Instruktorki i instruktorzy ZHR wpisani na listy instruktorek i instruktorów - mianowani lub wybrani na określoną funkcję wychowawczą w ZHR oraz posiadający określony przydział służbowy, posiadają czynne prawo wyborcze do wszystkich władz Związku.
Instruktorki i instruktorzy ZHR mają takie same prawa i obowiązki jak pozostali członkowie organizacji. Ponadto mają obowiązek czynnego udziału w pracy wychowawczej ZHR.
Instruktor - kategoria członkowska w organizacji harcerskiej, odnosząca się do osób pełniących określone funkcje w organizacji, w tym przede wszystkim pełniących funkcje wychowawcze.
Instruktorzy ZHP mają takie same prawa i obowiązki jak pozostali członkowie organizacji. Ponadto mają prawo do przyjmowania Obietnicy Zucha, Przyrzeczenia Harcerskiego i Zobowiązania Instruktorskiego. Obowiązkiem instruktorów jest kierowania się zasadami określonymi w Zobowiązaniu Instruktorskim oraz szczególnej troski o powierzone im dzieci i młodzież, zwłaszcza o ich zdrowie i bezpieczeństwo.
W ZHP instruktorką może zostać harcerka (wędrowniczka), która ukończyła 16 lat, po złożeniu Zobowiązania Instruktorskiego; instruktorem może zostać harcerz (wędrownik), który ukończył 16 lat, i posiada przyznany przez właściwego komendanta, na wniosek komisji stopni instruktorskich stopień przewodnika/przewodniczki (pierwszy z 3 stopni instruktorskich), po złożeniu Zobowiązania Instruktorskiego. Instruktorzy ZHP posiadają stopnie instruktorskie. System stopni instruktorskich, zasady ich zdobywania i wymagania z nimi związane uchwala Rada Naczelna ZHP. Podstawową jednostką organizacyjną dla instruktorów jest krąg instruktorski.
Instruktorki i instruktorzy ZHR posiadają bierne prawo wyborcze do władz ZHR z następującymi ograniczeniami:
Skauting utworzony przez Roberta Baden-Powella zrzeszał chłopców w wieku około 12-18 lat. Tworzyli oni ośmioosobowe patrole, kierowane przez jednego z nich - patrolowego. Kilka patroli tworzyło drużynę, której pracą kierował dorosły skautmistrz (ang. scoutmaster), przy pomocy jednego lub dwóch, również dorosłych, pomocników (ang. assistant scoutmaster). Kierowaniem i reprezentowaniem ruchu na wyższych szczeblach zajmowali się komisarze (ang. commisioner) i członkowie różnych rad (w tym Rady Naczelnej). Wszyscy ci dorośli członkowie ruchu nazywani byli oficerami skautowymi, również w Polsce. Instruktorem (ang. instructor) nazywano wtedy człowieka, który uczył skautów umiejętności z jakiejś konkretnej dziedziny. Oznaką takiego instruktora była lilijka z białą kitką na przodzie kapelusza.
Funkcjami instruktorskimi są funkcje, które:
Z czasem oficerów skautowych zaczęto nazywać instruktorami. A nazwy skautmistrz i podskautmistrz (wtedy już raczej harcmistrz i podharcmistrz) stały się nazwami stopni instruktorskich, a nie nazwami funkcji.
Zobowiązanie, które składa przyszły instruktor Związku Harcerstwa Polskiego (lub innej organizacji harcerskiej lub skautowej) w Polsce. Zobowiązanie ma wymiar "obrzędowy", składane jest w podniosłej atmosferze przy ognisku, najczęściej w obecności innych instruktorów danego środowiska/jednostki. Treść zobowiązania instruktorskiego w Związku Harcerstwa Polskiego brzmi obecnie:
W wielu organizacjach skautowych zachował się wyraźny podział na młodych członków i dorosłą kadrę. Moment przejścia jest tam bardzo wyraźny. W Polsce jest to nieco rozmyte. Instruktorem zostaje się po złożeniu Zobowiązania Instruktorskiego, może to nastąpić już w wieku 16 lat. Od tego też wieku można pełnić najważniejszą funkcję wychowawczą - funkcję drużynowego.
Są to:
Instruktorzy ZHP pełniący funkcje instruktorskie, mający zaliczoną służbę instruktorską za ostatni rok, mają czynne prawo wyborcze. Posiadają je również członkowie zwyczajni nie będący instruktorami kierujący podstawowymi jednostkami organizacyjnymi.
Funkcje instruktorskie w ZHP pełnią w zasadzie instruktorzy. W uzasadnionych wypadkach komendant hufca może dopuścić do pełnienia funkcji instruktorskiej członka zwyczajnego niebędącego instruktorem, który ukończył 16 lat i posiada odpowiednie kwalifikacje instruktorskie.
Instruktorzy ZHP mają bierne prawo wyborcze, z następującymi ograniczeniami:
W ZHR instruktorkami mogą zostać pełnoletnie harcerki, instruktorami - pełnoletni harcerze, przygotowani do prowadzenia pracy wychowawczej i posiadający stopień instruktorski. Instruktorzy i instruktorki muszą być chrześcijanami. Instruktorki przyjmuje i zwalnia komendantka chorągwi harcerek lub Naczelniczka Harcerek, instruktorów - komendant chorągwi harcerzy lub Naczelnik Harcerzy. Regulaminy stopni instruktorskich uchwala Naczelnictwo na wniosek Naczelniczki Harcerek i Naczelnika Harcerzy. Jednostką organizacyjną dla instruktorek i instruktorów jest krąg instruktorski.