25 grudnia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

25 grudnia jest 359. (w latach przestępnych 360.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 6 dni.

Święta

• Imieniny obchodzą: Eugenia, Maria, Mateusz, Piotr i Siemosław.
• Pakistan – Dzień Kuaid-e-Azama
• Wspomnienia i święta w Kościele katolickim:
  • Boże Narodzenie
  • Św. Anastazja z Dalmacji (męczennica)
  • Św. Eugenia Rzymska (męczennica)
  • Bł. Maria od Apostołów Wüllenweber (założycielka salwatorianek; wspominana również 5 września)
  • Św. Piotr Nolasco (mercedarianin) (lokalnie; głównie 6 maja)

Wydarzenia w Polsce

• 1025 – Mieszko II został koronowany na króla Polski.
• 1076 – W Gnieźnie odbyła się koronacja Bolesława II Szczodrego na króla Polski.
• 1815 – Józef Zajączek został namiestnikiem Królestwa Polskiego.
• 1823 – Założono Muzeum Książąt Lubomirskich we Wrocławiu.
• 1881 – Podczas trwającej w kościele św. Krzyża mszy świątecznej wybuchła panika spowodowana fałszywym alarmem pożarowym, w wyniku której zostało zadeptanych 20 osób. Plotka o wywołaniu alarmu przez przyłapanego na kradzieży kieszonkowej Żyda doprowadziła do pogromu, w którym zginęły 2 osoby, 24 zostały ranne, a około 10 tys. Żydów poniosło znaczne straty finansowe.
• 1914 – I wojna światowa: zakończyła się bitwa pod Łowczówkiem.
• 1916 – Został wydany ukaz cesarza Rosji Mikołaja II zawierający obietnicę utworzenia niepodległej Polski.
• 1939 – Hitlerowcy spalili Nową Synagogę w Częstochowie.
• 1943 – Ponad 40 Polaków zostało zamordowanych przez UPA w Janówce.
• 1956 – Wznowiono wydawanie Tygodnika Powszechnego.
• 1965:
  • Premiera filmu Sam pośród miasta.
  • Premiera 1. odcinka serialu Kapitan Sowa na tropie.
• 1970 – Na antenie Programu III Polskiego Radia wyemitowano premierowe wydanie magazynu satyrtcznego Ilustrowany Tygodnik Rozrywkowy.
• 1974 – Premiera filmu Nie ma róży bez ognia.
• 1976 – Zbrodnia pod Połańcem.
• 1990 – Polska ratyfikowała Układ o Współpracy Patentowej.
• 2009 – Polska premiera filmu Avatar.
• 2010 – Zakończenie emisji serialu Złotopolscy.

Wydarzenia na świecie

•   352 – Pierwsze obchody święta Bożego Narodzenia w cesarstwie rzymskim.
•   496 – Chrzest Chlodwiga.
•   800 – Koronacja Karola Wielkiego na cesarza rzymskiego.
•   820 – Cesarz bizantyjski Leon V Armeńczyk został obalony i zamordowany. Jego miejsce zajął Michał II Amoryjczyk.
•   875 – Koronacja Karola II Łysego na cesarza rzymskiego.
•   983 – Koronacja Ottona III na króla Niemiec.
• 1000 – Koronacja Stefana I na króla Węgier.
• 1013 – Koronacja Swena Widłobrodego na króla Anglii.
• 1046:
  • Klemens II został papieżem.
  • Król Niemiec Henryk III został koronowany przez Klemensa II na cesarza.
• 1066 – Koronacja Wilhelma Zdobywcy na króla Anglii.
• 1100 – Koronacja Baldwina I na króla Jerozolimy.
• 1130 – Koronacja Rogera II na króla Sycylii.
• 1261:
  • Cesarz bizantyjski Jan IV Laskarys w dniu swoich 11-tych urodzin został obalony i oślepiony na rozkaz Michała VIII Paleologa, który został nowym cesarzem.
  • Koronacja Przemysła Ottokara II na króla Czech.
• 1356 – Cesarz Karol IV ogłosił w Metz drugą część tzw. Złotej Bulli, która regulowała podstawowe zasady ustrojowe Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Pierwsza część została ogłoszona 10 stycznia w Norymberdze.
• 1492 – U wybrzeży wyspy Hispaniola żaglowiec Santa María Krzysztofa Kolumba wpadł na rafę koralową.
• 1495 – Wojska hiszpańskie pokonały Guanczów w drugiej bitwie w wąwozie Acentejo. Było to ostateczne zwycięstwo konkwistadorów nad rdzenną ludnością Wysp Kanaryjskich.
• 1553 – Indianie z plemienia Araukanów rozgromili Hiszpanów w bitwie pod Tupacel (Chile). Wzięty do niewoli pierwszy królewski gubernator Chile Pedro de Valdivia został zamordowany.
• 1559 – Pius IV został papieżem.
• 1599 – Założono brazylijskie miasto Natal.
• 1615 – Jacob Le Maire i Willem Schouten odkryli Wyspę Stanów.
• 1643 – Kapitan William Mynos z Brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej odkrył Wyspę Bożego Narodzenia na Oceanie Indyjskim.
• 1683 – Uznany za winnego klęski w bitwie pod Wiedniem były wezyr Kara Mustafa został z rozkazu sułtana Mehmeda IV uduszony w Belgradzie.
• 1745 – Zawarto austriacko-sasko-pruski traktat pokojowy w Dreźnie kończący II wojnę śląską. Potwierdzono warunki pokoju wrocławskiego z 1742 roku.
• 1837 – Wojny z Indianami: w bitwie nad jeziorem Okeechobee wojska amerykańskie pokonały Seminolów.
• 1868:
  • Na japońskiej wyspie Hokkaido została utworzona pierwsza azjatycka Republika Ezo.
  • Prezydent Andrew Johnson ułaskawił wszystkich żołnierzy Konfederacji z czasów wojny secesyjnej.
  • Wojna paragwajska: w bitwie pod Ypacarai wojska argentyńsko-brazyliskie rozgromiły armię paragwajską prezydenta Francisca Solano Lópeza.
• 1915 – Założono portugalski klub piłkarski Varzim SC.
• 1917 – Bolszewicy ogłosili w Charkowie utworzenie marionetkowej Ukraińskiej Ludowej Republiki Rad, co rozpoczęło wojnę ukraińsko-bolszewicką.
• 1926 – Hirohito został cesarzem Japonii.
• 1928 – Premiera westernu W starej Arizonie.
• 1932:
  • Rozgłośnia BBC nadała pierwszą audycję nagraną wcześniej na taśmie magnetycznej.
  • Trzęsienie ziemi w Gansu (Chiny); zginęło ok. 70 tys. osób.
• 1941 – Wojna na Pacyfiku: wojska japońskie zdobyły Hongkong.
• 1944 – Wojska amerykańskie wylądowały na Luzonie (Filipiny).
• 1946 – Uruchomiono pierwszy radziecki i europejski reaktor jądrowy F-1.
• 1947 – Weszła w życie konstytucja Chin.
• 1952 – Rozpoczął emisję pierwszy program niemieckiej telewizji publicznej Das Erste.
• 1953:
  • Armia USA zakończyła okupację japońskiej wyspy Amami.
  • W Hongkongu spłonęły slumsy zamieszkane przez chińskich emigrantów.
• 1962 – Premiera filmu Zabić drozda.
• 1971 – 163 osoby zginęły w pożarze hotelu Taeyokale w Seulu.
• 1973 – Premiera filmu Żądło.
• 1975 – Steve Harris założył w Londynie zespół Iron Maiden.
• 1976 – W katastrofie egipskiego Boeinga 707 w Tajlandii zginęły 72 osoby.
• 1977 – Prezydent Egiptu Anwar Sadat spotkał się w Ismailii z premierem Izraela Menachemem Beginem.
• 1978:
  • Lądownik radzieckiej sondy kosmicznej Wenera 11 osiągnął powierzchnię Wenus.
  • Wietnamska armia wkroczyła do Kambodży, wspierając powstanie przeciwko Czerwonym Khmerom.
• 1979 – Rozpoczęła się radziecka interwencja w Afganistanie.
• 1986 – 63 osoby zginęły w katastrofie irackiego Boeinga 737 w mieście Arar (Arabia Saudyjska).
• 1989 – Rozstrzelano obalonego rumuńskiego dyktatora Nicolae Ceauşescu i jego żonę Elenę.
• 1991 – Michaił Gorbaczow zrezygnował ze stanowiska prezydenta ZSRR.
• 1993 – Weszła w życie Konstytucja Rosji.
• 2000 – 309 osób zginęło w pożarze sali tanecznej w chińskim mieście Luoyang.
• 2001:
  • Wojna domowa w Burundi: około 500 rebeliantów Hutu zginęło w starciu z bojówkami Tutsi.
  • Wybuchł pożar buszu w Nowej Południowej Walii.
• 2003:
  • 141 osób zginęło, a 24 zostały ranne w katastrofie gwinejskiego Boeinga 727-223, który rozbił się na plaży, krótko po starcie z lotniska w Kotonu (Benin).
  • Europejska Agencja Kosmiczna utraciła łączność z marsjańskim lądownikiem Beagle 2.
  • Norweg Kurt Nielsen wygrał w Londynie konkurs piosenki World Idol.
  • W zamachu bombowym dokonanym przez palestyńskiego terrorystę-samobójcę na przystanku autobusowym w izraelskim mieście Petach Tikwa zginęło 4 Izraelczyków, a 26 zostało rannych.
  • W nieudanym zamachu bombowym na prezydenta Pakistanu Perveza Musharrafa w Rawalpindi zginęło 15 osób (w tym 2 jadących furgonetkami zamachowców-samobójców), a 46 zostało rannych.
• 2004 – Planetoida 99942 Apophis otrzymała 4. stopień w skali Torino, wg której oceniane jest ryzyko uderzenia w Ziemię, co jest najwyższym wskaźnikiem w historii.
• 2005 – W wyniku błędu pracowników doszło do uszkodzenia i wyłączenia reaktora nr 1 w jedynej na kontynencie afrykańskim elektrowni atomowej Koeberg w RPA.
• 2007:
  • W katastrofie budowlanej w egipskiej Aleksandrii zginęło 30 osób, a kilkanaście zostało rannych.
  • Wojna domowa na Sri Lance: bitwa morska pod Delft.
• 2009:
  • Nieudany zamach bombowy na samolot Airbus A330 linii Northwest Airlines, lecący z Amsterdamu do Detroit.
  • Spłonęła doszczętnie katedra św. Mela w Longford (Irlandia).
• 2010 – 45 osób zginęło, a 50 zostało rannych w samobójczym zamachu bombowym na punkt dystrybucji pomocy żywnościowej w mieście Khar na Terytoriach Plemiennych w zachodnim Pakistanie.

Urodzili się

•      6 do 4 p.n.e. (data symboliczna) – Jezus Chrystus, założyciel religii chrześcijańskiej (zm. 33) (data śmierci również symboliczna)
•      3 p.n.e. – Galba, cesarz rzymski (zm. 69)
• 1250 – Jan IV Laskarys, cesarz bizantyjski (zm. 1305)
• 1717 – Pius VI, papież (zm. 1799)
• 1787 – Szczepan Józef Gółkowski, polski wydawca, redaktor czasopism (zm. 1871)
• 1815 – Temistocle Solera, włoski kompozytor i librecista (zm. 1878)
• 1825 – Joseph-Noël Ritchot, misjonarz katolicki działający w Kanadzie (zm. 1905)
• 1835 – Theodor Vogt, niemiecko-austriacki profesor pedagogiki (zm. 1906)
• 1863:
  • Kazimierz Kostanecki, polski lekarz, anatom, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego (zm. 1940)
  • Charles Pathé, francuski pionier przemysłu filmowego (zm. 1957)
• 1870 – Helena Rubinstein, amerykańska kosmetyczka pochodzenia polskiego (zm. 1965)
• 1875 – Theodor Innitzer, austriacki duchowny katolicki, kardynał, arcybiskup Wiednia (zm. 1955)
• 1876:
  • Adolf Windaus, niemiecki biochemik (zm. 1959)
  • Muhammad Ali Jinnah, indyjski i pakistański polityk, pakistański bohater narodowy (zm. 1948)
• 1883 – Maurice Utrillo, francuski malarz (zm. 1955)
• 1889 – Octave Garnier, francuski anarchista (zm. 1912)
• 1891 – Ewald André Dupont, niemiecki reżyser filmowy (zm. 1956)
• 1893 – Mieczysław Smorawiński, polski generał, ofiara zbrodni katyńskiej (zm. 1940)
• 1895 – Stefan Rowecki, polski dowódca wojskowy, generał, komendant główny AK (zm. 1944)
• 1899 – Humphrey Bogart, amerykański aktor (zm. 1957)
• 1903:
  • Stefan Bartik, polski aktor (zm. 1964)
  • Julian Tokarski, polski polityk, wicepremier (zm. 1977)
• 1906 – Ernst Ruska, niemiecki fizyk (zm. 1988)
• 1907 – Cab Calloway, amerykański wokalista jazzowy (zm. 1994)
• 1908 – Mieczysław Bibrowski, polski prawnik, dziennikarz, poeta, tłumacz (zm. 2000)
• 1910 – Jan Zaręba, polski duchowny katolicki, biskup włocławski (zm. 1986)
• 1911 – Louise Bourgeois, amerykańska rzeźbiarka pochodzenia francuskiego (zm. 2010)
• 1913 – Mieczysław Moczar, polski działacz komunistyczny (zm. 1986)
• 1915 – Wiesław Łasiński, polski kontradmirał, profesor doktor nauk medycznych, rektor WAM i AMG
• 1917 – Wadim Berestowski, polski reżyser filmowy (zm. 1992)
• 1918:
  • Ahmed Ben Bella, algierski polityk, prezydent Algierii (zm. 2012)
  • Anwar Sadat, egipski polityk, prezydent Egiptu (zm. 1981)
• 1919 – Naushad Ali, indyjski muzyk i kompozytor (zm. 2006)
• 1922 – Félix Loustau, argentyński piłkarz (zm. 2003)
• 1924 – Atal Bihari Vajpayee, indyjski polityk, premier Indii
• 1925 – Carlos Castaneda, amerykański antropolog, autor książek o szamanizmie, Indian z Meksyku (zm. 1998)
• 1926 – Mirosław Szonert, polski aktor (zm. 1995)
• 1927:
  • Ljuben Diłow, bułgarski pisarz science fiction (zm. 2008)
  • Ram Narayan, muzyk hinduski
• 1929 – Jerzy Antczak, polski reżyser filmowy
• 1931 – Ray Bryant, amerykański pianista jazzowy, kompozytor (zm. 2011)
• 1933:
  • Joachim Meisner, niemiecki duchowny katolicki, arcybiskup Kolonii, kardynał
  • Wilibald Winkler, polski naukowiec, rektor Politechniki Śląskiej, dyplomata, wiceminister edukacji, wojewoda śląski (zm. 2010)
• 1936 – Ismail Merchant, brytyjski producent filmowy (zm. 2005)
• 1940 (wg oficjalnych dokumentów 1 stycznia 1941) – Henryk Wujec, polski polityk
• 1942:
  • Laco Adamík, polski reżyser filmowy pochodzenia słowackiego
  • Françoise Durr, francuska tenisistka
• 1943 – Hanna Schygulla, niemiecka aktorka
• 1945 – Noel Redding, brytyjski basista zespołu The Jimi Hendrix Experience (zm. 2003)
• 1946 – Jerzy Sztwiertnia, polski reżyser filmowy
• 1949 – Sissy Spacek, amerykańska aktorka
• 1950 – Karl Rove, amerykański strateg polityczny
• 1951:
  • Kazimierz Chrzanowski, polski polityk
  • Conrad Homfeld, amerykański jeździec sportowy
  • Adam Topolski, polski piłkarz, trener piłkarski
• 1952:
  • Desireless, francuska piosenkarka
  • Elżbieta Romero, polska polityk (zm. 2011)
• 1953 – Kaarlo Maaninka, fiński lekkoatleta, biegacz długodystansowy
• 1954 – Annie Lennox, brytyjska wokalistka zespołu Eurythmics
• 1957 – Shane MacGowan, irlandzki wokalista zespołu The Pogues
• 1958:
  • Alannah Myles, kanadyjska piosenkarka
  • Douglas Wolfsperger, niemiecki reżyser filmowy
• 1959:
  • Michael Anderson, amerykański astronauta (zm. 2003)
  • Eirik Kvalfoss, norweski biathlonista
• 1961:
  • Íngrid Betancourt, kolumbijska działaczka polityczna, aktywistka na rzecz praw człowieka
  • Janusz Kaczmarek, polski prawnik, prokurator, polityk
  • David Thompson, barbadoski polityk, premier Barbadosu (zm. 2010)
• 1963 – Violetta Najdenowicz, polska piosenkarka pochodzenia bułgarskiego
• 1964 – José de Jesús González Hernández, meksykański franciszkanin, biskup
• 1967:
  • Boris Novković, chorwacki piosenkarz
  • Jason Thirsk, amerykański muzyk, basista i wokalista zespołu Pennywise (zm. 1996)
• 1970:
  • Chioma Ajunwa, nigeryjska lekkoatletka, piłkarka nożna
  • Emmanuel Amunike, nigeryjski piłkarz
  • Krzysztof Kasowski, polski piosenkarz
• 1971:
  • Dido, brytyjska piosenkarka
  • Noel Hogan, irlandzki gitarzysta grupy The Cranberries
• 1973:
  • Abiodun Obafemi, nigeryjski piłkarz
  • Adam Woronowicz, polski aktor
• 1976:
  • Armin van Buuren, holenderski DJ, producent muzyczny
  • Tuomas Holopainen, fiński muzyk zespołu Nightwish
• 1979 – Pancze Kumbew, macedoński piłkarz
• 1980 – Raman Piatruszenka, białoruski kajakarz
• 1981 – Janne Virtanen, fiński siłacz
• 1982 – Shystie, brytyjska raperka
• 1984 – Katarzyna Kryczało, polska florecistka
• 1986 – Yurika Sema, japońska tenisistka
• 1990:
  • Troels Harry, duński curler
  • Lisa Larsen, szwedzka biegaczka narciarska i biegaczka na orientację
• 1991 – Zhang Anda, chiński snookerzysta

Zmarli

•   795 – Hadrian I, papież (ur. ?)
•   820 – Leon V Armeńczyk, cesarz bizantyjski (ur. ok. 775)
• 1294 – Mściwój II, książę pomorski (ur. ok. 1220)
• 1553 – Pedro de Valdivia, hiszpański konkwistador (ur. 1497)
• 1635 – Samuel de Champlain, francuski odkrywca (ur. 1567)
• 1683 – Kara Mustafa, turecki dowódca (ur. 1634 lub 1635)
• 1820 – Joseph Fouché, francuski polityk, minister policji (ur. 1759)
• 1909 – Wilhelm Hohaus, niemiecki duchowny, historyk (ur. 1844)
• 1916 – Adam Chmielowski, święty, polski franciszkanin, malarz, uczestnik powstania styczniowego (ur. 1845)
• 1921 – Władymir Korolenko, rosyjski pisarz (ur. 1853)
• 1925 – Ester Rachel Kamińska, polska aktorka (ur. 1870)
• 1926 – Yoshihito, cesarz Japonii (ur. 1879)
• 1938 – Karel Čapek, czeski pisarz (ur. 1890)
• 1940 – Agnes Ayres, amerykańska aktorka (ur. 1898)
• 1961 – Otto Loewi, niemiecki farmakolog, laureat Nagrody Nobla (ur. 1873)
• 1963:
  • Marcjanna Fornalska, polska działaczka polityczna i społeczna, autorka wspomnień (ur. 1870)
  • Tristan Tzara, francuski poeta, eseista (ur. 1896)
• 1973 – İsmet İnönü, turecki polityk, premier i prezydent Turcji (ur. 1884)
• 1977 – Sir Charles Chaplin, amerykański aktor, reżyser filmowy (ur. 1889)
• 1979 – Joan Blondell, amerykańska aktorka (ur. 1906)
• 1983 – Joan Miró, hiszpański malarz, grafik, rzeźbiarz (ur. 1893)
• 1989:
  • Elena Ceauşescu, rumuńska polityk, wicepremier Rumunii (ur. 1919)
  • Nicolae Ceauşescu, rumuński polityk, prezydent Rumunii (ur. 1918)
• 1994 – Zail Singh, indyjski polityk, prezydent Indii (ur. 1916)
• 1995:
  • Emmanuel Levinas, francuski filozof (ur. 1906)
  • Dean Martin, amerykański aktor, piosenkarz (ur. 1917)
• 1996 – JonBenét Ramsey, amerykańska laureatka dziecięcych konkursów piękności (ur. 1990)
• 1997 – Bronisław Wacław Dąbrowski, polski duchowny katolicki, biskup warszawski (ur. 1917)
• 1998 – John Pulman, angielski snookerzysta (ur. 1923)
• 2001 – Kazimierz Łabudź, polski aktor i śpiewak, solista Operetki Warszawskiej (ur. 1909)
• 2003 – Ryszard Wojna, polski dziennikarz, publicysta, pisarz, polityk (ur. 1920)
• 2004:
  • Nripen Chakraborty, indyjski polityk (ur. 1905)
  • Mirosław Stadler, polski piłkarz, trener piłkarski (ur. 1955)
  • Giennadij Striekałow, rosyjski kosmonauta (ur. 1940)
  • Serafim Żeleźniakowicz, polski duchowny prawosławny, rektor Warszawskiego Seminarium Duchownego (ur. 1913)
• 2005:
  • Leszek Grot, polski historyk wojskowości, pułkownik (ur. 1933)
  • Birgit Nilsson, szwedzka śpiewaczka operowa (sopran) (ur. 1918)
• 2006 – James Brown, amerykański piosenkarz (ur. 1933)
• 2007:
  • Stanisław Filipecki, polski lekarz internista, publicysta, tłumacz (ur. 1927)
  • Patricia Kirkwood, brytyjska aktorka (ur. 1921)
• 2008:
  • Jerzy Sas Jaworski, polski żołnierz, kawalerzysta, major Wojska Polskiego (ur. 1920)
  • Eartha Kitt, amerykański aktorka, piosenkarka, gwiazda kabaretowa (ur. 1927)
  • Jerzy Krawczyk, polski bokser (ur. 1928)
  • Maciej Kuroń, polski publicysta kulinarny, dziennikarz (ur. 1960)
• 2009:
  • Vic Chesnutt, amerykański muzyk (ur. 1964)
  • Tytus Karpowicz, polski pisarz (ur. 1915)
• 2010:
  • John Bulaitis, litewski duchowny katolicki, arcybiskup, nuncjusz apostolski w Albanii (ur. 1933)
  • Anna Czernienko, pierwsza dama ZSRR (ur. 1913)
  • Carlos Andrés Pérez, wenezuelski polityk, prezydent Wenezueli (ur. 1922)
• 2011:
  • Habib Galhia, tunezyjski bokser (ur. 1941)
  • Michał Sumiński, polski leśnik, zoolog, kapitan jachtowy, dziennikarz (ur. 1915)