21 czerwca

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

21 czerwca jest 172. (w latach przestępnych 173.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 193 dni.

Święta

• Imieniny obchodzą: Alicja, Alojza, Alojzy, Chloe, Demetria, Domamir, Euzebiusz, Lutfryd, Marcja, Rajmund, Rudolf, Rudolfa, Rudolfina, Terencja i Terencjusz.
• Noc Kupały, zw. potocznie nocą świętojańską, obchodzone w nocy z 21 na 22 czerwca (związane z letnim przesileniem Słońca)
• Grenlandia – Najdłuższy Dzień w Roku (Ullortuneq)
• Kanada – Narodowy Dzień Tubylczy (od 1996)
• Międzynarodowe:
  • Światowy Dzień Deskorolki, (ang. Skateboarding Day, od 2006)
  • Święto Muzyki (od 1981 z inicjatywy Marcela Landowskiego, francuskiego kompozytora polskiego pochodzenia, od 1995 roku Międzynarodowe Święto Muzyki, w Polsce od 2000)
• Togo – Dzień Męczenników
• Turkmenistan – Wybory Pierwszego Prezydenta
• Wspomnienia i święta w Kościele katolickim, obchodzą:
  • św. Alojzy Gonzaga (jezuita)
  • św. Euzebiusz z Samosaty (biskup i męczennik)
  • św. Jan Rigby (męczennik)
  • św. Tercjusz z Ikonium (biskup)

Wydarzenia w Polsce

• 1742 – We Wrocławiu podpisano traktat prusko-austriacki, kończący pierwszą wojnę śląską, na mocy którego Prusy otrzymały cały Śląsk wraz z hrabstwem kłodzkim.
• 1749 – Około 60 osób zginęło we Wrocławiu po wybuchu tysięcy beczek prochu w baszcie mieszczącej się przy dzisiejszej ul. Włodkowica.
• 1768 – Rzeź humańska, podczas której wymordowano Polaków i Żydów w trakcie buntu Kozaków i ruskiego chłopstwa
• 1932 – Rozpoczął się bunt chłopski, znany jako powstanie leskie.
• 1944 – II wojna światowa: Niemcy rozpoczęli akcję Sturmwind II, wymierzoną przeciwko partyzantom działającym w okolicach Puszczy Solskiej.
• 1949 – Na Konferencji Architektów Partyjnych proklamowano socrealizm w architekturze.
• 1971 – W Gdyni otwarto Muzeum Oceanograficzne i Akwarium Morskie,
• 1992 – Powstał klub piłkarski Amica Wronki.
• 1996 – W Warszawie odbyła się demonstracja stoczniowców przeciwko planom likwidacji Stoczni Gdańskiej.
• 1997 – Pierwszy koncert francuskiego kompozytora muzyki elektronicznej Jeana-Michela Jarre'a w Polsce w katowickim Spodku.
• 1999 – Odbyła się 1. ceremonia wręczenia Orłów.

Wydarzenia na świecie

• 1208 – Król Niemiec Filip Szwabski został zamordowany w Bambergu przez palatyna Bawarii, Otto Wittelsbacha.
• 1339 – Szwajcarzy starli się z feudałami habsburskimi pod Laupen.
• 1582 – W japońskim Kioto miał miejsce incydent w świątyni Honnō-ji.
• 1621 – Po zdławieniu antyhabsburskiego powstania stracono w Pradze 27 przedstawicieli husyckiej szlachty czeskiej.
• 1650 – Kampania Cromwella w Irlandii: zwycięstwo wojsk parlamentu w bitwie pod Scarrifholis.
• 1655 – VI wojna wenecko-turecka: zwycięstwo floty weneckiej w bitwie w Cieśninie Dardanelskiej.
• 1661 – Podpisano traktat pokojowy w Kardis kończący wojnę rosyjsko-szwedzką.
• 1718 – Podpisano traktat pokojowy w Pożarewacu kończący VIII wojnę wenecko-turecką.
• 1767 – Samuel Wallis odkrył Tahiti.
• 1788 – New Hampshire jako 9. stan dołączyło do Unii.
• 1813 – Wojny napoleońskie w Hiszpanii i Portugalii: bitwa pod Vitorią, zakończona klęską Francuzów i triumfem Wellingtona.
• 1824 – Grecka wojna o niepodległość: wojska tureckie wylądowały na wyspie Psara, gdzie dokonały rzezi 15 tys. Greków.
• 1868 – Prapremiera opery Śpiewacy norymberscy Richarda Wagnera.
• 1893 – Przyszły wielki książę Luksemburga Wilhelm IV ożenił się z Marią Anną Portugalską.
• 1895 – W Niemczech otwarto Kanał Kiloński.
• 1898:
  • 34 osoby stojące na brzegu utonęły w wyniku fali powstałej w czasie wodowania brytyjskiego pancernika Albion w stoczni w Blackwall.
  • Wyspa Guam stała się terytorium USA.
• 1900 – Na ulice Brna wyjechały pierwsze tramwaje elektryczne (wcześniej jeździły parowe).
• 1903 – Powstał Związek Niemieckich Architektów (BDA).
• 1919:
  • Gustav Bauer został kanclerzem Niemiec.
  • Samozatopienie floty niemieckiej w Scapa Flow.
• 1931 – Brytyjska wyprawa dokonała pierwszego wejścia na Kamet (7756 m n.p.m.) w Himalajach.
• 1936 – Odbył się pierwszy wyścig samochodowy o Grand Prix Węgier.
• 1942:
  • II wojna światowa w Afryce: wojska niemieckie zdobyły Tobruk.
  • Powstał Komitet Narodowy Amerykanów Polskiego Pochodzenia (KNAPP).
  • W kibucu Tirat Cvi (obecnie Izrael) zmierzono najwyższą temperaturę na kontynencie azjatyckim (+53,9 °C).
• 1945 – W Moskwie zakończył się pokazowy proces przywódców Polskiego Państwa Podziemnego, tzw. proces szesnastu.
• 1948:
  • Firma Columbia Records zaprezentowała w Atlantic City pierwszą płytę długogrającą o 33 1/3 obrotach na minutę.
  • Na pierwszym komputerze opartym na architekturze von Neumanna, Manchester Small-Scale Experimental Machine, uruchomiono pierwszy zapisany w pamięci program komputerowy.
  • Wprowadzono markę niemiecką w zachodnich strefach Niemiec.
• 1963:
  • Francja wycofała swą marynarkę wojenną spod dowództwa NATO.
  • Kardynał Giovanni Battista Montini został obrany papieżem i przyjął imię Pawła VI.
• 1966 – Premiera filmu Kto się boi Virginii Woolf?
• 1970 – Brazylia pokonała Włochy 4:1 w finale rozgrywanych w Meksyku IX Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej.
• 1973:
  • Takieddine as-Sulh został premierem Libanu.
  • Wszedł w życie układ między NRD a RFN.
• 1977 – Premiera filmu New York, New York.
• 1978 – Polska przegrała z Brazylią 1:3 i odpadła z piłkarskich mistrzostw świata w Argentynie.
• 1982:
  • John Hinckley został uznany za niepoczytalnego i tym samym uwolniony z zarzutu próby zamachu na amerykańskiego prezydenta Ronalda Reagana.
  • W Paryżu odbyły się pierwsze obchody Święta Muzyki.
• 1986 – W czasie wspinaczki na K2 w Karakorum zginęli amerykańscy himalaiści: John Smolich i Alan Pennington. Wskutek złych warunków pogodowych do 10 sierpnia zginęło na tej górze jeszcze 11 himalaistów.
• 1988 – Premiera filmu Kto wrobił królika Rogera?
• 1990:
  • Iran: około 40 tysięcy osób zginęło w trzęsieniu ziemi w prowincji Gilan.
  • Parlamenty RFN i NRD uznały nienaruszalność zachodniej granicy Polski.
  • W Budapeszcie uruchomiono drugą (po słoweńskiej w Lublanie) giełdę papierów wartościowych w krajach postkomunistycznych.
• 1991 – Saparmyrat Nyýazow został pierwszym prezydentem Turkmenistanu.
• 1993 – Rozpoczęła się misja STS-57 wahadłowca Endeavour.
• 1998 – Japończyk Takahiro Sunada ustanowił w Yubetsu rekord świata w biegu na 100 km (6:13.33 s). 
• 2001:
  • Australijski pociąg towarowy kompanii BHP Iron Ore ustanowił rekord długości składu (7353 m).
  • Całkowite zaćmienie Słońca widoczne na Atlantyku, w południowej Afryce i na Oceanie Indyjskim.
  • Zakończono produkcję Škody Felicia.
• 2004 – SpaceShipOne jako pierwszy prywatny załogowy samolot kosmiczny odbył lot w kosmos.
• 2005:
  • Międzynarodowa Unia Astronomiczna nadała dwóm nowo odkrytym księżycom Plutona nazwy Nix i Hydra.
  • Z powodu awarii rosyjskiej rakiety nośnej nie powiodła się próba wystrzelenia pojazdu kosmicznego Cosmos 1, pierwszego napędzanego przez żagiel słoneczny.
• 2009 – Weszła w życie poszerzona autonomia Grenlandii, przyznająca władzom lokalnym m.in. kontrolę nad policją, sądownictwem i bogactwami naturalnymi.

Urodzili się

• 1002 – Leon IX, święty, papież (zm. 1054)
• 1226 – Bolesław V Wstydliwy, książę sandomierski i krakowski (zm. 1279)
• 1640 – Jan Drobysz Tuszyński, polski pamiętnikarz (zm. 1707)
• 1732 – Johann Christoph Friedrich Bach, niemiecki kompozytor (zm. 1795)
• 1781 – Siméon Denis Poisson, francuski matematyk (zm. 1840)
• 1786 – Alojzy Rafał Estreicher, polski botanik, entomolog (zm. 1852)
• 1810 – Dominik Magnuszewski, polski pisarz (zm. 1845)
• 1814 – Paweł Bryliński, polski rzeźbiarz ludowy (zm. 1890)
• 1834 – Jan Kacper Heurich, polski budowniczy związany z Warszawą (zm. 1887)
• 1839 – Machado de Assis, brazylijski pisarz (zm. 1908)
• 1862 – Stefan Barszczewski, polski pisarz, dziennikarz, podróżnik (zm. 1937)
• 1866 – Lena Rice, irlandzka tenisistka (zm. 1907)
• 1874 – Ignacy Myślicki, polski filozof, historyk filozofii (zm. 1935)
• 1877 – Ludwik Puget polski rzeźbiarz, malarz, historyk sztuki (zm. 1942)
• 1881 – Wojciech Alojzy Świętosławski, polski biofizyk, polityk, minister (zm. 1968)
• 1882 – Ludwik Kolankowski, polski historyk, profesor (zm. 1956)
• 1883 – Roman Jaworski, polski pisarz, publicysta (zm. 1944)
• 1885 – Janusz Jędrzejewicz, polski polityk, premier Polski (zm. 1951)
• 1889 – Tadeusz Jan Kowalski, polski orientalista (zm. 1948)
• 1892 – Reinhold Niebuhr, amerykański teolog, filozof kultury, ksiądz ewangelicki (zm. 1971)
• 1898 – Stanisław Strumph-Wojtkiewicz, polski pisarz, tłumacz (zm. 1986)
• 1903 – Jan Rustecki, polski polityk, minister (zm. 1974)
• 1905 – Jean-Paul Sartre, francuski pisarz, filozof (zm. 1980)
• 1908:
  • Piotr Dańkowski, polski duchowny katolicki, błogosławiony (zm.1942)
  • Stefan Witas, polski piosenkarz, aktor (zm. 2006)
• 1911 – Hanna Malewska, polska pisarka (zm. 1983)
• 1913 – Luis Taruc, filipiński działacz komunistyczny (zm. 2005)
• 1916 – Jerzy Tumaniszwili, polski wojskowy, oficer Marynarki Wojennej, kontradmirał (zm. 2010)
• 1917 – Wanda Bartówna, polska aktorka (zm. 1980)
• 1919 – Władimir Simagin, rosyjski szachista (zm. 1968)
• 1921:
  • Judy Holliday, amerykańska aktorka (zm. 1965)
  • Jane Russell, amerykańska aktorka (zm. 2011)
• 1922 – Joseph Ki-Zerbo, historyk i polityk z Burkina Faso (zm. 2006)
• 1924 – Jean Laplanche, francuski teoretyk psychoanalizy, pisarz (zm. 2012)
• 1925:
  • Giovanni Spadolini, włoski polityk, premier Włoch (zm. 1994)
  • Maureen Stapleton, amerykańska aktorka (zm. 2006)
• 1926:
  • Conrad L. Hall, amerykański operator filmowy (zm. 2003)
  • Jerzy Kamiński, polski polityk, minister (zm. 2003)
  • Mieczysław Wroński, polski chemik, profesor Uniwersytetu Łódzkiego (zm. 1997)
• 1928 – Alojzy Orszulik, polski duchowny katolicki, biskup łowicki
• 1930 – Marian Cichoń, polski profesor, doktor habilitowany nauk ekonomicznych (zm. 2008)
• 1931 – Jan Trąbka, polski lekarz, neurolog
• 1932 – Antti Hyvärinen, fiński skoczek narciarski (zm. 2000)
• 1935:
  • Peter Dudley, brytyjski aktor (zm. 1983)
  • Françoise Sagan, francuska pisarka (zm. 2004)
• 1938 – Jan Winiecki, polski ekonomista
• 1942 – Dominik Jastrzębski, polski polityk, minister (zm. 2010)
• 1945 – Adam Zagajewski, polski pisarz, tłumacz
• 1947 – Małgorzata Pritulak, polska aktorka
• 1948:
  • Don Airey, brytyjski muzyk zespołu Deep Purple
  • Ian McEwan, brytyjski pisarz
  • Lionel Rose, australijski bokser (zm. 2011)
  • Andrzej Sapkowski, polski pisarz fantasy
• 1949 – Andrzej Bochenek, polski kardiochirurg
• 1951:
  • Jerzy Domański, polski dziennikarz, działacz sportowy
  • Walerij Sawin, radziecki skoczek narciarski
  • Paweł Kuczyński, polski basista
  • Alan Silson, brytyjski gitarzysta
  • Maciej Graniecki, polski urzędnik państwowy
  • Krzysztof Pusz, polski polityk i prawnik
  • Władimir Czernyszew, radziecki siatkarz (zm. 2004)
• 1953 – Benazir Bhutto, pakistańska polityk, premier Pakistanu (zm. 2007)
• 1954:
  • Tomasz Chlebowski, polski astronom, działacz opozycji demokratycznej w PRL, menedżer
  • Robert Pastorelli, amerykański aktor (zm. 2004)
• 1955 – Michel Platini, francuski piłkarz, działacz piłkarski, przewodniczący UEFA
• 1957 – Nino d'Angelo, włoski piosenkarz
• 1958:
  • Eric Douglas, amerykański aktor (zm. 2004)
  • Giennadij Padałka, rosyjski kosmonauta
  • Marek Rębacz, polski dramaturg
• 1959:
  • Marek Raduli, polski gitarzysta, aranżer, kompozytor, muzyk sesyjny
• 1961 – Manu Chao, hiszpański muzyk
• 1962 – Wiktor Coj, rosyjski wokalista zespołu Kino (zm. 1990)
• 1965:
  • Yang Liwei, chiński kosmonauta
  • Larry Wachowski, amerykański reżyser filmowy
• 1967 – Carrie Preston, amerykańska aktorka
• 1968:
  • Brandon Douglas, amerykański aktor
  • Luca Gelfi, włoski kolarz szosowy (zm. 2009)
  • Tomasz Mikulski, polski sędzia piłkarski
  • Jacek Przybyłowicz, polski tancerz, choreograf
  • Sonique, brytyjska piosenkarka
• 1969:
  • Gabriella Paruzzi, włoska narciarka klasyczna
  • Jewgienij Paszutin, rosyjski koszykarz, trener koszykarski
• 1970:
  • Wojciech Filemonowicz, polski polityk
  • Adam Prucnal, polski muzyk zespołu Brathanki
• 1971:
  • Cori Bartel, kanadyjska curlerka
  • Tomasz Karolak, polski aktor
  • Faryd Mondragón, kolumbijski piłkarz, bramkarz
  • Anette Olzon, szwedzka wokalistka zespołu Nightwish
• 1972 – Serena Daolio, włoska sopranistka
• 1973:
  • Oliver Fix, niemiecki kajakarz górski
  • Juliette Lewis, amerykańska aktorka, wokalistka
• 1974:
  • Natasha Beaumont, malezyjska aktorka
  • Flavio Roma, włoski piłkarz, bramkarz
• 1975:
  • Lee Gaze, brytyjski gitarzysta, członek zespołu Lostprophets
  • Sherraine Schalm, kanadyjska szpadzistka
• 1976:
  • René Aufhauser, austriacki piłkarz
  • Celestino Caballero, panamski bokser
  • Mike Einziger, brytyjski gitarzysta zespołu Incubus
  • Miroslav Karhan, słowacki piłkarz
  • Mark Kosgey Kiptoo, kenijski biegacz długodystansowy
  • Kacper Kuszewski, polski aktor
• 1978:
  • Erica Durance, kanadyjska aktorka
  • Rim'K, francuski raper
  • Cristiano Lupatelli, włoski piłkarz, bramkarz
  • Loren Woods, amerykański koszykarz
• 1980 – Łukasz Cyborowski, polski szachista
• 1981:
  • Brandon Flowers, amerykański wokalista The Killers
  • Małgorzata Trybańska, polska lekkoatletka, trójskoczkini
  • Brad Walker, amerykański skoczek o tyczce
• 1982:
  • Roman Adamow, rosyjski piłkarz
  • Wilhelm, książę Cambridge
• 1983 – Marta Nieradkiewicz, polska aktorka
• 1985:
  • Grzegorz Bartczak, polski piłkarz
  • Amel Bent, francuska piosenkarka
• 1986:
  • Lana Del Rey, amerykańska piosenkarka
  • Bruno Coutinho Martins, brazylijski piłkarz
• 1987 – Sebastian Prödl, austriacki piłkarz
• 1990 – Paweł Zatorski, polski siatkarz
• 1997 – Rebecca Black, amerykańska piosenkarka

Zmarli

• 1208 – Filip Szwabski, król Niemiec, książę Szwabii (ur. 1177)
• 1305 – Wacław II Czeski, król Czech i Polski (ur. 1271)
• 1356 – Bolko II Opolski, książę opolski (ur. ok. 1300)
• 1377 – Edward III, król Anglii (ur. 1312)
• 1527 – Niccolò Machiavelli, włoski pisarz (ur. 1469)
• 1591 – Alojzy Gonzaga, święty, włoski jezuita (ur. 1568)
• 1629 – Szymon Zimorowic, polski poeta pochodzenia ormiańskiego (ur. ok. 1608)
• 1631 – John Smith, angielski żeglarz, kolonizator, gubernator Wirginii, badacz wybrzeża Ameryki Północnej (ur. 1580)
• 1767 – Władysław Aleksander Łubieński, polski duchowny katolicki, prymas Polski, (ur. 1703)
• 1866 – Piotr Szembek, polski hrabia, generał dywizji wojska polskiego w powstaniu listopadowym (ur. 1788)
• 1876 – Antonio López de Santa Anna, meksykański generał, polityk (ur. 1794)
• 1907 – Lena Rice, irlandzka tenisistka (ur. 1866)
• 1908 – Nikołaj Rimski-Korsakow, rosyjski kompozytor (ur. 1844)
• 1914 – Bertha von Suttner, austriacka pacyfistka, laureatka Pokojowej Nagrody Nobla
• 1918 – Edward Abramowski, polski myśliciel polityczny (ur. 1868)
• 1940 – Ofiary rozstrzelane przez Niemców w Palmirach w Puszczy Kampinoskiej w ramach Akcji AB:
  • Janusz Kusociński, polski lekkoatleta, biegacz (ur. 1907)
  • Mieczysław Niedziałkowski, polski polityk (ur. 1893)
  • Maciej Rataj, polski polityk (ur. 1884)
  • Tomasz Stankiewicz, polski kolarz torowy (ur. 1902)
• 1954 – Gideon Sundback, amerykański inżynier i wynalazca szwedzkiego pochodzenia (ur. 1880)
• 1957 – Johannes Stark, niemiecki fizyk atomowy, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki (ur. 1874)
• 1964 – Henryk Sztompka, polski pianista, pedagog (ur. 1901)
• 1969 – Maureen Connolly, amerykańska tenisistka (ur. 1934)
• 1970 – Sukarno, indonezyjski polityk, prezydent Indonezji (ur. 1901)
• 1976 – Juliusz Mieroszewski, polski pisarz, publicysta (ur. 1906)
• 1992 – Feliks Baranowski, polski polityk, minister oświaty (ur. 1915)
• 1997 – Leon Jeannot, polski reżyser filmowy (ur. 1908)
• 2001 – John Lee Hooker, amerykański muzyk bluesowy (ur. 1917)
• 2002 – Marian Dziurowicz, polski działacz sportowy, prezes PZPN (ur. 1935)
• 2005 – Jaime Lachica Sin, filipiński duchowny katolicki, arcybiskup Manili, kardynał (ur. 1928)
• 2006 – Khamis al-Obeidi, iracki prawnik (ur. 1966)
• 2009 – Jerzy Góral, polski polityk, minister kultury i sztuki (ur. 1944)
• 2011 – Maria Gomes Valentim, Brazylijka znana z długowieczności (ur. 1896)