2 września

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

2 września jest 245. (w latach przestępnych 246.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 120 dni.

Święta

• imieniny obchodzą: Absalon, Adelina, Aleksander, Antonin, Apolinary, Bohdan, Czesław, Dziesław, Dionizy, Eliza, Elpidia, Elpidiusz, Franciszek, Ingryda, Jakub, Jan, Julian, Oliwier, Oktawian, Salomon, Seweryn, Sobiemysł, Stefan, Teodor, Tobiasz, Walenty, Walentyn, Wilhelm, Zenon i Zofia.
• Boliwia – Święto Pracy
• Wietnam
  • Święto Niepodległości (uzyskana od Francji w 1945)
  • Rocznica śmierci Hồ Chí Minha
• wspomnienia i święta w Kościele katolickim, obchodzą:
  • bł. Ingryda Szwedzka (zm. XIII w., mniszka, założycielka pierwszego w Szwecji klasztoru mniszek dominikańskich)
  • bł. męczennicy paryscy, męczennicy wrześniowi, Jan Maria du Lau i towarzysze (; beatyfikowani 17 października 1926 przez Piusa XI)
  • św. Wilhelm z Roskilde (biskup)

Wydarzenia w Polsce

• 1352 – W Poznaniu zawiązała się Konfederacja Maćka Borkowica.
• 1621 – Rozpoczęła się bitwa pod Chocimiem.
• 1655 – Potop szwedzki: zwycięstwo Szwedów w bitwie pod Sobotą.
• 1808 – Powstało Archiwum Ogólne Krajowe (obecnie Archiwum Główne Akt Dawnych).
• 1875 – Otwarto tunel kolejowy w Długopolu.
• 1886 – W warszawskim dzienniku Słowo ukazał się ostatni odcinek powieści Potop Henryka Sienkiewicza.
• 1914 – I wojna światowa:
  • Austriacy opuścili Lwów.
  • Zwycięstwo wojsk austro-węgierskich nad rosyjskimi w I bitwie pod Komarowem.
  • Zakończyła się niemiecko-rosyjska bitwa pod Tannenbergiem.
• 1931 – Polska podpisała Traktat Spitsbergeński.
• 1932 – Wybuchł strajk powszechny w przemyśle naftowym.
• 1933 – Otwarto tunel średnicowy w Warszawie.
• 1934 – Otwarto obecny Stadion im. Ernesta Pohla w Zabrzu.
• 1939 – Kampania wrześniowa:
  • Hitlerowcy założyli obóz koncentracyjny w Stutthofie. Tego samego dnia trafiło tam 250 Polaków z Gdańska.
  • Około 250 osób zginęło w wyniku zbombardowania przez samoloty Luftwaffe dworca kolejowego w Kole i stojącego na bocznicy pociągu z uchodźcami.
  • Pancerno-motorowa 10. Brygada Kawalerii płk Stanisława Maczka powstrzymała niemieckie natarcie w bitwie pod Jordanowem.
  • Samolot typu PZL.23 Karaś zbombardował fabrykę w Oławie (pierwsze bombardowanie Niemiec w czasie II wojny światowej).
  • Wojsko polskie dokonało wypadu na niemiecką Wschowę.
• 1944 – 33 dzień powstania warszawskiego: powstańcy zakończyli obronę Starego Miasta. Upadła Kolumna Zygmunta, rażona pociskami z czołgu niemieckiego.
• 1945 – Powstała konspiracyjna organizacja Wolność i Niezawisłość pod kierownictwem Jana Rzepeckiego.
• 1949 – Powstał ZBoWiD.
• 1951 – Ukazał się pierwszy numer Gazety Białostockiej (obecnie Gazeta Współczesna).
• 1960 – Premiera filmu Krzyżacy.
• 1974 – Premiera filmu Potop.
• 1976 – Telewizja Polska wyemitowała premierowy odcinek serialu Szaleństwo Majki Skowron.
• 1980 – Stare Miasto w Warszawie zostało umieszczone na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO.
• 1991 – Na antenie TVP2 ukazało się premierowe wydanie programu informacyjnego Panorama.

Wydarzenia na świecie

•     44 p.n.e. – W senacie rzymskim Cyceron wygłosił pierwszą filipikę skierowaną przeciwko Markowi Antoniuszowi.
•     31 p.n.e. – Rzymska wojna domowa: flota Oktawiana Augusta pokonała połączone siły Marka Antoniusza i Kleopatry w bitwie pod Akcjum.
• 1192 – Król Anglii Ryszard I Lwie Serce i sułtan Saladyn podpisali porozumienie kończące III wyprawę krzyżową.
• 1347 – Karol IV i Blanka de Valois zostali koronowani na króla i królową Czech.
• 1644 – Angielska wojna domowa: zwycięstwo armii króla Karola I nad siłami Parlamentu w bitwie pod Lostwithiel.
• 1666 – Wybuchł wielki pożar Londynu.
• 1686 – V wojna austriacko-turecka: wojska cesarkie zdobyły po oblężeniu Budę.
• 1752 – Wielka Brytania i jej kolonie w Ameryce odeszły od kalendarza juliańskiego na rzecz gregoriańskiego. Na skutek tego po 2 września w Wielkiej Brytanii nastąpił od razu 14 września.
• 1789 – Powołano Departament Skarbu Stanów Zjednoczonych.
• 1792 – W Paryżu rozpoczęły się masakry wrześniowe aresztowanych przedstawicieli szlachty i duchowieństwa.
• 1807 – Brytyjska marynarka wojenna zbombardowała Kopenhagę.
• 1811 – Założono Uniwersytet w Oslo.
• 1850 – Niemieccy osadnicy założyli miasto Blumenau w Brazylii.
• 1859 – Rozpoczęła się najsilniejsza w historii burza magnetyczna, która spowodowała awarie sieci telegraficznych w wielu miejscach na świecie.
• 1862 – Powstanie Dakotów w Minnesocie: porażka wojsk amerykańskich w bitwie pod Birch Coulee.
• 1870 – Zakończyła się bitwa pod Sedanem. Armia pruska rozbiła siły francuskie dowodzone przez marszałka Patrice'a Mac-Mahona.
• 1898 – Brytyjczycy pokonali Sudańczyków w bitwie pod Omdurmanem.
• 1899 – W angielskim Sheffield otwarto stadion Hillsborough.
• 1900 – W pruskich szkołach publicznych wprowadzono przedmiot wychowanie seksualne.
• 1920 – Armia Czerwona zajęła Emirat Buchary.
• 1922 – Wojna grecko-turecka: wojska tureckie zdobyły Eskişehir.
• 1930 – Francuzi Dieudonné Costes i Maurice Bellonte na samolocie Breguet 19 przelecieli po raz pierwszy nad północnym Atlantykiem w trudniejszym kierunku zachodnim.
• 1933 – Podpisano pakt o nieagresji między ZSRR a Włochami.
• 1935 – 435 osób zginęło po przejściu huraganu nad archipelagiem Florida Keys.
• 1940 – II wojna światowa: USA i Wielka Brytania zawarły porozumienie niszczyciele za bazy.
• 1945:
  • Ho Chi Minh ogłosił utworzenie Demokratycznej Republiki Wietnamu.
  • Na pokładzie pancernika USS Missouri przedstawiciele Japonii podpisali akt kapitulacji.
• 1950 – W Paryżu założono Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne (ESC).
• 1958 – 2 radzieckie myśliwce MiG-19 zestrzeliły amerykański samolot wojskowy C-130 Hercules, który zboczył z kursu nad terytorium Armenii. Zginęła cała 17-osobowa załoga.
• 1958 – W Chinach uruchomiono pierwszy kanał telewizyjny.
• 1962 – W katastrofie samolotu Tu-104 pod Chabarowskiem zginęło 86 osób.
• 1964 – W katastrofie Iła-18 na Sachalinie zginęło 87 osób.
• 1967 – Powstał Sealand.
• 1970 – Anulowano załogowe misje księżycowe Apollo 15 i Apollo 19.
• 1971 – Wystrzelono sondę księżycową Łuna 18.
• 1987 – W Moskwie rozpoczął się proces niemieckiego pilota Mathiasa Rusta, który w maju wylądował samolotem na Placu Czerwonym.
• 1990 – Naddniestrze ogłosiło niepodległość (od Mołdawii).
• 1991 – Stany Zjednoczone uznały niepodległość Estonii, Łotwy i Litwy.
• 1992 – W wyniku trzęsienia ziemi w Nikaragui zginęło 116 osób.
• 1994 – Założono działającą na emigracji Narodową Demokratyczną Partię Tybetu.
• 1998:
  • 229 osób zginęło u wybrzeży Nowej Szkocji w katastrofie samolotu McDonnell Douglas MD-11 linii Swissair.
  • Dokonano oblotu samolotu pasażerskiego Boeing 717.
• 2000 – Otwarto Polski Cmentarz Wojenny w Miednoje.
• 2002 – W Budapeszcie założono niemieckojęzyczny Uniwersytet Andrássy.
• 2009:
  • Iolu Abil został prezydentem Vanuatu.
  • W trzęsieniu ziemi na Jawie zginęło 79 osób, a 1250 zostało rannych.
• 2010 – Rozruchy głodowe w Mozambiku.

Urodzili się

• 1773 – Louis Auguste Victor de Ghaisne de Bourmont, francuski generał, polityk, marszałek i par Francji (zm. 1846)
• 1778 – Ludwik Bonaparte, król Holandii (zm. 1846)
• 1838 – Lydia Lili'uokalani, królowa Hawajów (zm. 1917)
• 1841 – Julius von Payer, austriacki oficer, kartograf, alpinista i badacz polarny, odkrywca Ziemi Franciszka Józefa (zm. 1915)
• 1853 – Wilhelm Ostwald, niemiecki chemik, laureat Nagrody Nobla (zm. 1932)
• 1876 – Stefan Biedrzycki, polski agronom, rektor SGGW (zm. 1936)
• 1877 – Frederick Soddy, brytyjski chemik, laureat Nagrody Nobla (zm. 1956)
• 1883 – Rudolf Weigl, polski biolog, profesor Uniwersytetu Lwowskiego (zm. 1957)
• 1888 – Helena Wiewiórska, pierwsza polska kobieta-adwokat (zm. 1967)
• 1894 – Joseph Roth, austriacki pisarz (zm. 1939)
• 1899 – Zofia Dromlewiczowa, polska pisarka (zm. 1938)
• 1910 – Donald Watson, brytyjski działacz, twórca weganizmu (zm. 2005)
• 1911 – Czesław Janczarski, polski pisarz (zm. 1971)
• 1912:
  • Gwidon Borucki, polski aktor, piosenkarz, żołnierz armii gen. Andersa (zm. 2009)
  • Johan Daisne, belgijski pisarz (zm. 1978)
  • Franciszek Waniołka, polski polityk, wicepremier (zm. 1971)
• 1913 – Park Sung-chul, północnokoreański polityk, premier Korei Północnej (zm. 2008)
• 1914 – Stefania Grodzieńska, polska pisarka, satyryk, aktorka (zm. 2010)
• 1916 – Ömer Lutfi Akad, turecki reżyser filmowy (zm. 2011)
• 1917:
  • Laurindo Almeida, brazylijski gitarzysta jazzowy (zm. 1995)
  • Janina Gemel, polska nauczycielka, działacz społeczny PTTK i TPŁ (zm. 1979)
• 1922 – Tanja Masalitinowa, bułgarska aktorka
• 1923:
  • Walerian Borowczyk, polski reżyser filmowy (zm. 2006)
  • René Thom, francuski matematyk (zm. 2002)
• 1924 – Daniel Moi, kenijski polityk, prezydent Kenii
• 1925 – Józef Buszko, polski historyk, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego (zm. 2003)
• 1926:
  • Ibrahim Nasir, malediwski polityk, prezydent Malediwów (zm. 2008)
  • Erich Selbmann, niemiecki dziennikarz (zm. 2006)
  • Edward Zawiszewski, polski duchowny katolicki, doktor teologii, prałat honorowy Jego Świątobliwości, kanonik (zm. 2007)
• 1928 – Józef Kalita, polski aktor (zm. 1997)
• 1929 – Hal Ashby, amerykański reżyser filmowy (zm. 1988)
• 1933 – Bob Woods, szwedzki curler
• 1938 – Giuliano Gemma, włoski aktor
• 1939 – Danuta Wagner, polska siatkarka
• 1940 – Michał Sprusiński, polski pisarz, krytyk literacki, tłumacz (zm. 1981)
• 1941 – Stefan Friedmann, polski aktor, satyryk
• 1946 – Billy Preston, amerykański muzyk soulowy (zm. 2006)
• 1948 – Christa McAuliffe, amerykańska astronautka
• 1949:
  • Hans-Hermann Hoppe, niemiecki ekonomista
  • Ryszard Terlecki, polski historyk, dziennikarz, polityk
• 1952 – Jimmy Connors, amerykański tenisista
• 1953:
  • Gordon Kennett, brytyjski żużlowiec
  • Stefan Leletko, polski sztangista
  • John Zorn, amerykański kompozytor, multiinstrumentalista
• 1954 – Humberto Zurita, meksykański aktor
• 1955 – Lidia Amejko, polska pisarka, dramaturg
• 1957 – Henryk Gruth, polski hokeista
• 1958 – Olivier Grouillard, francuski kierowca wyścigowy
• 1960 – Krzysztof Zadarko, polski duchowny katolicki, biskup koszalińsko-kołobrzeski
• 1961 – Carlos Valderrama, kolumbijski piłkarz
• 1964 – Keanu Reeves, amerykański aktor
• 1965 – Lennox Lewis, brytyjski bokser
• 1966:
  • Salma Hayek, meksykańska aktorka
  • Olivier Panis, francuski kierowca wyścigowy
• 1971 – Kjetil André Aamodt, norweski narciarz alpejski
• 1972 – Elżbieta Trześniewska, polska koszykarka
• 1973 – Savo Milošević, serbski piłkarz
• 1974 – Łukasz Barczyk, polski reżyser, scenarzysta, producent filmowy
• 1975:
  • Tony Thompson, amerykański wokalista zespołu Hi-Five (zm. 2007)
  • Magdalena Wójcik, polska wokalistka grupy Goya
• 1977:
  • Frédéric Kanouté, malijski piłkarz
  • Marek Mintál, słowacki piłkarz
  • Elica Todorowa, bułgarska piosenkarka, perkusistka
• 1978 – Tatiana Okupnik, polska piosenkarka
• 1981:
  • Marcin Kuś, polski piłkarz
  • Radosław Zawrotniak, polski szpadzista
• 1984 – Jaroslav Bába, czeski skoczek wzwyż
• 1985 – Paulina Maciuszek, polska biegaczka narciarska
• 1987 – Spencer Smith, amerykański perkusista zespołu Panic! at the Disco
• 1988 – Jérôme Boateng, niemiecki piłkarz
• 1989 – Adam Kszczot, polski lekkoatleta, średniodystansowiec

Zmarli

•   421 – Konstancjusz III, cesarz rzymski
• 1813 – Jean Victor Moreau, francuski generał (ur. 1763)
• 1820 – Jiaqing, cesarz Chin (ur. 1760)
• 1851 – William Nicol, szkocki fizyk, geolog (ur. 1770)
• 1910 – Henri Rousseau, francuski malarz naiwny (ur. 1844)
• 1937 – Pierre de Coubertin, francuski baron, twórca idei nowożytnych igrzysk olimpijskich (ur. 1863)
• 1943 – Jan Krasicki, polski działacz komunistyczny (ur. 1919)
• 1944 – Polegli w powstaniu warszawskim:
  • Róża Maria Sapieha, polska księżniczka (ur. 1921)
  • Piotr Słonimski, polski lekarz, zoolog, histolog, żołnierz AK, major (ur. 1893)
• 1953 – Edmund Knoll-Kownacki, polski dowódca wojskowy (ur. 1891)
• 1955 – Konstanty Meglicki, polski reżyser filmowy (ur. 1890)
• 1961 – Tadeusz Faliszewski, polski aktor (ur. 1898)
• 1963 – Mura Kalinowska, polska aktorka (ur. 1895)
• 1965 – Johannes Bobrowski, niemiecki pisarz (ur. 1917)
• 1969 – Ho Chi Minh, wietnamski polityk, prezydent Demokratycznej Republiki Wietnamu (ur. 1890)
• 1973 – John Ronald Reuel Tolkien, angielski pisarz fantasy (ur. 1892)
• 1976 – Stanisław Grochowiak, polski pisarz, publicysta (ur. 1934)
• 1977 – Antoni Falkiewicz, polski kardiolog, rektor Akademii Medycznej we Wrocławiu (ur. 1901)
• 1981 – Tadeusz Baird, polski kompozytor (ur. 1928)
• 1982 – Wiesław Müldner-Nieckowski, polski rzeźbiarz (ur. 1915)
• 1984 – Mieczysław Gębarowicz, polski historyk sztuki (ur. 1893)
• 1985 – Abe Lenstra, holenderski piłkarz (ur. 1920)
• 1991 – Alfonso Garcia Robles, meksykański polityk, laureat Nagrody Nobla (ur. 1911)
• 1992:
  • Barbara McClintock, amerykańska genetyk, laureatka Nagrody Nobla (ur. 1902)
  • Jan Wyka, polski pisarz (ur. 1902)
• 1994 – Józef Światło, polski wysoki funkcjonariusz MBP (ur. 1915)
• 2000 – Jerzy Stasiuk, polski aktor (ur. 1938)
• 2001 – Christiaan Barnard, południowoafrykański kardiochirurg (ur. 1922)
• 2004:
  • Wiesław Rutowicz, polski operator filmowy (ur. 1931)
  • Stefan Wołoszyn, polski pedagog (ur. 1911)
• 2006 – Bob Mathias, amerykański lekkoatleta, dziesięcioboista (ur. 1930)
• 2007 – Feliks Milgrom, amerykański lekarz, immunolog (ur. 1919)
• 2009:
  • Marian Kałoń, polski działacz partyjny i państwowy, prezydent Bielska-Białej (ur. 1930)
  • Christian Poveda, francuski fotoreporter, autor filmów dokumentalnych (ur. 1955)
• 2010 – Shmuel Noah Eisenstadt, izraelski socjolog (ur. 1923)
• 2011 – Felipe Camiroaga, chilijski prezenter telewizyjny, aktor (ur. 1966)