Celem umożliwienia poprawnego podawania i korzystania z kodowych oznaczeń, zostały opracowane dwa spisy:
W tym wypadku kod zwykło się podawać bez dywizu. Dla przykładu:
Pierwszy kod dla danego sektora najczęściej przydzielany jest największemu miastu w tym regionie. Kolejne kody zwykle korespondują alfabetycznie z nazwami kolejnych miast, miasteczek i wiosek.
We Francji dwie pierwsze cyfry są numerem departamentu – departamenty są jednocześnie okręgami pocztowymi. Pierwsze dwie cyfry kodu pocztowego – numeru departamentu są jednocześnie wyróżnikiem w samochodowych numerach rejestracyjnych.
Przykład: SW1A 1AA (kod pocztowy Pałacu Buckingham).
Lista miast wydzielonych jest następująca: Białystok, Bielsko-Biała, Bydgoszcz, Częstochowa, Gdańsk, Gdynia, Katowice, Kielce, Koszalin, Kraków, Lublin, Łódź, Olsztyn, Opole, Poznań, Radom, Rzeszów, Sopot, Szczecin, Warszawa, Wrocław, Zielona Góra.
Skrypt dla uczestnika Kurs Zawodowy dla służb ekspedycyjno-rozdzielczych Blok VI : Geografia pocztowa str.130-132 POSTDATA 2007
Tak jak w Polsce, chorwackie kody pocztowe składają się z 5 cyfr (np. 10000 Zagrzeb)
W Polsce system kodów pocztowych (Pocztowe Numery Adresowe – PNA) wprowadzono 1 stycznia 1973 na mocy rozporządzenia nr 89 Ministra Łączności z 17 listopada 1972[].
Brytyjski kod pocztowy składa się z dwóch alfanumerycznych sekcji, pierwsza (o długości dwóch do czterech znaków) identyfikuje okręg pocztowy, druga (o długości trzech znaków) identyfikuje jednostkę obejmującą od jednego do kilku budynków lub instytucji.
Kody pocztowe mają format dd-ddd, gdzie d oznacza cyfrę, i umieszcza się je z lewej strony nazwy miejscowości, w której znajduje się pocztowy urząd oddawczy. Pierwsza cyfra określa okręg pocztowy, a cały PNA jest przypisany albo do urzędu pocztowego, albo, w tzw. miastach wydzielonych, do poszczególnych ulic i domów.
Druga – strefa kodowa – wskazuje część okręgu którym jest określony obszar położony wzdłuż linii komunikacyjnych lub miasto wojewódzkie.
Kody pocztowe poszczególnych krajów są poprzedzone narodowym prefiksem składającym się z 1- lub 2-literowego oznaczenia kraju (tzw. kod kraju). W tej roli występują samochodowe oznaczenia przynależności – początkowo eksponowane na eliptycznej tabliczce, a obecnie w Unii Europejskiej włączone do tablic rejestracyjnych. Brak jest uregulowań w tej sprawie i obecnie pojawiły się kody kraju nieco różniące się od wyżej wymienionych, wzorowane na adresach elektronicznych, ale dwuliterowe (np. zamiast H – HU oznacza Węgry).
Kod pocztowy (pocztowy numer adresowy) – ciąg cyfr (rzadziej liter i cyfr) dodawany do adresu, mający ułatwiać sortowanie przesyłek. Format i zasady umieszczania kodów pocztowych są różne w różnych krajach.
Podział oznaczeń okręgów kodowych ustalono od Warszawy, zgodnie z kierunkiem ruchu wskazówek zegara i tak:
Alfabetyczny – przeznaczony głównie dla klientów poczty, podający nazwę placówki pocztowej i jej numer kodowy, bądź ulicę w dużym mieście i jej jednostkę doręczeniową.
W 1941 r. wprowadzono w Rzeszy Niemieckiej dwucyfrowy system kodów pocztowych.
20355 – Hamburg
15236 – Frankfurt/Oder
01219 – Dresden
Po raz pierwszy oznakowania miejscowości cyframi zastosowała w 1853 r. poczta Thurn und Taxis.
Oprócz swojego kodu pocztowego, każdy urząd pocztowy może mieć również PNA wydzielony dla skrytek pocztowych. I tak Urząd Pocztowy Warszawa 1, który ma w adresie PNA 00-001, dla funkcjonujących w nim skrytek pocztowych ma PNA 00-950.
Również w Belgii jak i w Bułgarii kod pocztowy składa sie zawsze z 4 cyfr (np. 1000 Bruksela)
W Bułgarii kod pocztowy składa się z czterech cyfr (np. 1000 Sofia)
Kanadyjski kod pocztowy jest złożony z sześciu znaków w formacie: X9X 9X9, gdzie X jest literą a 9 cyfrą. Trzeci i czwarty znak jest oddzielony spacją. Dla przykładu: K1A 0B1 jest przypisany dla poczty w Ottawie, natomiast kod H0H 0H0 jest zarezerwowany dla Santa Claus.
W 1962 r. w RFN i w 1965 r. w NRD wprowadzono odrębne systemy oznakowań, składające się z czterocyfrowego kodu miast.
Trzecia-sektor kodowy – obejmuje obszar podległy rozdzielni sektorowej (dawne powiaty), a w dziewiętnastu największych miastach umowne części miast. To były założenia w chwili tworzenia systemu. Obecnie, gdy likwidacji uległy urzędy sektorowe pojęcie „sektor” jest pojęciem abstrakcyjnym, a trzecia cyfra kodu pozostanie wyróżnikiem, określającym jakiś obszar pocztowy.
Pierwsza – okręg kodowy – określa okręg pocztowy (obszar działania dawnego DOP) w momencie wprowadzenia PNA były to ówczesne jedno lub dwa województwa.
Składa się z trzech części:
Kod pocztowy nazywany jest w Stanach Zjednoczonych ZIP (Zone Improvement Plan) Code. Tak jak i w Polsce kody są 5-cyfrowe ale bez dywizu. Pierwsza cyfra odpowiada pewnej grupie stanów jej przypisanych. Druga i trzecia cyfra odpowiada poszczególnym regionom (lub wielkim miastom) w danej grupie.
Instytucje Poczty Polskiej otrzymały w sektorze 9 stref 0 i 5 numery od 40 do 49 70 – 9 40 do 49 instytucje poczty 75 – 9 50 do 99 posiadacze skrytek
Dla największych miast przydzielono jedną, dwie lub pięć cyfr strefowych i tak:
1 lipca 1993 r. wprowadzono obowiązujący obecnie wspólny system kodów pocztowych.
Z reguły pierwsze trzy cyfry określają urząd odpowiedzialny za sortowanie poczty dla całego regionu. Dany urząd może posiadać więcej niż jeden trzycyfrowy numer. Czwarta i piąta cyfra wyznaczają małe miasteczka, wioski lub dzielnice/przedmieścia wielkich miast. Przykład: 43209 (4=Ohio,32=Columbus,09=Bexley)
Istnieją też odbiorcy mający osobny kod pocztowy, np.
W Irlandii w ogóle nie istnieją kody pocztowe, po nazwie miasta w adresie podaje się jedynie nazwę hrabstwa, poprzedzonego dwuliterowym skrótem Co. (ang. county – hrabstwo). Wyjątek stanowi Dublin, ze względu na rozmiar podzielony na 24 okręgi: Dublin 1 do Dublin 24.
Czwarta i piąta (czytane łącznie) wskazują placówkę pocztową i jej obszar działania, a w 19 największych miastach jednostkę doręczeniową.
W Japonii kod pocztowy liczy 7 cyfr. Prawidłowy zapis to znak 〒, 3 cyfry, dywiz i 4 pozostałe cyfry. Np. kod pocztowy Centralnego Urzędu Pocztowego w Tokio to 〒100-8799.
Numeryczny – dla użytku wewnętrznego, głównie dla konstruktorów komunikacji pocztowej – podający nazwę placówek pocztowych ułożone według kolejności numerów w okręgu, strefie i sektorze
Celem wprowadzenia PNA było:
W Niemczech kod pocztowy składa się z 5 cyfr. Tak jak w Polsce, pierwsza cyfra oznacza okręg pocztowy.