22 marca
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
22 marca jest 81. (w latach przestępnych 82.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 284 dni.
Święta
- Imieniny obchodzą: August, Baldwin, Baldwina, Bazyli, Benwenut, Boguchwał, Bogusław, Bogusława, Godzisław, Katarzyna, Kazimierz, Lea, Oktawian, Paweł, Zachariasz i Zachary
- Kraje nadbałtyckie – Dzień Morza Bałtyckiego (ang. Baltic Day) na mocy Komisji Helsińskiej, jako element Światowego Dnia Wody
- Laos – Dzień Partii Ludowej
- Międzynarodowe – Światowy Dzień Wody
- Portoryko – Dzień Emancypacji
- Wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą:
Wydarzenia w Polsce
Wydarzenia na świecie
- 238 – Gordian I i jego syn Gordian II zostali współcesarzami rzymskimi.
- 752 – (lub 23 marca) Stefan II został wybrany na papieża.
- 1106 – Wojska króla niemieckiego Henryka V zostały rozbite przez Lotaryńczyków w bitwie pod Visé.
- 1312 – Podczas soboru w Vienne papież Klemens V wydał bullę rozwiązującą zakon templariuszy.
- 1349 – W niemieckim mieście Fulda doszło do masakry Żydów oskarżanych o wywołanie epidemii "czarnej śmierci".
- 1499 – Wojna austriacko-szwajcarska: zwycięstwo Szwajcarów nad sprzymierzonym z austriackimi Habsburgami Związkiem Szwabskim w bitwie pod Bruderholz.
- 1595 – Sir Walter Raleigh odkrył Jezioro Asfaltowe na wyspie Trynidad.
- 1599 – Książę Wirtembergii Fryderyk I założył miasto Freudenstadt.
- 1622 – 347 angielskich osadników zostało zamordowanych przez Indian w Jamestown w Wirginii.
- 1765 – Brytyjski parlament uchwalił ustawę o pieczęciach, nakładającą podatki na trzynaście kolonii w Ameryce Północnej.
- 1848 – W Wenecji ogłoszono powstanie Republiki Świętego Marka.
- 1849 – Wojna austriacko-piemoncka: rozpoczęła się bitwa pod Novarą.
- 1860 – Toskania weszła w skład zjednoczonych Włoch.
- 1888 – W Anglii ukonstytuowała się pierwsza liga piłkarska.
- 1895 – Odbył się pierwszy pokaz filmu braci Lumière w Paryżu, na którym przedstawiono film Wyjście robotników z fabryki Lumière w Lyonie.
- 1903 – Z powodu suszy zabrakło wody w wodospadzie Niagara.
- 1906 – Zwodowano niemiecki krążownik pancerny SMS Scharnhorst.
- 1913 – Louis Barthou został premierem Francji.
- 1916 – W obliczu powszechnego buntu chiński dyktator Yuan Shikai oficjalnie uznał restaurację monarchii za niebyłą i przywrócił ustrój republikański.
- 1919:
- Japonia uznała niepodległość Polski.
- Uruchomiono pierwsze na świecie regularne międzynarodowe połączenie lotnicze pomiędzy Paryżem a Brukselą.
- 1922 – W Moskwie uruchomiono pierwszą europejską rozgłośnię radiową.
- 1925 – W swym pierwszym oficjalnym meczu reprezentacja Haiti w piłce nożnej przegrała 1:2 z Jamajką.
- 1939 – Rząd III Rzeszy wymusił na Litwie scedowanie Okręgu Kłajpedy.
- 1942 – Kampania śródziemnomorska: taktyczne zwycięstwo floty brytyjskiej nad włoską w II bitwie pod Syrtą, po której wojska państw "Osi" zrezygnowały z planów desantu na Maltę.
- 1943 – Front wschodni: 149 osób zginęło w wyniku pacyfikacji przez Niemców białoruskiej wsi Chatyń.
- 1945:
- 1946 – Wielka Brytania przyznała niepodległość Transjordanii (obecnie Królestwo Jordanii).
- 1951 – Rozpoczął nadawanie radziecki telewizyjny Pierwyj kanał.
- 1957 – W Indiach zaczął obowiązywać indyjski kalendarz narodowy, używany oficjalnie obok kalendarza gregoriańskiego.
- 1960 – Żyjący na początku XVI wieku ostatni władca i król ludu Kiczów Tecún Umán został ogłoszony bohaterem narodowym Gwatemali.
- 1962 – Prezydent Korei Południowej Yun Bo-seon ustąpił z urzędu.
- 1963 – The Beatles wydali swój pierwszy album Please Please Me.
- 1964 – Reprezentacja Korei Północnej w piłce nożnej rozegrała swój pierwszy oficjalny mecz, remisując bezbramkowo w Rangunie z Birmą.
- 1965 – Nicolae Ceauşescu został sekretarzem generalnym Rumuńskiej Partii Komunistycznej.
- 1966 – Podczas pierwszej w historii oficjalnej wizyty arcybiskupa Canterbury w Watykanie podpisano deklarację ustanowienia stosunków między Kościołami katolickim i anglikańskim.
- 1967 – Powstał południowokoreański koncern przemysłowy Daewoo.
- 1971 – Prezydent Argentyny Roberto Levingston został odsunięty przez wojsko; zastąpił go Alejandro Lanusse.
- 1974 – Przedstawiciele siedmiu państw nadbałtyckich podpisali w Helsinkach konwencję o ochronie środowiska regionu Morza Bałtyckiego.
- 1975 – W Sztokholmie odbył się 20. Konkurs Piosenki Eurowizji.
- 1979:
- Maati Bouabid został premierem Maroka
- W holenderskiej Hadze został zamordowany przez terrorystów z IRA brytyjski ambasador Richard Sykes.
- 1981 – Został wystrzelony statek kosmiczny Sojuz 39 na pokładzie którego znajdował się pierwszy mongolski kosmonauta, Żugderdemidijn Gurragczaa.
- 1982 – Rozpoczęła się misja STS-3 wahadłowca Columbia.
- 1985 – Została podpisana Konwencja Wiedeńska w sprawie ochrony warstwy ozonowej.
- 1989 – Radziecki samolot transportowy An-225 Mrija podczas trzygodzinnego lotu ustanowił 106 rekordów świata.
- 1991:
- 1992 – Demokratyczna Partia Albanii zwyciężyła w wyborach parlamentarnych w Albanii.
- 1993 – Oficjalnie zadebiutował mikroprocesor Pentium firmy Intel.
- 1995 – Ze stacji Mir powrócił na Ziemię rosyjski kosmonauta Walerij Poljakow, ustanawiając rekord najdłuższego, nieprzerwanego pobytu w kosmosie (437,7 dnia).
- 1996:
- 1997 – Kometa Hale'a-Boppa znalazła się najbliżej Ziemi (1,315 j.a.)
- 1998 – Urzędujący prezydent Ibrahim Rugova wygrał wybory prezydenckie, a jego Demokratyczna Partia Kosowa jednoczesne wybory do parlamentu Kosowa.
- 2000:
- 2001 – Pedro Pires został prezydentem Republiki Zielonego Przylądka.
- 2002 – Została uchwalona konstytucja Timoru Wschodniego.
- 2003 – Siły ONZ przeprowadziły bombardowanie Bagdadu w nocy tuż przed godziną 2:00 czasu lokalnego UTC+3:00, następne o godzinie 5:00, kolejne o 7:00.
- 2004 – W ataku rakietowym izraelskich śmigłowców w Gazie zginął szejk Ahmed Yassin, współzałożyciel i duchowy przywódca Hamasu.
- 2005 – Izrael przekazał administracji palestyńskiej miasto Tulkarm.
- 2006 – Baskijska ETA ogłosiła trwałe zawieszenie broni.
- 2008 – Ma Ying-jeou wygrał wybory prezydenckie na Tajwanie.
- 2009:
Urodzili się
- 1394 – Uług Beg, astronom ze środkowej Azji (zm. 1449)
- 1459 – Maksymilian I Habsburg, cesarz rzymsko-niemiecki (zm. 1519)
- 1517 – Gioseffo Zarlino, włoski teoretyk muzyki (zm. 1590)
- 1585 – Krzysztof Radziwiłł, hetman wielki litewski (zm. 1640)
- 1599 – Anton van Dyck, flamandzki malarz (zm. 1641)
- 1609 – Jan II Kazimierz Waza, król Polski (zm. 1672)
- 1728 – Anton Raphael Mengs, niemiecki malarz i teoretyk sztuki (zm. 1779)
- 1734 – Nikołaj Repnin, rosyjski generał i dyplomata (zm. 1801)
- 1785 – Adam Sedgwick, geolog (zm. 1873)
- 1786 – Joachim Lelewel, polski historyk, działacz patriotyczny (zm. 1861)
- 1797 – Wilhelm I Hohenzollern, król Prus i cesarz Niemiec (zm. 1888)
- 1799 – Friedrich Argelander, niemiecki astronom fińskiego pochodzenia (zm. 1875)
- 1806 – Iwan Kiriejewski, rosyjski krytyk literacki i publicysta (zm. 1856)
- 1822 – Ahmed Cevdet Paşa, turecki polityk, historyk (zm. 1895)
- 1842 – Mykoła Łysenko, ukraiński kompozytor (zm. 1912)
- 1857 – Paul Doumer, francuski polityk, prezydent Francji (zm. 1932)
- 1860 – John George Bartholomew, szkocki kartograf (zm. 1920)
- 1868:
- 1871 – Jan Stecki, polski ekonomista, polityk, minister (zm. 1954)
- 1875 – Adolf Martens, polski budowniczy (zm. 1939)
- 1879 – Alexandre Cingria, szwajcarski pisarz, publicysta, malarz, dekorator i witrażysta (zm. 1945)
- 1887 – Chico Marx, amerykański aktor komediowy (zm. 1961)
- 1891 – Bogusław Miedziński, polski dziennikarz, polityk, minister, marszałek Senatu (zm. 1972)
- 1905 – Grigorij Kozincew, rosyjski reżyser filmowy (ur. 1973)
- 1907 – Lúcia dos Santos, portugalska zakonnica, świadek objawień fatimskich (zm. 2005)
- 1910 – Nicholas Montsarrat, angielski pisarz (zm. 1979)
- 1912:
- 1917 – Ewald Cebula, polski piłkarz (zm. 2004)
- 1918 – Cheddi Jagan, gujański polityk, prezydent Gujany (zm. 1997)
- 1920:
- 1921:
- Nino Manfredi, włoski aktor, reżyser filmowy (zm. 2004)
- Norbert Schmelzer, holenderski polityk, minister spraw zagranicznych (zm. 2008)
- 1922 – Mariano Gonzalvo, hiszpański piłkarz (zm. 2007)
- 1923 – Marcel Marceau, francuski mim, aktor (zm. 2007)
- 1925:
- 1927:
- 1928:
- Ed Macauley, amerykański koszykarz (zm. 2011)
- Ryszard Pluciński, polski reżyser filmowy
- 1930 – Jerzy Kuberski, polski polityk, minister, dyplomata (zm. 2007)
- 1931:
- 1932 – Larry Evans, amerykański dziennikarz, szachista (zm. 2010)
- 1934 – Marian Grześczak, polski pisarz, poeta (zm. 2010)
- 1935 – Mieczysław Janowski, polski aktor
- 1937 – Angelo Badalamenti, włoski kompozytor muzyki filmowej
- 1940 – Ewa Łętowska, polska prawnik, była Rzecznik Praw Obywatelskich
- 1941 – Bruno Ganz, szwajcarski aktor, reżyser i operator filmowy
- 1943 – Keith Relf, brytyjski muzyk zespołu The Yardbirds (zm. 1976)
- 1944 – Jerzy Janeczek, polski aktor
- 1946 – Gert Nygårdshaug, norweski pisarz
- 1947:
- 1948:
- 1949:
- 1950:
- 1951 – Einar Sagstuen, norweski biegacz narciarski
- 1953 – Dagmar Havlová, czeska aktorka, była pierwsza dama
- 1954 – Herman Helleputte, belgijski trener piłkarski
- 1955:
- 1956 – Maria Teresa Mestre, Kubanka, żona wielkiego księcia Luksemburga, Henryka
- 1957 – Jacek Kaczmarski, polski muzyk, poeta (zm. 2004)
- 1958 – Janez Potočnik, słoweński ekonomista, polityk, komisarz UE
- 1959:
- 1961:
- 1962 – Katarzyna Figura, polska aktorka
- 1963:
- 1964 – Nicholas Patrick, amerykański astronauta
- 1966 – Piotr Pilitowski, polski aktor
- 1967 – Mario Cipollini, włoski kolarz szosowy
- 1968 – Edyta Król-Leszczyńska, polska dziennikarka telewizyjna (zm. 2007)
- 1969 – Dariusz Dźwigała, polski piłkarz, trener piłkarski
- 1970:
- 1971:
- 1972:
- 1973 – Andy Capicik, kanadyjski narciarz dowolny
- 1974:
- 1975:
- 1976:
- 1977:
- 1978 – Björn Lind, szwedzki biegacz narciarski
- 1979:
- 1981 – Michał Bąkiewicz, polski siatkarz
- 1982 – Robert M, polski producent muzyczny
- 1983 – Agnieszka Wieszczek-Kordus, polska zapaśniczka
- 1983 – Aleksandra Kisio, polska aktorka
- 1984:
- 1985 – Sanda Mamić, chorwacka tenisistka
- 1986 – Kamila Stepaniuk, polska lekkoatletka, skoczkini wzwyż
- 1987 – Paulina Maj, polska siatkarka
- 1990 – Leticia Costas-Moreira, hiszpańska tenisistka
- 1991 - Marta Sirotkina, rosyjska tenisistka
- 1992 – Simen Grimsrud, norweski skoczek narciarski
Zmarli
- 190 – Liu Bian, cesarz Chin (ur. 173 albo 176)
- 1201 – Jarosław opolski, książę opolski, biskup wrocławski (ur. pomiędzy 1143 a 1160)
- 1219 – Henryk Kietlicz, arcybiskup gnieźnieński (ur. ?)
- 1471 – Jerzy z Podiebradów, król Czech (ur. 1420)
- 1602 – Agostino Carracci, włoski malarz i teoretyk sztuki (ur. 1557)
- 1685 – Go-Sai, cesarz Japonii (ur. 1638)
- 1772 – John Canton, angielski fizyk (ur. 1718)
- 1832 – Johann Wolfgang von Goethe, poeta niemiecki (ur. 1749)
- 1864 – Konstanty Kalinowski, polski prawnik, dziennikarz, jeden z przywódców powstania styczniowego (ur. 1838)
- 1925 – Julian Marchlewski, polski i radziecki działacz komunistyczny (ur. 1866)
- 1936 – Stefan Ossowski, polski inżynier elektryk, przemysłowiec, polityk, minister (ur. 1874)
- 1940:
- 1951:
- 1959 – Olga Knipper, rosyjska aktorka (ur. 1868)
- 1963 – Cilly Aussem, księżna, niemiecka tenisistka (ur. 1909)
- 1970 – Henryk Świątkowski, polski prawnik, polityk, minister sprawiedliwości (ur. 1896)
- 1977 – Józef Radwan, polski urzędnik, minister (ur. 1887)
- 1984 – Wacław Wycisk, polski duchowny katolicki, biskup opolski (ur. 1912)
- 1992 – Szarlotta Seipeltówna, polska księgarka (ur. 1909)
- 1996:
- 1999 – David Strickland, amerykański aktor (ur. 1969)
- 2001 – William Hanna, amerykański twórca filmów animowanych (ur. 1910)
- 2003 – Jakub Karpiński, polski socjolog, historyk, politolog, pisarz polityczny (ur. 1940)
- 2004 – Ahmed Jassin, palestyński duchowy przywódca i założyciel Hamasu (ur. ok. 1936)
- 2005:
- 2006:
- 2008:
- 2009 – Jade Goody, brytyjska osobowość telewizyjna (ur. 1981)
- 2010:
- 2011:
- 2012 – Matthew Ridley, brytyjski arystokrata (ur. 1925)