1973 – Włodzimierz Antoniewicz, archeolog polski pochodzenia ormiańskiego, rektor Uniwersytetu Warszawskiego, członek PAN (ur. 1893)
- 1985 – Eduardo Ortiz de Landázuri, hiszpański profesor medycyny, Sługa Boży Kościoła katolickiego (ur. 1910)
- 1989 – Pavel Juráček, czeski reżyser filmowy (ur. 1935)
- 2000:
- 2004:
- 2005:
- 2006 – Anna Ciepielewska, polska aktorka (ur. 1936)
- 2007:
- 2009:
- 2010:
- 2011 – Randy Savage, amerykański wrestler (ur. 1952)