Język pruski należy do podgrupy języków bałtyckich rodziny języków indoeuropejskich. Wraz z językiem jaćwińskim zaliczany jest do zachodniobałtyckich.
Język pruski, Wâr[an] Prūsiskan - wymarły język bałtyckich Prusów.
Pierwszy artykuł Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka:
Pod koniec XIII wieku około 800 słów języka pruskiego zostało zapisanych przez niemieckich kronikarzy i bibliotekarzy. W 1561 r. ukazał się przełożony przez Abla Willa Enchiridion Marcina Lutra, będący najobszerniejszym zachowanym do dziś zabytkiem języka pruskiego (134 strony druku).
wīrst būwus di skaitāwus - będzie się czytać
ast di aupallus - znaleziono
Zaimki wskazujące: ten, ta,...
Koniugacja
būtwei (być):
W 1226 r. książę Konrad I mazowiecki osadził na ziemi chełmińskiej Krzyżaków, którzy wkrótce zagarnęli większość ziem Prusów. Od tej pory datuje się schyłek staropruskiej kultury i języka. Resztki ocalałej ludności zostały przeniesione na zachodnie tereny Prus, co spowodowało ujednolicenie języka, choć na biskupiej Warmii utrzymała się odrębność od innych terenów zakonu.
Zaimki osobowe
Formę bezosobową czasownika tworzymy używając zamiast podmiotu słówka (enklityki) di, np:
Obecnie istnieje wąskie grono osób posługujących się językiem pruskim, głównie w Sambii (zachodnia część obwodu kaliningradzkiego), ale również w litewskiej i polskiej części dawnych Prus.[]
immē di (brało się) , a nie: immi di
Charakteryzował się najbardziej archaicznym słownictwem spośród wszystkich języków i dialektów bałtyckich. Obecnie znamy jedynie 800 słów i wyrażeń tego języka, głównie z powodu niewielkiej liczby dokumentów w nim zapisanych.
Część wyższych warstw poddała się germanizacji, zaś wolni chłopi zostali zmienieni w poddanych feudalnych. Ziemie pruskie kolonizowano przy pomocy osadników z Niemiec, Niderlandów oraz w niewielkim stopniu ze Szwecji, Danii i Francji.
Podstawowe wyrażenia
As asma - ja jestem
Tū assei - ty jesteś
Tāns ast - on jest
Mes asmai - my jesteśmy
Jūs astei - wy jesteście
Tenēi ast - oni są
Nowoczesne techniki lingwistyczne pozwoliły na podstawie posiadanych słów i wiedzy o ewolucji języków odtworzyć wiele wyrazów. Dużo słów opisujących nowoczesną rzeczywistość techniczną we współczesnych językach jest międzynarodowych, a ich importem rządzą względnie proste reguły.
W przypadku konstrukcji z imiesłowem, musi on zawsze być w rodzaju nijakim:
Dla niektórych czasowników w czasie przeszłym (za literami pt) są dwie formy. Drugiej z nich używa się w połączeniu z enklitycznym (nieakcentowanym jednosylabowym) di, tak więc:
Język pruski był ojczystym językiem Prusów – ludu bałtyckiego zamieszkującego tereny między dolną Wisłą a dolnym Niemnem. Każde z plemion mówiło osobnym dialektem, zrozumiałym jednak dla innych.
W pierwszej osobie liczby pojedynczej i w trzeciej osobie zamieniamy końcówkę bezokolicznika -twei, -tun na końcówkę -lai. W pierwszej osobie liczby mnogiej zamieniamy końcówkę bezokolicznika -twei, -tun na końcówkę -limai. W drugiej osobie liczby mnogiej o zamieniamy końcówkę bezokolicznika -twei, -tun na końcówkę -litei.
W roku 2009 SIL International uznał język pruski językiem żywym.
As segīlai - zrobiłbym
Tū segīlai - zrobiłbyś
Tāns segīlai - on zrobiłby
Mes segīlimai - my zrobilibyśmy
Jūs segīlitei - wy zrobilibyście
Tenēi segīlai - oni zrobiliby
W późniejszych czasach, kiedy z mapy Europy znikło już państwo zakonne, a na jego fundamentach powstały Prusy Książęce, napłynęła rzesza emigrantów i kolonistów z zachodu oraz północy Europy i Polski, aby osiedlić się na terenach blisko wybrzeży południowego Bałtyku. Był to czas reformacji i gruntownych przemian religijnych w pośredniowiecznej Europie. Spowodowało to dalszy, stopniowy spadek liczby mieszkańców Prus posługujących się językiem pruskim.
Wisāi zmunei gemma pawīrpan be līgu en tenēisan teīsiskwai be tikrōmiskwamans. Tenēi ast ebdajātan sen izpressenin be pawaīsenin be prawerru segītun līnku kittans en brātrijas naseīlin. Wszyscy ludzie rodzą się wolni i równi pod względem swej godności i swych praw. Są oni obdarzeni rozumem i sumieniem i powinni postępować wobec innych w duchu braterstwa.W XVII wieku język pruski praktycznie wymarł.
tērpaui di pagaptins - używa się narzędzi
būlai di labban - byłoby dobrze
pastāi di segītan - zostało zrobione