26 listopada

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

26 listopada jest 330. (w latach przestępnych 331.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 35 dni.

Święta

• Imieniny obchodzą: Alipiusz, Ammonia, Ammoniusz, Delfin, Dobiemiest, Faust, Hezychiusz, Jan, Kajetana, Konrad, Konrada, Lechosław, Lechosława, Leonard, Marceli, Nikon, Pachomiusz, Piotr, Stylian, Sylwester, Sylwestra, Syrycjusz i Teodor.
• Mongolia – Święto Niepodległości
• Wspomnienia i święta w Kościele katolickim, obchodzą:
  • św. Alipiusz Słupnik (mnich)
  • św. Jan Berchmans (również 13 sierpnia)
  • bł. Kajetana Sterni (zakonnica)
  • św. Konrad (biskup Konstancji)
  • św. Leonard z Porto Maurizio (prezbiter)
  • św. Syrycjusz (papież)

Wydarzenia w Polsce

• 1715 – Zawiązała się konfederacja tarnogrodzka.
• 1899 – Otwarto Muzeum Przemysłu Artystycznego i Starożytności we Wrocławiu.
• 1917 – Powstał rząd Jana Kucharzewskiego.
• 1918 – Została zlikwidowana tzw. Republika Ostrowska w Ostrowie Wielkopolskim.
• 1921 – Polacy w Wolnym Mieście Gdańsku powołali Macierz Szkolną.
• 1932 – Założono klub hokejowy Podhale Nowy Targ.
• 1944 – Heinrich Himmler wydał rozkaz zniszczenia krematoriów w KL Auschwitz-Birkenau.
• 1955:
  • Premiera filmu Irena do domu!
  • W setną rocznicę śmierci ponownie odsłonięto odbudowany Pomnik Adama Mickiewicza w Krakowie.
• 1972 – Premiera 1. odcinka serialu Chłopi.
• 1973 – Została utworzona Polska Wojskowa Jednostka Specjalna, mająca wejść w skład sił pokojowych ONZ na Bliskim Wschodzie.
• 1977:
  • Wycofano ze służby szkuner szkolny ORP Iskra.
  • Założono klub piłkarski GKS Bełchatów.
• 1979 – Premiera filmu Elegia.
• 1987 – Minister spraw wewnętrznych Czesław Kiszczak wystosował pismo do prokuratora generalnego PRL, w którym domagał się skrócenia wyroków zabójcom ks. Jerzego Popiełuszki.
• 1991 – Polska została przyjęta do Rady Europy.
• 1996 – Zakończono dystrybucję powszechnych świadectw udziałowych.
• 2000 – Rozpoczął działalność mBank, pierwszy w Polsce bank wirtualny.
• 2001 – W Łodzi ukończono malowanie największego w Europie murala przy Piotrkowskiej.
• 2006 – Odbyła się II tura wyborów samorządowych.
• 2008:
  • Odbył się ponowny pogrzeb gen. Władysława Sikorskiego w Katedrze Wawelskiej.
  • W Pile otwarto centrum handlowo-rozrywkowe Galeria Kasztanowa.

Wydarzenia na świecie

• 43 p.n.e. – Został zawarty II triumwirat.
•   579 – Pelagiusz II został papieżem.
• 1335 – Zjazd w Wyszehradzie.
• 1346 – Karol IV Luksemburski został koronowany w katedrze w Bonn na antykróla Niemiec.
• 1476 – Wład Palownik pokonał przy wsparciu wojsk węgierskich i mołdawskich hospodara wołoskiego Basaraba III i zajął jego miejsce.
• 1504 – Filip I Piękny został królem Kastylii.
• 1580 – We Francji został zawarty pokój między katolikami a hugenotami.
• 1751 – Adolf Fryderyk został królem Szwecji.
• 1764 – We Francji zlikwidowano zakon jezuitów.
• 1778 – James Cook odkrył wyspy Maui.
• 1801 – Angielski chemik Charles Hatchett odkrył pierwiastek chemiczny niob.
• 1812 – Inwazja Napoleona na Rosję: rozpoczęła się bitwa nad Berezyną.
• 1842 – W stanie Indiana założono Uniwersytet Notre Dame.
• 1865 – Wojna Chile i Peru z Hiszpanią: bitwa morska pod Papudo.
• 1912 – Na wyposażenie armii brytyjskiej wszedł karabin maszynowy Vickers.
• 1914 – Eksplozja amunicji na pancerniku HMS Bulwark w angielskim porcie Sheerness spowodowała śmierć 738 z 750 członków załogi.
• 1918:
  • Wielkie Zgromadzenie Serbskie uchwaliło w Podgoricy włączenie Czarnogóry do Serbii.
  • Wielkie Zgromadzenie Narodowe podjęło decyzję o detronizacji króla Czarnogóry Mikołaja I Petrowić-Niegosza i dynastii Petrowiczów oraz połączeniu Czarnogóry z Serbią.
• 1922 – Howard Carter i Lord Carnarvon weszli do wnętrza odkrytego 4 listopada grobowca Tutanchamona.
• 1924 – Proklamowano Mongolską Republikę Ludową.
• 1933 – Camille Chautemps został po raz drugi premierem Francji.
• 1934 – Uruchomiono pierwsze tramwaje w Nowosybirsku.
• 1939:
  • W okolicach Newcastle zatonął transatlantyk MS Piłsudski.
  • ZSRR wypowiedział Finlandii pakt o nieagresji, co doprowadziło do wybuchu tzw. wojny zimowej.
• 1941 – Amerykański sekretarz stanu Cordell Hull przekazał ambasadorowi Cesarstwa Japonii notę dyplomatyczną w formie ultimatum, będącą ostatnim elementem sankcji Stanów Zjednoczonych wobec Japonii.
• 1942:
  • Premiera filmu Casablanca.
  • W Bihaciu w Bośni z inicjatywy komunistów powstała Antyfaszystowska Rada Wyzwolenia Narodowego Jugosławii (AVNOJ).
• 1943:
  • 2824 osoby zginęły w trzęsieniu ziemi w prowincji Kastamonu na północy Turcji.
  • Wojna na Pacyfiku: zwycięstwo marynarki amerykańskiej w bitwie koło Przylądka św. Jerzego.
  • Zakończyła się konferencja kairska.
• 1944 – 168 osób zginęło wskutek uderzenia niemieckiej rakiety V2 w dom towarowy w Londynie.
• 1949 – Indie przyjęły republikańską konstytucję, która weszła w życie 26 stycznia 1950 roku.
• 1953 – Premiera musicalu filmowego Pocałuj mnie Kasiu.
• 1955 – W setną rocznicę śmierci ponownie otwarto Muzeum Adama Mickiewicza w Nowogródku.
• 1956 – Podczas Igrzysk Olimpijskich w Melbourne Janusz Sidło zdobył srebrny medal w konkursie rzutu oszczepem.
• 1965 – Umieszczono na orbicie pierwszego francuskiego sztucznego satelitę Astérix.
• 1966 – We Francji uruchomiono pierwszą na świecie elektrownię pływową.
• 1968:
  • Premiera modelu Audi 100.
  • Przyjęta przez ONZ na wniosek Polski konwencja wykluczyła przedawnienie zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości.
• 1970 – Papież Paweł VI przybył z wizytą do Teheranu.
• 1972 – Premiera samochodu sportowego Fiat X1/9.
• 1976 – 72 osoby zginęły w katastrofie samolotu Tu-104B pod Moskwą.
• 1979 – 156 osób zginęło w katastrofie pakistańskiego Boeinga 707 w Arabii Saudyjskiej.
• 1983 – Z sejfów w Porcie lotniczym Londyn-Heathrow zrabowano 26 mln funtów w złocie.
• 1985 – Rozpoczęła się misja STS-61-B wahadłowca Atlantis.
• 1986:
  • Premiera filmu Wybrzeże moskitów.
  • Wojna iracko-irańska: irański pocisk scud spadł na jedną z dzielnic Bagdadu, zabijając 103 osoby.
• 1988:
  • Krótki film o zabijaniu w reżyserii Krzysztofa Kieślowskiego zdobył Europejską Nagrodę Filmową podczas gali w Berlinie.
  • Wystrzelono statek kosmiczny Sojuz TM-7 z siódmą wyprawą na stację orbitalną Mir.
• 1989:
  • Ostatnie wietnamskie oddziały wojskowe opuściły Kambodżę.
  • Prezydent Komorów Ahmed Abdallah zginął w zamachu w stolicy kraju Moroni.
  • Założono Bułgarską Partię Socjaldemokratyczną.
• 1990 – Po 41 latach reaktywowano Szanghajską Giełdę Papierów Wartościowych.
• 1991:
  • Na amerykańskim poligonie atomowym w Nevadzie przeprowadzono ostatni brytyjski próbny wybuch jądrowy.
  • Ukazał sie album Dangerous Michaela Jacksona.
• 1994:
  • Na swoim szóstym konsystorzu Jan Paweł II mianował 30 nowych kardynałów.
  • Nieudany szturm Groznego, przeprowadzony siłami antydudajewowskiej opozycji przy nieoficjalnym wsparciu jednostek armii rosyjskiej.
• 1995 – Eduard Szewardnadze został prezydentem Gruzji.
• 1998:
  • 209 osób zginęło w zderzeniu pociągów w indyjskim stanie Pendżab.
  • Tony Blair jako pierwszy premier Wielkiej Brytanii wygłosił przemówienie w parlamencie irlandzkim.
• 2000 – Papież Jan Paweł II promulgował Konstytucję Watykanu.
• 2003 – Odbył się ostatni lot samolotu Concorde.
• 2006 – Rafael Correa zwyciężył w II turze wyborów prezydenckich w Ekwadorze.
• 2007 – Południowokoreańskie miasto Yeosu zostało wybrane na organizatora Expo 2012. O organizację ubiegały się także marokański Tanger i Wrocław.
• 2008 – W zamachu terrorystycznym w Bombaju zginęło blisko 200 osób, kilkaset zostało rannych.

Urodzili się

• 1189 – Jerzy II, wielki książę włodzimierski (zm. 1238)
• 1288 – Go-Daigo, cesarz Japonii (zm. 1339)
• 1607 – John Harvard, amerykański duchowny, założyciel Uniwersytetu Harvarda (zm. 1638)
• 1608 – Andrzej Wiszowaty, polski filozof, kaznodzieja, poeta, ideolog braci polskich (zm. 1678)
• 1609 – Henry Dunster, amerykański duchowny, pedagog, prezydent Uniwersytetu Harvarda (zm. 1659)
• 1702 – Mateusz Alonso de Leciniana, hiszpański dominikanin, misjonarz, męczennik, święty katolicki (zm. 1745)
• 1743 – Franciszek Ksawery Pułaski, konfederat barski, brat Kazimierza (zm. 1769)
• 1805 – Eustachy Januszkiewicz, polski pisarz (zm. 1874)
• 1817 – Charles Wurtz, francuski chemik (zm. 1884)
• 1831 – Fiodor Bredichin, rosyjski astronom (zm. 1904)
• 1847 – Maria Fiodorowna, caryca Rosji, żona Aleksandra III Romanowa (zm. 1928)
• 1857 – Ferdinand de Saussure, szwajcarski językoznawca (zm. 1913)
• 1867 – Tomasz Nejman, polski kontradmirał, uczestnik I wojny światowej (zm. 1942)
• 1869:
  • Stanisław Estreicher, polski historyk prawa, profesor i rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego (zm. 1939)
  • Maud, królowa Norwegii, żona Haakona VII (zm. 1938)
• 1880:
  • Kazimierz Junosza-Stępowski, polski aktor (zm. 1943)
  • Władysław Konopczyński, polski historyk, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego (zm. 1952)
• 1881 – Tadeusz Tomaszewski, polski prawnik, polityk, premier Polski na uchodźstwie (zm. 1950)
• 1885 – Heinrich Brüning, niemiecki prawnik, ekonomista, historyk, filolog, polityk, kanclerz Niemiec (zm. 1970)
• 1892 – Charles Brackett, amerykański scenarzysta filmowy (zm. 1969)
• 1894 – Norbert Wiener, amerykański matematyk, twórca cybernetyki (zm. 1964)
• 1895 – Witold Hulewicz, polski pisarz (zm. 1941)
• 1898 – Karl Ziegler, niemiecki chemik (zm. 1973)
• 1905:
  • Andrzej Wantuła, polski duchowny ewangelicki, wiceprezydent Światowej Federacji Luterańskiej (zm. 1976)
  • Emlyn Williams, walijski aktor, reżyser filmowy (zm. 1987)
• 1906 – Krystyna Dąbrowska, polska rzeźbiarka (zm. 1944)
• 1909 – Eugène Ionesco, francuski pisarz pochodzenia rumuńskiego (zm. 1994)
• 1910:
  • Cyril Cusack, brytyjski aktor (zm. 1993)
  • Kazimierz Secomski, polski ekonomista, polityk, wicepremier (zm. 2002)
• 1912:
  • Giuseppe Vecchi, włoski muzykolog (zm. 2007)
  • Eugen York, niemiecki reżyser filmowy (zm. 1991)
• 1913:
  • Konrad Morawski, polski aktor (zm. 1985)
  • Marian Nitecki, polski dowódca wojskowy, generał (zm. 2008)
• 1918 – Leopold Kozłowski, polski pianista, klezmer, kompozytor, dyrygent
• 1919:
  • Ryszard Kaczorowski, polski polityk, prezydent Polski na uchodźstwie (zm. 2010)
  • Frederik Pohl, amerykański pisarz
• 1921
  • Alex Close, belgijski kolarz szosowy (zm. 2008)
  • Wiesław Machowski, polski aktor (zm. 2004)
  • Andrzej Nadolski, polski archeolog, historyk (zm. 1993)
• 1922:
  • Gino Gard, amerykański piłkarz, bramkarz (zm. 2010)
  • Charles Schulz, amerykański rysownik, twórca filmów animowanych (zm. 2000)
  • Richard Vander Veen, amerykański polityk, członek Izby Reprezentantów (zm. 2006)
• 1926 – Armand Penverne, francuski piłkarz (zm. 2012)
• 1930 – Czesław Rymarz, polski matematyk, inżynier, filozof (zm. 2011)
• 1931:
  • Adolfo Pérez Esquivel, argentyński architekt, rzeźbiarz, obrońca praw człowieka, laureat Nagrody Nobla
  • Adrianus Johannes Simonis, holenderski duchowny katolicki, kardynał, arcybiskup Utrechtu.
• 1933:
  • Puncagijn Dżasraj, mongolski polityk, premier Mongolii (zm. 2007)
  • Ludmiła Niedbalska, polska reżyserka filmowa
• 1937:
  • Boris Jegorow, rosyjski kosmonauta (zm. 1994)
  • Andrzej Zieliński, polski polityk, minister kultury i dziedzictwa narodowego
• 1939:
  • Abdullah Ahmad Badawi, malezyjski polityk, premier Malezji
  • Tina Turner, amerykańska piosenkarka
• 1940:
  • Konrad Frejdlich, polski pisarz
  • Algis Rimas, litewski inżynier, polityk, samorządowiec (zm. 2010)
• 1943 – Tadeusz Mołdawa, polski prawnik, politolog, profesor Uniwersytetu Warszawskiego
• 1945 – John McVie, brytyjski basista zespołu Fleetwood Mac
• 1949:
  • Marí Alkatiri, timorski polityk, premier Timoru Wschodniego
  • Andrzej Rzepliński, polski prawnik, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, członek Komitetu Helsińskiego
• 1950 – Krzysztof Kiersznowski, polski aktor
• 1951 – Cicciolina, włoska aktorka, polityk pochodzenia węgierskiego
• 1953 – Marian Harkin, irlandzka polityk
• 1954:
  • Stanisław Kuźnik, polski reżyser filmowy
  • Velupillai Prabhakaran, tamilski bojownik, przywódca polityczny Tygrysów Wyzwolenia Tamilskiego Ilamu (zm. 2009)
• 1957 – Andrzej Szynal, polski dyplomata
• 1958 – Tomasz Beksiński, polski dziennikarz muzyczny, tłumacz (zm. 1999)
• 1960 – Delio Rossi, włoski piłkarz, trener piłkarski
• 1961 – Andrzej Halicki, polski polityk, poseł na Sejm RP
• 1963 – Richard Arnold, amerykański astronauta
• 1964 – Vreni Schneider, szwajcarska narciarka alpejska
• 1965:
  • Thomas Schroll, austriacki bobsleista
  • Des Walker, angielski piłkarz
• 1966 – Garcelle Beauvais, amerykańska aktorka pochodzenia haitańskiego
• 1967:
  • Adam Harrington, kanadyjski aktor
  • Mariusz Jakus, polski aktor
• 1968 – Maciej Grzybowski, polski pianista
• 1969:
  • Marek Bukowski, polski aktor
  • Krunoslav Jurčić, chorwacki piłkarz, trener piłkarski
• 1970 – John Amaechi, amerykański koszykarz
• 1971:
  • Marcel Chyrzyński, polski kompozytor
  • Ronald Wright, amerykański bokser
• 1972 – Chris Osgood, kanadyjski bramkarz hokejowy
• 1973:
  • Peter Facinelli, amerykański aktor
  • Maria Serrano Serrano, hiszpańska piosenkarka, modelka (zm. 2001)
• 1974 – Roman Šebrle, czeski lekkoatleta, dziesięcioboista
• 1975:
  • Władisław Radimow, rosyjski piłkarz
  • Salvatore Sanzo, włoski szermierz, florecista
• 1976 – Adam Badziak, polski motocyklista wyścigowy
• 1977:
  • Ivan Basso, włoski kolarz szosowy
  • Jure Radelj, słoweński skoczek narciarski
• 1979 – Julien Ingrassia, francuski pilot rajdowy
• 1980 – Aruna Dindane, piłkarz z Wybrzeża Kości Słoniowej
• 1981 – Natasha Bedingfield, brytyjska piosenkarka
• 1983:
  • Mateusz Janicki, polski aktor
  • Adam Metelski, polski koszykarz
• 1984:
  • Jeremy Lusk, amerykański motocyklista freestyle motocrossu (zm. 2009)
  • Antonio Puerta, hiszpański piłkarz (zm. 2007)
• 1985 – Nikola Pokrivač, chorwacki piłkarz
• 1986:
  • Tereza Hlavsová, czeska biathlonistka (zm. 2006)
  • Aneta Langerová, czeska piosenkarka
  • Trevor Morgan, amerykański aktor
• 1987 – Kat DeLuna, amerykańska piosenkarka, tancerka, autorka tekstów pochodzenia dominikańskiego
• 1992 – Ludwik Ducruet, najstarszy syn Stefanii, księżniczki Monako

Zmarli

•   399 – Syrycjusz, święty, papież (ur. ?)
•   975 – Konrad, święty, biskup Konstancji (ur. ok. 900)
• 1252 – Blanka Kastylijska, królowa Francji, żona Ludwika VIII Lwa (ur. 1188)
• 1504 – Izabela I Katolicka, królowa Kastylii i Leónu (ur. 1451)
• 1717 – Daniel Purcell, brytyjski kompozytor (ur. ok. 1663)
• 1809 – Nicolas Dalayrac, francuski kompozytor (ur. 1753)
• 1839:
  • Tomasz Đinh Viết Dụ, wietnamski dominikanin, męczennik, święty katolicki (ur. ok. 1783)
  • Dominik Nguyễn Văn Xuyên, wietnamski męczennik, święty katolicki (ur. ok. 1786)
• 1851 – Nicolas Jean de Dieu Soult, francuski polityk, marszałek Francji (ur. 1769)
• 1855 – Adam Mickiewicz, polski poeta (ur. 1798)
• 1857 – Joseph von Eichendorff, niemiecki poeta (ur. 1788)
• 1885 – Thomas Andrews, irlandzki chemik, fizyk (ur. 1813)
• 1889 – Kajetana Sterni, włoska zakonnica, błogosławiona katolicka (ur. 1827)
• 1909 – Leon Rappaport, żydowski kupiec z Łodzi (ur. ok. 1848)
• 1926 – John Browning, amerykański konstruktor broni (ur. 1855)
• 1935:
  • Petronela Golasiowa, polska działaczka narodowa w okresie powstań śląskich (ur. 1851)
  • Piotr Choynowski, polski pisarz (ur. 1885)
• 1939 – Mamert Stankiewicz, polski kapitan żeglugi wielkiej (ur. 1889)
• 1942:
  • Ignacy Fik, polski poeta, publicysta, krytyk literacki, teoretyk kultury (ur. 1904)
  • Stanisław Miszewski, właściciel księgarni i drukarni w Łodzi (ur. 1874)
• 1950 – Hedwig Courths-Mahler, niemiecka pisarka (ur. 1867)
• 1952:
  • Sven Hedin, szwedzki geograf, podróżnik (ur. 1865)
  • Karol Niezabytowski, polski polityk, minister rolnictwa (ur. 1865)
• 1954 – Jonas Žemaitis, litewski dowódca wojskowy, generał (ur. 1909)
• 1959 – Józef Nikodem Kłosowski, polski pisarz (ur. 1904)
• 1964 – Bodil Ipsen, duński reżyser filmowy (ur. 1889)
• 1965 – Antoni Pająk, polski polityk, premier Polski na uchodźstwie (ur. 1893)
• 1967 – Albert Warner, amerykański przedsiębiorca, założyciel Warner Bros. (ur. 1883)
• 1968 – Arnold Zweig, niemiecki pisarz (ur. 1887)
• 1971 – Jakub Alberione, błogosławiony, włoski duchowny katolicki, założyciel paulistów (ur. 1884)
• 1974 – Hilary Minc, polski ekonomista, polityk, członek PKWN (ur. 1905)
• 1979 – Władysław Grabowski, polski fotograf, właściciel zakładu fotograficznego w Łodzi (ur. 1894)
• 1980 – Kazimierz Dąbrowski, polski psycholog kliniczny, psychiatra (ur. 1902)
• 1980 – Rachel Roberts, angielska aktorka (ur. 1927)
• 1985 – Siergiej Gierasimow, rosyjski reżyser filmowy (ur. 1906)
• 1996:
  • Dame Joan Hammond, australijska śpiewaczka operowa (sopran) (ur. 1912)
  • Paul Rand, amerykański grafik (ur. 1914)
• 2001 – Olga Scherer, polska pisarka, historyk i teoretyk literatury, tłumaczka (ur. 1924)
• 2004:
  • Hans Schaffner, szwajcarski polityk, prezydent Szwajcarii (ur. 1908)
  • Jerzy Altkorn, polski ekonomista, rektor Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie (ur. 1931)
  • Philippe de Broca, francuski reżyser filmowy (ur. 1933)
• 2005:
  • Elisabeth Behr-Sigel, francuska teolog prawosławny (ur. 1907)
  • Emilia Waśniowska, polska poetka (ur. 1954)
• 2007:
  • Halina Martinowa, uczestniczka powstania warszawskiego, łączniczka AK, działaczka polonijna (ur. 1911)
  • Herb McKenley, jamajski lekkoatleta, sprinter (ur. 1922)
• 2008:
  • Edna Parker, amerykańska rekordzistka długowieczności (ur. 1893)
  • Helena Wolińska, polska prokurator stalinowska (ur. 1919)
  • Ofiary zamachu terrorystycznego w Bombaju:
    • Gavriel Holtzberg, izraelski działacz religijny, rabin, emisariusz Chabad-Lubavitch w Bombaju (ur. 1979)
    • Rivka Holtzberg, izraelska działaczka religijna, emisariuszka Chabad-Lubavitch w Bombaju (ur. 1980)
• 2010:
  • Palle Huld, duński aktor (ur. 1912)
  • Maria Stolzman, polska polityk, działaczka społeczna (ur. 1929)
• 2011:
  • Iván Menczel, węgierski piłkarz (ur. 1941)
  • Chukwuemeka Odumegwu Ojukwu, nigeryjski polityk, pierwszy prezydent Republiki Biafra (ur. 1933)
  • Ireneusz Wójcicki, polski muzyk zespołu EKT Gdynia (ur. 1963)