Bibliografia

• Adolf Boetticher, Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Ostpreussen, H. 1, Das Samland, Königsberg, Teichert, 1898
• Georg Dehio, Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler, Deutschordensland Preussen; Berlin, Deutscher Kunstverlag, 1952
• Handbuch der historischen Stätten, Ost- und Westpreussen, Stuttgart, Kröner, 1981, ISBN 3-520-31701-X
• Walter Dignath, Herbert Ziesmann, Die Kirchen des Samlandes. Eine Dokumentation, Leer, Rautenberg, 1987, ISBN 3-7921-0355-9
• Dehio-Handbuch der Kunstdenkmäler West- und Ostpreussen. Die ehemaligen Provinzen West- und Ostpreussen (Deutschordensland Preussen) mit Bütower und Lauenburger Land; Berlin, Dt. Kunstverl., 1993, ISBN 3-422-03025-5
• Anatolij Bachtin, Gerhard Doliesen, Vergessene Kultur. Kirchen in Nord-Ostpreussen. Eine Dokumentation, 2. Aufl., Husum, Husum, 1998, ISBN 3-88042-849-2
• Vadim Jur'evič Kurpakov, Kaliningradskaja oblast. Putevoditel, Kaliningrad, Terra Baltika, 2007, ISBN 978-5-98777-012-2

Bałtijsk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Muzeum Floty Bałtyckiej Państwo  Rosja obwód kaliningradzki burmistrz Fiodor Jaroszewicz Ludność (2005)
• liczba ludności
33 300
Tablice rejestracyjne 39 Miasta partnerskie Elbląg
Nysa
Karlskrona Położenie na mapie obwodu kaliningradzkiego
Bałtijsk Położenie na mapie Rosji
Bałtijsk 54°39′13″N 19°54′31″E / 54.65361, 19.90861Na mapach: 54°39′13″N 19°54′31″E / 54.65361, 19.90861 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Bałtijsk lub Bałtyjsk (ros. Балтийск, niem. Pillau, pol., Piława lub Pilawa, lit. Piliava, Piluva) – port wojenny u wejścia do Zalewu Wiślanego w Rosji (obwód kaliningradzki), dawniej w Prusach Wschodnich. Najbardziej na zachód położone miasto Rosji.

Z II wojny światowej ocalało wiele budynków, m.in. Latarnia Morska Bałtijsk, większość obiektów portu wojennego, siedziba sądu i budynek szkoły średniej. Neogotycka kaplica ewangelicko-reformowana (poświęcona 1867), obecnie służy jako cerkiew prawosławna św. Jerzego. Nie zachowały się 2 barokowe kościoły ewangelickie (parafialno-garnizonowy i w Starej Piławie), ani neogotycki katolicki kościół NMP Gwiazdy Morza (proj. Fritz Heitmann, konsekrowany 1910).

Historia

Pierwsza wzmianka w źródłach historycznych z 1430. Do 1525 było częścią państwa krzyżackiego, potem Prus Książęcych. Wraz z nimi od 1618 pod kontrolą Brandenburgii. W XVI wieku budowa pierwszych fortyfikacji. Ze względu na strategiczne położenie miasto z biegiem czasu przekształcone w twierdzę rozbudowywaną aż do XIX wieku. W XVIII w. dla jej budowy cegłę zdobywano m.in. z rozbieranych zamków średniowiecznych, w tym Lochstedt (obecnie osiedle Pawłowo, w granicach administracyjnych miasta).

W mieście znajduje się stacja kolejowa Bałtijsk.

Od 1701 roku część Królestwa Prus. Otrzymało prawa miejskie w roku 1725. W 1807 roku oblężone przez wojska Napoleona. Między 24 lutego 1812 i 6 lutego 1813 tymczasowo pod kontrolą Francji.

Militaria

Główna baza morska Floty Bałtyckiej wraz ze Stocznią Remontową (33-й судоремонтный завод). W pobliżu (5 km na płd.-zach. od centrum), na Mierzei Wiślanej, lotnisko wojskowe, obecnie opuszczone. M.in. stacjonowały tu samoloty-amfibie Be-12 Czajka (Бе-12 Чайка).

Według spisu niemieckiego z 1925 r. mieszkało tu 161 Polaków, nie licząc Mazurów.

W 1626 miejsce lądowania króla Szwecji Gustawa Adolfa i jego armii, podczas wojny polsko-szwedzkiej (1625-1629). Tym desantem morskim Szwedzi przenieśli główny front wojny z Inflant do Prus.

W czasie II wojny światowej Piława była jednym z głównych ośrodków szkolenia załóg U-bootów. Miasto zostało zdobyte przez Rosjan 25 kwietnia 1945.