Czesław Banach (ur. 13 marca 1931 w Wojsławicach) – polski pedagog, prof. dr hab. pedagogiki o specjalności oświata i wychowanie (1988). Pracownik Uniwersytetu Pedagogicznego im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie.
W 1987 roku został mianowany na stanowisko profesora nauk humanistycznych. W latach 1987–1989 był członkiem prezydium Komitetu Ekspertów do spraw Edukacji Narodowej. W latach 1997–1998 był członkiem Rady do spraw Reformy Edukacji przy Ministrze Edukacji Narodowej. Od 1974 jest członkiem Komitetu Nauk Pedagogicznych Polskiej Akademii Nauk, a od 1996 członkiem Komitetu Prognoz „Polska w XX wieku" i „Polska 2000 Plus" przy Prezydium PAN. W latach 1983–1990 był członkiem Prezydium Krajowej Rady Postępu Pedagogicznego, a w latach 1986–1990 przewodniczącym Międzynarodowego Zespołu ds. Kształcenia, Dokształcania i Doskonalenia Nauczycieli w Warszawie. W latach 1984–1990 był redaktorem naczelnym miesięcznika „Nowa Szkoła".
W 1950 rozpoczął studia w Państwowej Wyższej Szkole Pedagogicznej w Krakowie. Będąc studentem III roku został zastępcą asystenta ekonomii w Akademii Górniczo-Hutniczej. Po ukończeniu studiów pracował jako asystent ekonomii w PWSP w Krakowie, gdzie w 1971 obronił doktorat. W latach 1954–1956 był kierownikiem Wydziału Studenckiego Zarządu Wojewódzkiego Związku Młodzieży Polskiej. W latach 1963–1971 pełnił funkcję kuratora Okręgu Szkolnego dla województwa i miasta Krakowa, a w latach 1971–1972 funkcję kierownika Wydziału Kultury, Nauki i Oświaty KW PZPR w Krakowie. Na przełomie lat 50. i 60. XX wieku zajmował się problematyką szkolnictwa wyższego i oświaty w krakowskich instancjach PZPR. Następnie został powołany na stanowisko wykładowcy w WSP w Krakowie.
Od 1972 do 1985 pracował w Warszawie jako zastępca kierownika Wydziału Nauki i Oświaty KC PZPR, był wiceprezesem Zarządu Głównego ZNP, wiceministrem Ministerstwa Oświaty i Wychowania. W 1980 habilitował się na Uniwersytecie Warszawskim, a od 1988 jest profesorem WSP w Krakowie.
Czesław Banach zajmuje się zagadnieniami kształtowania się planów edukacyjnych i życiowych młodzieży oraz ich modyfikacją i rekonstrukcją. Ponadto w kręgu zainteresowań jest edukacja nauczycieli oraz ich funkcjonowanie w zawodzie, polityka edukacyjna oraz reforma szkolnictwa. Podczas pracy zawodowej wypromował ok. 300 magistrów, 40 licencjatów i 4 doktorów.