5 lipca

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

5 lipca jest 186. (w latach przestępnych 187.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 179 dni.

Święta

• Imieniny obchodzą: Antoni, Atanazy, Bartłomiej, Cyryla, Eliasz, Filomena, Jakub, Karolina, Maria, Marta, Michał, Przybywoj, Telimena, Trofima, Wilhelm i Zoe.
• Algieria, Republika Zielonego Przylądka, Wenezuela – Święto Niepodległości
• Armenia – Święto Konstytucji
• Kościół Prawosławny Czech i Słowacji – świętych: Cyryla i Metodego
• Wyspa Man – Dzień Tynwaldu
• Zambia – Dzień Jedności
• Wspomnienia i święta w Kościele katolickim, obchodzą:
  • św. Atanazy z Athosu (opat) (również 6 lipca)
  • św. Maria Goretti (dziewica i męczennica)

Wydarzenia w Polsce

• 1486 – Papież Innocenty VIII wydał bullę krucjatową, dzięki której król Polski mógł zachować 3/4 dochodów z odpustów na cele walki z niewiernymi.
• 1600 – Wydano akt fundacyjny Akademii Zamojskiej.
• 1607 – Rokosz Zebrzydowskiego: wojska królewskie rozbiły buntowników w bitwie pod Guzowem.
• 1626 – Wojska szwedzkie dokonały desantu w Piławie.
• 1809 – Wojna polsko-austriacka: rozpoczęła się polska ofensywa z rejonu Radomia na południe.
• 1844 – Powstanie tkaczy śląskich: w Bielawie 3000 tkaczy wdarło się na teren zakładów Christiana Gotloba Dieriga oraz do jego domu. W wyniku interwencji wojska zginęło 11 osób, 24 zostały ranne.
• 1845 – W Pszczynie ukazało się pierwsze wydanie Tygodnika Polskiego.
• 1848 – W Cieszynie ukazało się pierwsze wydanie czasopisma Nowiny dla Ludu Wiejskiego.
• 1865 – W Warszawie ukazało się pierwsze wydanie tygodnika Kłosy.
• 1906 – Powstał Komitet Organizacyjny polskiej męskiej szkoły średniej w Łodzi pod przewodnictwem Ludwika Frankowskiego.
• 1909 – Odsłonięto Pomnik Tadeusza Kościuszki we Włodawie.
• 1920 – Wojna polsko-bolszewicka: bitwa pod Głębokiem.
• 1921 – Zakończyło się III powstanie śląskie.
• 1931 – Na lotnisku w Gliwicach wylądował sterowiec Graf Zeppelin
• 1937 – Bolesław Napierała wygrał IV Tour de Pologne.
• 1943 – II wojna światowa: utworzono komórkę Komendy Głównej AK – Kierownictwo Walki Podziemnej.
• 1945:
  • Nastąpiło przejęcie władzy w Szczecinie przez polską administrację.
  • USA i Wielka Brytania uznały Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej.
• 1946 – Wydano dekret o utworzeniu Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk.
• 1978 – W wyniku wybuchu metanu w KWK „Staszic” w Katowicach zginęło 4 górników, a 13 zostało rannych.
• 1990 – Weszła w życie ustawa Prawo o zgromadzeniach.
• 1993 – Wszedł w życie podatek od wartości dodanej VAT.
• 2000 – Rozpoczął się zlot żaglowców Cutty Sark Tall Ship Races w Gdańsku – parada żaglowców na Zatoce Gdańskiej.

Wydarzenia na świecie

•    83 p.n.e. – W wyniku pożaru całkowitemu zniszczeniu uległa świątynia Jowisza na Kapitolu w Rzymie.
•   518 – Justyn I został cesarzem bizantyjskim.
•   649 – Marcin I został papieżem.
•   767 – Dokonano wyboru antypapieża Konstantyna.
•   863 – Cyryl i Metody rozpoczęli działalność misyjną na Morawach.
•   907 – Węgrzy pokonali wojska bawarskie w bitwie pod Bratysławą.
• 1294 – Celestyn V został papieżem.
• 1336 – Japońskie wojska cesarskie pokonały rebeliantów w bitwie nad rzeką Minato.
• 1601 – Wojna osiemdziesięcioletnia: rozpoczęło się oblężenie Ostendy przez wojska hiszpańskie.
• 1643 – Wojna domowa w Anglii: bitwa pod Lansdowne.
• 1687 – Isaac Newton opublikował dzieło Philosophiae naturalis principia mathematica.
• 1770 – Rozpoczęła się morska bitwa pod Czesmą.
• 1792 – Franciszek II Habsburg został wybrany na cesarza rzymsko-niemieckiego.
• 1809 – V koalicja antyfrancuska: rozpoczęła się bitwa pod Wagram.
• 1811 – Kongres zwołany z inicjatywy Simóna Bolívara proklamował w Caracas pełną niepodległość Wenezueli.
• 1814 – Wojna brytyjsko-amerykańska: bitwa pod Chippewa.
• 1830 – Wojska francuskie zdobyły Algier.
• 1859 – Odkryto atol Midway.
• 1861 – Wojna secesyjna: zwycięstwo konfederatów w bitwie pod Carthage.
• 1865 – W Anglii wprowadzono pierwsze na świecie ograniczenie prędkości.
• 1884 – Kamerun stał się kolonią niemiecką.
• 1896 – W szwajcarskim Sankt Moritz uruchomiono komunikację tramwajową.
• 1905 – Alfred Deakin został premierem Australii.
• 1920 – Rozpoczęła się konferencja w Spa.
• 1922 – Irlandzka wojna domowa: klęską IRA zakończyła się bitwa o Dublin.
• 1929 – Powstała amerykańska spółka produkująca samoloty Curtiss-Wright Corporation.
• 1932 – António de Oliveira Salazar został premierem Portugalii.
• 1937:
  • W miejscowościach Midale i Yellow Grass w prowincji Saskatchewan odnotowano najwyższą temperaturę w historii Kanady (+45 °C).
  • Został założony algierski klub piłkarski USM Algier.
• 1940 – II wojna światowa: Wielka Brytania i francuski rząd Vichy zerwały stosunki dyplomatyczne.
• 1943 – Wojna na Pacyfiku: rozpoczęła się bitwa w Zatoce Kula.
• 1944 – Syn polskich emigrantów Francis Gabreski, najlepszy amerykański as myśliwski w czasie II wojny światowej, zestrzelił swój rekordowy 28. niemiecki samolot.
• 1946 – W Paryżu pierwszy raz zaprezentowano publicznie kostium bikini.
• 1950:
  • Izraelski Kneset przyjął tzw. ustawę o powrocie.
  • Wojna koreańska: pierwsze starcie wojsk amerykańskich i północnokoreańskich.
• 1958:
  • Amerykańska wyprawa dokonała pierwszego wejścia na ośmiotysięcznik Gaszerbrum I w Karakorum.
  • Dokonano oblotu brytyjskiego śmigłowca transportowego Bristol Belvedere.
• 1962 – Algieria uzyskała niepodległość (od Francji).
• 1970 – 109 osób zginęło w katastrofie lotu Air Canada 621 w Brampton (Ontario).
• 1973 – We Rwandzie doszło do wojskowego zamachu stanu.
• 1975 – Republika Zielonego Przylądka uzyskała niepodległość (od Portugalii).
• 1977 – premier Pakistanu Zulfikar Ali Bhutto został obalony przez szefa sztabu armii gen. Muhammada Zia ul-Haqa.
• 1978 – Zakończyła się misja statku kosmicznego Sojuz 30 z pierwszym polskim kosmonautą Mirosławem Hermaszewskim na pokładzie.
• 1982 – W 20-tą rocznicę uzyskania niepodległości przez Algierię odsłonięto Pomnik Chwały i Męczeństwa w Algierze, zaprojektowany przez polskiego rzeźbiarza Mariana Koniecznego.
• 1986 – W Moskwie rozpoczęły się I Igrzyska Dobrej Woli.
• 1994 – Prezydent Autonomii Palestyńskiej Jaser Arafat po raz pierwszy przybył na Zachodni Brzeg Jordanu, do miasta Jerycho.
• 1996 – W Szkocji urodziła się owca Dolly, pierwszy sklonowany z dorosłych komórek somatycznych ssak.
• 2003 – 2 czeczeńskie terrorystki-samobójczynie dokonały zamachów bombowych przy kasach biletowych przed koncertem na podmoskiewskim lotnisku Tuszyno. Zginęło 16 osób, a około 60 zostało rannych.
• 2006 – Korea Północna przeprowadziła serię prób rakietowych, w tym nieudaną próbę rakiety dalekiego zasięgu Taepodong-2.
• 2009:
  • 5 osób zginęło, a około 40 zostało rannych w zamachu bombowym przed kościołem w mieście Cotabato na Filipinach.
  • Brytyjski poszukiwacz odkrył skarb ze Staffordshire, składający się ze złotych przedmiotów z VII-VIII wieku o wadze 7 kg.
  • Ugrupowanie Obywatele na rzecz Europejskiego Rozwoju Bułgarii (GERB) zwyciężyło w wybory parlamentarne w Bułgarii.
  • W zamieszkach w Urumczi na północnym zachodzie Chin zginęło ponad 180 osób, a ponad 800 zostało rannych.

Urodzili się

• 1549 – Francesco Maria Bourbon del Monte, włoski kardynał (zm. 1626)
• 1717 – Piotr III, król Portugalii (zm. 1786)
• 1773 – Joanna Elżbieta Bichier des Ages, francuska zakonnica, święta katolicka (zm. 1838)
• 1813 – Antonio García Gutiérrez, hiszpański pisarz (zm. 1884)
• 1841 – Karol Świdziński, polski poeta (zm. 1877)
• 1853 – Cecil Rhodes, brytyjski polityk kolonialny (zm. 1902)
• 1872 – Édouard Herriot, francuski polityk, pisarz (zm. 1957)
• 1877 – Wanda Landowska, polska klawesynistka, pianistka, kompozytorka (zm. 1959)
• 1879 – Volkmar Andreae, szwajcarski kompozytor (zm. 1962)
• 1881 – August Hlond, polski duchowny katolicki, prymas Polski (zm. 1948)
• 1886 – Felix Timmermans, belgijski pisarz (zm. 1947)
• 1888 – Herbert Spencer Gasser, amerykański fizjolog, laureat Nagrody Nobla (zm. 1963)
• 1889 – Jean Cocteau, francuski pisarz, aktor, reżyser, malarz (zm. 1963)
• 1890 – Marek Rakowski, polski tłumacz na język hebrajski (zm. 1982)
• 1891 – John Howard Northrop, amerykański biochemik (zm. 1987)
• 1899 – Marcel Achard, francuski pisarz (zm. 1974)
• 1901 – Siergiej Obrazcow, rosyjski aktor i reżyser teatru lalkowego (zm. 1992)
• 1904 – Ernst Mayr, amerykański ornitolog, ewolucjonista pochodzenia niemieckiego (zm. 2005)
• 1906 – Maria Piskorska, polska działaczka niepodległościowa, harcmistrzyni, nauczycielka (zm. 1980)
• 1907:
  • Warłam Szałamow, rosyjski pisarz (zm. 1982)
  • Maria Wardasówna, polska pisarka (zm. 1986)
• 1910 – Robert K. Merton, amerykański socjolog (zm. 2003)
• 1911:
  • Georges Pompidou, francuski polityk, prezydent Francji (zm. 1974)
  • Bohdan Wodiczko, polski dyrygent, pedagog muzyczny (zm. 1985)
• 1913 – Elwood Cooke, amerykański tenisista (zm. 2004)
• 1914 – Konrad Bartoszewski, porucznik AK, pisarz (zm. 1987)
• 1915 – John Woodruff, amerykański lekkoatleta, biegacz (zm. 2007)
• 1917 – Maria Sten, polska reportażystka, tłumaczka literatury pięknej z języka hiszpańskiego (zm. 2007)
• 1919 – Jarosław Furgała, polski rzeźbiarz
• 1920 – Ignacy Machowski, polski aktor (zm. 2001)
• 1921 – Wiktor Kulikow, marszałek ZSRR
• 1922 – Romuald Sroczyński, polski organista, pedagog, profesor (zm. 2006)
• 1923 – Gustaaf Joos, belgijski duchowny katolicki, kardynał (zm. 2004)
• 1925:
  • Przemysław Burchard, polski prozaik, reportażysta, podróżnik i wydawca (zm. 2008)
  • Jean Raspail, francuski pisarz, podróżnik
• 1927 – Edward Wichura, polski aktor (zm. 2006)
• 1928:
  • Janusz Krasiński, polski pisarz, reportażysta
  • Pierre Mauroy, francuski polityk, premier
• 1931:
  • Janusz Domagalik, polski pisarz, dziennikarz (zm. 2007)
  • Bohdan Petecki, polski pisarz science fiction
  • Jerzy Ziarnik, polski reżyser filmowy (zm. 1999)
• 1932:
  • Gyula Horn, węgierski polityk, premier Węgier
  • Kazimiera Utrata, polska aktorka
• 1935:
  • Krzysztof Szmagier, polski reżyser filmowy (zm. 2011)
  • Szewach Weiss, izraelski polityk, dyplomata
• 1936 – James Mirrlees, brytyjski ekonomista
• 1938:
  • Donald Gelling, brytyjski polityk, premier Wyspy Man
  • Friedrich Busch, niemiecki pedagog
• 1940 – Chuck Close, amerykański malarz, fotografik
• 1945:
  • Michael Blake, amerykański pisarz
  • Jerzy Kropiwnicki, polski polityk, prezydent Łodzi
• 1946 – Gerardus 't Hooft, holenderski fizyk, laureat Nagrody Nobla
• 1949 – Wojciech Włodarczyk, polski polityk
• 1955 – Sebastian Barry, irlandzki pisarz
• 1959 – Jerzy Marek Nowakowski, polski dziennikarz, historyk, publicysta
• 1960 – Gary Gillespie, szkocki piłkarz
• 1962 – Amrozi bin Nurhasyim, indonezyjski terrorysta (zm. 2008)
• 1964 – Piotr Nowak, polski piłkarz
• 1965 – Małgorzata Walewska, polska śpiewaczka operowa (mezzosopran)
• 1966 – Gianfranco Zola, włoski piłkarz
• 1968 – Alex Zülle, szwajcarski kolarz
• 1970 – O.G. Style, amerykański raper (zm. 2008)
• 1971 – Źmicier Wajciuszkiewicz, białoruski bard, multiinstrumentalista, kompozytor
• 1973:
  • Marcus Allbäck, szwedzki piłkarz
  • Róisín Murphy, irlandzka wokalistka zespołu Moloko
  • Allison Pottinger, amerykańska curlerka
• 1974:
  • Márcio Amoroso, brazylijski piłkarz
  • Roberto Locatelli, włoski motocyklista wyścigowy
  • Joanna Pierzak, polska aktorka
• 1975:
  • Hernán Crespo, argentyński piłkarz
  • Ai Sugiyama, japońska tenisistka
  • Gunnar H. Thomsen, farerski muzyk
• 1976 – Nuno Gomes, portugalski piłkarz
• 1977:
  • Nicolas Kiefer, niemiecki tenisista
  • Royce da 5'9", amerykański raper
• 1978 – Britta Oppelt, niemiecka wioślarka
• 1979:
  • Amélie Mauresmo, francuska tenisistka
  • Stilijan Petrow, bułgarski piłkarz
• 1980:
  • Eva Green, francuska aktorka
  • David Rozehnal, czeski piłkarz
  • Jason Wade, amerykański wokalista zespołu Lifehouse
• 1981 – Kohara Kazamasa, japoński wokalista zespołu Alice Nine
• 1982:
  • Alberto Gilardino, włoski piłkarz
  • Junri Namigata, japońska tenisistka
• 1983:
  • Jim Denney, amerykański skoczek narciarski
  • Taavi Peetre, estoński lekkoatleta, kulomiot (zm. 2010)
  • Zheng Jie, chińska tenisistka
• 1984 – Wojciech Łozowski, polski wokalista i prezenter telewizyjny
• 1985 – Nick O'Malley, brytyjski basista grupy Arctic Monkeys
• 1986 – Piermario Morosini, włoski piłkarz (zm. 2012)
• 1991 – Jason Dolley, amerykański aktor
• 1992 – Chichi Scholl, amerykańska tenisistka

Zmarli

• 1044 – Samuel Aba, król Węgier (ur. ok. 990)
• 1539 – Antoni Maria Zaccaria, włoski ksiądz, założyciel barnabitów, święty katolicki (ur. 1502)
• 1658 – Alber Ines, polski poeta, nauczyciel, jezuita (ur. 1620)
• 1817 – Michał Dymitr Krajewski, polski pisarz, działacz oświatowy (ur. 1746)
• 1833 – Joseph Nicéphore Niépce, francuski fizyk, wynalazca (ur. 1765)
• 1838 – Jean-Marc-Gaspard Itard, francuski lekarz (ur. 1775)
• 1894 – Austen Henry Layard, brytyjski dyplomata, archeolog, odkrywca starożytnej Niniwy (ur. 1817)
• 1900:
  • Teresa Chen Jinjie, chińska męczennica, święta katolicka (ur. 1875)
  • Róża Chen Aijie, chińska męczennica, święta katolicka (ur. 1878)
• 1907 – Kuno Fischer, niemiecki filozof (ur. 1824)
• 1911 – George Johnstone Stoney, irlandzki fizyk (ur. 1826)
• 1916:
  • Włodzimierz Konieczny, polski rzeźbiarz, grafik, ilustrator, poeta (ur. 1886)
  • Teofil Kopystyński, polski malarz, konserwator zabytków
• 1927 – Albrecht Kossel, niemiecki biochemik (ur. 1853)
• 1932:
  • René-Louis Baire, francuski matematyk (ur. 1874)
  • Erland Nordenskiöld, szwedzki etnolog, archeolog (ur. 1877)
• 1940 – Carl Einstein, niemiecki pisarz, badacz historii literatury (ur. 1885)
• 1943 – Kazimierz Junosza-Stępowski, polski aktor (ur. 1880)
• 1948 – Georges Bernanos, francuski pisarz (ur. 1888)
• 1961 – Ludwik Fleck, polski mikrobiolog pochodzenia żydowskiego (ur. 1896)
• 1963 – Wiktor Leśniewski, polski prawnik, polityk, minister (ur. 1886)
• 1965 – Ñāṇavīra Thera, właśc. Harold Edward Musson, brytyjski mnich buddyjski (ur. 1920)
• 1966 – György von Hevesy, węgierski fizykochemik (ur. 1885)
• 1969:
  • Wilhelm Backhaus, niemiecki pianista (ur. 1884)
  • Walter Gropius, niemiecki architekt (ur. 1883)
  • Jerzy Krawczyk, polski malarz (ur. 1921)
  • Leo McCarey, amerykański reżyser filmowy (ur. 1898)
• 1975 – Otto Skorzeny, niemiecki oficer (ur. 1908)
• 1980 – Ary Sternfeld, rosyjski teoretyk kosmonautyki pochodzenia polskiego (ur. 1905)
• 1990 – Kornelia Dobkiewiczowa, polska pisarka (ur. 1912)
• 1995 – Takeo Fukuda, japoński polityk, premier (ur. 1905)
• 1997 – Chone Szmeruk, polski jidyszysta, historyk kultury i literatury żydowskiej (ur. 1921)
• 1999 – Harald Philipp, niemiecki reżyser filmowy (ur. 1921)
• 2002:
  • Katy Jurado, meksykańska aktorka (ur. 1924)
  • Zdzisław Mrożewski, polski aktor (ur. 1909)
• 2006 – Franciszek Michałek, polski malarz, grafik, rzeźbiarz, scenograf, działacz społeczny (ur. 1923)
• 2007:
  • Kerwin Mathews, amerykański aktor (ur. 1926)
  • George Melly, brytyjski wokalista jazzowy i bluesowy (ur. 1926)
  • Janusz Przewłocki, polski inżynier, kolekcjoner i bibliofil, działacz opozycji demokratycznej w PRL-u (ur. 1927)
• 2008:
  • René Harris, nauruański polityk, prezydent Nauru (ur. 1948)
  • Yukio Kudō, japoński poeta (ur. 1925)
• 2010 – Cesare Siepi, włoski śpiewak operowy (bas) (ur. 1923)
• 2011:
  • Jan Kazimierczak, polski pedagog, działacz związkowy i społeczno-oświatowy, polityk (ur. 1910)
  • Mika Myllylä, fiński biegacz narciarski, mistrz świata, mistrz olimpijski (ur. 1969)
  • Cy Twombly, amerykański malarz (ur. 1928)