29 września
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
29 września jest 272. (w latach przestępnych 273.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 93 dni.
Święta
- imieniny obchodzą: Cyriak, Dadzbog, Dadzboga, Dariusz, Franciszek, Fraternus, Gabriel, Gajana, Grimbald, Ludwin, Lutwin, Michalina, Michał, Mikołaj, Rafał, Rypsyma i Teodota.
- Argentyna – Dzień Wynalazcy (rocznica urodzin László Bíró)
- Paragwaj – Rocznica Zwycięstwa Pod Boqueron
- Polska – Dzień Kuriera i Przewoźnika (od 2004 roku z inicjatywy firm kurierskich w dniu wspomnienia św. Gabriela – patrona kurierów i przewoźników)
- wspomnienia i święta w Kościele katolickim, obchodzą:
Wydarzenia w Polsce
Wydarzenia na świecie
- 440 – św. Leon I został wybrany na papieża.
- 855 – Benedykt III został papieżem.
- 1041 – Kapitulacja Pragi przed wojskami króla Niemiec Henryka III.
- 1096 – I wyprawa ludowa: przybyle z odsieczą wojska tureckie rozpoczęły oblężenie zamku Kserigordon, zajętego przez niemieckich krzyżowców, odcinając im całkowicie dostęp do wody.
- 1222 – Założono Uniwersytet w Padwie.
- 1227 – Papież Grzegorz IX ekskomunikował cesarza Fryderyka II za zwlekanie przez niego z obiecaną wyprawa na krucjatę.
- 1364 – Wojna stuletnia: zwycięstwo Anglików w bitwie o Auray.
- 1370 – Przyszły król Niemiec i Czech Wacław IV Luksemburski ożenił się w Norymberdze z Joanną Bawarską.
- 1399 – Król Anglii Ryszard II został zmuszony do abdykacji.
- 1498 – Fryderyk Wettyn został wybrany w Królewcu na wielkiego mistrza Zakonu Krzyżackiego.
- 1560 – Eryk XIV Waza został królem Szwecji.
- 1568 – Jan III Waza został królem Szwecji.
- 1609 – V wojna polsko-rosyjska: wojska polsko-litewskie rozpoczęły oblężenie Smoleńska.
- 1620 – Założono wenezuelskie miasto Acarígua.
- 1662 – VI wojna wenecko-turecka: zwycięstwo floty weneckiej w bitwie pod Kos.
- 1702 – Wojna o sukcesję hiszpańską: zakończyło się nieudane angielsko-holenderskie oblężenie Kadyksu.
- 1739 – W Niszu (Serbia) zawarto traktat pokojowy pomiędzy Imperium osmańskim, a Imperium Rosyjskim kończący IV wojnę rosyjsko-turecką.
- 1829:
- W pobliżu meksykańskiego Tampico zatonął amerykański okręt USS Hornet wraz z całą załogą.
- Założono Scotland Yard.
- 1887 – Założono klub piłkarski Hamburger SV.
- 1907 – Rozpoczęto budowę Katedry Narodowej w Waszyngtonie.
- 1909 – Wilbur Wright okrążył samolotem Statuę Wolności w Nowym Jorku.
- 1911:
- 1913 – Podpisano turecko-bułgarski traktat pokojowy po zakończeniu II wojny bałkańskiej.
- 1918 – I wojna światowa: Bułgaria zawarła rozejm z państwami sprzymierzonymi.
- 1919 – W Szwecji wprowadzono 8-godzinny dzień pracy.
- 1923 – Wielka Brytania oficjalnie rozpoczęła wykonywanie mandatu Ligi Narodów w Palestynie.
- 1933 – Powstała hiszpańska partia polityczna Falanga.
- 1938 – Został podpisany układ monachijski, zezwalający Niemcom na aneksję części Czechosłowacji.
- 1941 – Hitlerowcy rozpoczęli masakrę Żydów w Babim Jarze pod Kijowem.
- 1943 – Marszałek Pietro Badoglio podpisał na pokładzie brytyjskiego pancernika HMS Nelson u wybrzeży Malty akt bezwarunkowej kapitulacji wojsk włoskich.
- 1944 – Oddziały radzieckie wkroczyły do Jugosławii.
- 1945 – Proklamowano Ludową Federacyjną Republikę Jugosławii.
- 1950 – Wojna koreańska: głównodowodzący wojsk ONZ gen. Douglas MacArthur przekazał oficjalnie odbity Seul prezydentowi Korei Południowej Li Syngmanowi.
- 1954 – Powstała Europejska Organizacja Badań Jądrowych (CERN).
- 1955 – W Teatro La Fenice w Wenecji odbyła się prapremiera opery Ognisty Anioł Siergieja Prokofjewa.
- 1957 – Doszło do wybuchu w Kombinacie Chemicznym Majak, przerabiającym wypalone paliwo jądrowe, co spowodowało skażenie obszaru 23 000 km².
- 1959 – Przyjęto konstytucję Brunei.
- 1960 – W katastrofie egipskiego samolotu Vickers Viscount u wybrzeży włoskiej wyspy Elba zginęły 23 osoby.
- 1962 – Pierwszy kanadyjski satelita Alouette 1 rozpoczął swą misję.
- 1963 – Rozpoczęła się druga sesja obrad Soboru Watykańskiego II.
- 1966 – Odbyła się prezentacja Chevroleta Camaro.
- 1969 – W Los Angeles zainstalowano pierwsze węzły sieci ARPANET – bezpośredniego przodka dzisiejszego Internetu.
- 1971 – Oman przystąpił do Ligi Państw Arabskich.
- 1972 – Japonia nawiązała stosunki dyplomatyczne z Chińską Republiką Ludową.
- 1977 – Wystrzelono radziecką stację orbitalną Salut 6.
- 1979:
- 1983 – W Chicago miała miejsce premiera III Symfonii Witolda Lutosławskiego.
- 1985 – Telewizja ABC wyemitowała premierowy odcinek serialu MacGyver.
- 1988 – Rozpoczęła się misja STS-26 wahadłowca Discovery, pierwsza od czasu katastrofy Challengera w 1986 roku.
- 1991 – Obalenie prezydenta Haiti Jeana-Bertranda Aristide'a.
- 1997 – Ukazał się album Bridges to Babylon grupy The Rolling Stones.
- 1998 – Na Sri Lance, krótko po starcie z Dżafny został zestrzelony samolot An-24; zginęło 55 osób.
- 2000 – Podczas Igrzysk Olimpijskich w Sydney mistrzami olimpijskimi zostali: Kamila Skolimowska w rzucie młotem i Robert Korzeniowski w chodzie na 50 km.
- 2003 – Deszcz meteorytów spadł na prowincję Orisa w Indiach raniąc ponad 20 osób.
- 2004:
- Odbył się pierwszy lot prywatnego amerykańskiego statku kosmicznego SpaceShipOne.
- Planetoida Toutatis minęła Ziemię w odległości 1,5 mln km.
- 2006 – W dżungli amazońskiej rozbił się brazylijski samolot pasażerski Boeing 737-800. Zginęły wszystkie 154 osoby na pokładzie.
- 2007:
- 12 zagranicznych turystów zostało rannych w zamachu bombowym w stolicy Malediwów Male.
- 12 żołnierzy sił pokojowych Unii Afrykańskiej zginęło w ataku grupy zbrojnej na obóz Haskanita w Darfurze.
- 2008:
- 7 osób zginęło, a około 35 osób zostało rannych w wyniku wybuchu samochodu-pułapki przy autobusie przewożącym żołnierzy w mieście Trypolis w Libanie.
- Egipskie siły bezpieczeństwa odbiły 11 europejskich turystów i 8 towarzyszących im Egipcjan uprowadzonych 10 dni wcześniej na południowym zachodzie kraju.
- 2009:
Urodzili się
- 106 p.n.e. – Gnejusz Pompejusz, rzymski polityk, dowódca wojskowy, twórca triumwiratu (zm. 48 p.n.e.)
- 1240 – Małgorzata Plantagenet, królowa Szkocji, żona Aleksandra III (zm. 1275)
- 1276 – Krzysztof II, król Danii (zm. 1332)
- 1511 – Miguel Servet, hiszpański teolog, astronom, prawnik, lekarz (zm. 1553)
- 1518 – Tintoretto, włoski malarz (zm. 1594)
- 1547 – Miguel de Cervantes, hiszpański pisarz (zm. 1616)
- 1548 – Wilhelm V Pobożny, książę Bawarii (zm. 1626)
- 1571 – Caravaggio, włoski malarz (zm. 1610)
- 1660 – Jerzy IV Wilhelm, książę legnicko-brzeski (zm. 1675)
- 1710 – Pompiliusz Maria Pirrotti, włoski pijar (zm. 1766)
- 1718 – Nikita Panin, hrabia, rosyjski polityk, wicekanclerz Rosji (zm. 1783)
- 1725 – Robert Clive, angielski generał, gubernator Bengalu (zm. 1774)
- 1747 – Józef Wybicki, polski pisarz, polityk, autor słów Mazurka Dąbrowskiego (zm. 1822)
- 1758 – Horatio Nelson, wicehrabia, angielski admirał (zm. 1805)
- 1760 – Michał Sokolnicki, polski dowódca wojskowy, generał, uczestnik wojen napoleońskich (zm. 1816)
- 1786 – Guadalupe Victoria, meksykański polityk, prezydent Meksyku (zm. 1843)
- 1789 – Peter Joseph Lenné, pruski ogrodnik, architekt krajobrazu (zm. 1866)
- 1794 – Ignacy Chodźko, polski pisarz (zm. 1861)
- 1799 – Joanna Grudzińska, księżna łowicka, żona Konstantego Pawłowicza (zm. 1831)
- 1803 – Jacques Charles François Sturm, francuski matematyk, fizyk (zm. 1855)
- 1804 – Michał Czajkowski, polski pisarz (zm. 1886)
- 1817 – Paul Féval (ojciec), francuski pisarz (zm. 1887)
- 1823 – Władysław Syrokomla, polski poeta, tłumacz (zm. 1862)
- 1837 – Michał Bałucki, polski pisarz (zm. 1901)
- 1847 – Michał Michalski, polski polityk, prezydent Lwowa (zm.1907)
- 1849 – Frederick Schwatka, amerykański podróżnik, pisarz (zm. 1892)
- 1853 – Thyra, księżniczka Danii, córka Chrystiana IX (zm. 1933)
- 1863 – Hugo Haase, niemiecki polityk, przywódca SPD (zm. 1919)
- 1864 – Miguel de Unamuno, hiszpański pisarz, filozof (zm. 1936)
- 1866:
- Zofia Czaplińska, polska aktorka, tancerka (zm. 1940)
- Edward Rosenthal, polski architekt i nauczyciel, autor projektów budowli w Łodzi (zm. 1940)
- 1867 – Walther Rathenau, niemiecki polityk, minister spraw zagranicznych (zm. 1922)
- 1869 – Alfred J. Pearson, amerykański dyplomata (zm. 1939)
- 1875 – Henrik Lund, grenlandzki kompozytor, malarz, autor Grenlandii (zm. 1948)
- 1881 – Ludwig von Mises, amerykański ekonomista, prakseolog pochodzenia austriackiego (zm. 1973)
- 1882 – Wacław Dziewulski, polski fizyk, profesor Uniwersytetu Wileńskiego (zm. 1938)
- 1885 – Michał Boruciński, polski malarz, grafik (ur. 1976)
- 1886 – Michał Butkiewicz polski polityk, minister (zm. 1974)
- 1888 – Janina Porazińska, polska pisarka (zm. 1971)
- 1898 – Trofim Łysenko, radziecki biolog (zm. 1976)
- 1899:
- 1900 – Miguel Alemán Valdés, meksykański polityk, prezydent Meksyku (zm. 1983)
- 1901:
- 1902 – Mikel Koliqi, albański duchowny katolicki, kardynał, kompozytor (zm. 1997)
- 1904:
- 1907:
- 1908 – Tadeusz Dworak, polski historyk literatury
- 1911 – Stanisław Jankowski, polski architekt, żołnierz AK, uczestnik powstania warszawskiego (zm. 2002)
- 1912 – Michelangelo Antonioni, włoski reżyser filmowy (zm. 2007)
- 1913:
- 1915:
- 1916:
- Jerzy Pietrkiewicz, polski pisarz, historyk literatury, publicysta (zm. 2007)
- Antonio Buero Vallejo, hiszpański dramaturg (zm. 2000)
- 1919:
- 1920:
- 1922 – Wanda Sieradzka, polska dziennikarka, tłumaczka, autorka tekstów piosenek (zm. 2008)
- 1923:
- William A. Fraker, amerykański operator, reżyser filmowy
- Tadeusz Skwirzyński, polski polityk, minister
- 1925 – Oskar Anweiler, niemiecki pedagog, historyk oświaty
- 1926 – Andrzej Zeyland, polski pisarz
- 1927 – Jerzy Mędrkiewicz, polski aktor (zm. 1995)
- 1928 – Tone Pavček, słoweński poeta, tłumacz (zm. 2011)
- 1929 – Bohdan Jastrzębski, polski urbanista, polityk (zm. 2000)
- 1930:
- 1931:
- 1932:
- 1935:
- 1936 – Silvio Berlusconi, włoski przedsiębiorca, polityk, premier Włoch
- 1938 – Wim Kok, holenderski polityk, premier Holandii
- 1939 – Eberhard Köllner, niemiecki lotnik
- 1940 – Józef Niedomagała, polski judoka, trener judo (zm. 2011)
- 1942:
- 1943:
- Mohammad Chatami, irański filozof, polityk, prezydent Iranu
- Abdul Koroma, prawnik z Sierra Leone, sędzia Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości
- Wolfgang Overath, niemiecki piłkarz
- Lech Wałęsa, polski polityk, działacz związkowy, prezydent RP, laureat pokojowej Nagrody Nobla
- 1946 – Janusz Kaliciński, polski operator i producent filmowy
- 1947 – Piotr Mroczyk, polski działacz opozycji demokratycznej, dziennikarz (zm. 2007)
- 1948:
- Mark Farner, amerykański gitarzysta zespołu Grand Funk
- Theo Jörgensmann, niemiecki klarnecista
- 1951:
- 1953:
- 1956:
- 1957 – Harald Schmid, niemiecki lekkoatleta, biegacz
- 1958 – Kamila Sammler, polska aktorka
- 1959 – Jon Fosse, norweski pisarz
- 1960 – Hubert Neuper, austriacki skoczek narciarski
- 1961:
- 1963:
- Les Claypool, amerykański basista zespołu Primus
- Jacek Wachowski, polski teatrolog, literaturoznawca
- 1966 – Claus Strunz, niemiecki dziennikarz
- 1967 – Brett Anderson, brytyjski muzyk zespołów: Suede i The Tears
- 1969:
- 1970:
- 1971:
- 1973 – Chris Newton, brytyjski kolarz torowy
- 1974:
- Marián Kaciř, czeski hokeista
- Israel López, meksykański piłkarz
- Rafał Zimowski, polski aktor
- 1976 – Andrij Szewczenko, ukraiński piłkarz
- 1977 – Amy Nixon, kanadyjska curlerka
- 1978 – Kurt Nilsen, norweski piosenkarz
- 1980 – Liu Yanan, chińska siatkarka
- 1985 – Daniel Pedrosa, hiszpański motocyklista
- 1986:
Zmarli
- 855 – Lotar I, cesarz frankijski (ur. 795)
- 949 – Yōzei, cesarz Japonii (ur. 869)
- 1364 – Karol z Blois, książę Bretanii (ur. 1319)
- 1435 – Izabela Bawarska, królowa Francji, żona Karola VI (ur. 1371)
- 1560 – Gustaw I Waza, król Szwecji (ur. 1496)
- 1568 – Wilhelm Gnapheus, niemiecki dramaturg, pedagog (ur. ok. 1493)
- 1637 – Lorenzo Ruiz, święty, filipiński męczennik (ur. 1600)
- 1794 – Tomasz Aleksandrowicz, polski polityk, wojewoda podlaski (ur. ok. 1732)
- 1833 – Ferdynand VII Hiszpański, król Hiszpanii (ur. 1784)
- 1839 – Friedrich Mohs, niemiecki fizyk, chemik (ur. 1773)
- 1861 – Tekla Bądarzewska-Baranowska, polska pianistka, kompozytorka (ur. 1834)
- 1902 – Émile Zola, francuski pisarz (ur. 1840)
- 1908 – Machado de Assis, brazylijski pisarz (ur. 1839)
- 1913 – Rudolf Diesel, niemiecki wynalazca (ur. 1858)
- 1922 – Jan Antoniewicz-Bołoz, polski historyk sztuki i literatury (ur. 1858)
- 1925 – Léon Bourgeois, francuski prawnik, polityk, premier Francji, laureat Nagrody Nobla (ur. 1851)
- 1927 – Willem Einthoven, holenderski fizjolog, histolog, laureat Nagrody Nobla (ur. 1860)
- 1930 – Ilja Riepin, rosyjski malarz (ur. 1844)
- 1939 – Samuel Dickstein, polski matematyk, profesor Uniwersytetu Warszawskiego (ur. 1851)
- 1944 – Alfons Kotowski, polski żołnierz AK, major, uczestnik powstania warszawskiego (ur. 1899)
- 1951 – Aleksander Krzyżanowski, polski dowódca wojskowy, pułkownik, komendant Okręgu Wileńskiego AK (ur. 1895)
- 1956 – Anastasio Somoza, nikaraguański polityk, dyktator Nikaragui (ur. 1896)
- 1961 – Paweł Kozubek, polski lekkoatleta, młociarz, trener lekkoatletyki (ur. 1905)
- 1962 – Jan Marian Czerwiński, inżynier technolog, senator RP (ur. 1878)
- 1967:
- 1970 – Edward Everett Horton, amerykański aktor (ur. 1886)
- 1973 – Wystan Hugh Auden, angielski poeta (ur. 1907)
- 1977 – Nikodem Hrynkiewicz, polski polityk, poseł Sejmu (ur. 1891)
- 1978 – Aleksander Maliszewski, polski pisarz (ur. 1901)
- 1979 – Francisco Macias Nguema, gwinejski polityk, prezydent Gwinei Równikowej (ur.1924)
- 1984 – Jerzy Wasowski, polski kompozytor, pianista, satyryk, aktor (ur. 1913)
- 1987 – Józef Parużnik, polski tancerz, choreograf, baletmistrz (ur. 1929)
- 1989:
- 1993:
- 1994 – Cheb Hasni, algierski piosenkarz (ur. 1968)
- 1996 – Shūsaku Endō, japoński pisarz (ur. 1923)
- 2000:
- 2001:
- Gloria Foster, amerykańska aktorka (ur. 1933)
- Marian Kostrzewski, polski działacz społeczny i kulturalny, podporucznik AK, fotograf (ur. 1923)
- Andrzej Szewczyk, polski malarz, rysownik, rzeźbiarz (ur. 1950)
- Nguyễn Văn Thiệu, wietnamski polityk, generał, prezydent Wietnamu Południowego (ur. 1923)
- 2003 – Melania Burzyńska, polska poetka (ur. 1917)
- 2004:
- 2005 – Giennadij Sarafanow, radziecki kosmonauta (ur. 1942)
- 2006 – Louis-Albert Vachon, kanadyjski duchowny katolicki, kardynał, arcybiskup Quebecu (ur. 1912)
- 2007 – Lois Maxwell, kanadyjska aktorka (ur. 1927)
- 2008 – Anna Iwaszkiewicz, polska producentka filmowa (ur. 1955)
- 2009 – Paweł Popowicz, radziecki kosmonauta (ur. 1930)
- 2010:
- 2011: