Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze – organ wymiaru sprawiedliwości powołany po II wojnie światowej w celu osądzenia nazistowskich zbrodniarzy wojennych. Procedował od 20 listopada 1945 do ogłoszenia wyroku w dniu 1 października 1946.

• Zaprzysiężone zeznanie niemieckiego inżyniera Hermanna Friedrich Graebe (19.06.1900-17.04.1986) opisujące masowe rozstrzeliwanie Żydów z Dubna na Ukrainie. Świadek po wojnie za ratowanie Żydów odznaczony tytułem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata
• zeznanie Rudolfa Hößa, komendanta obozu Auschwitz-Birkenau (skazanego wyrokiem z 7 kwietnia 1947 roku przez Najwyższy Trybunał Narodowy w Warszawie na karę śmierci, wyrok wykonano)
• Dziennik służbowy oskarżonego dra Hansa Franka, obejmujący wówczas 38 tomów (po wojnie w wyniku podzielenia nieoprawionego skoroszytu na 2 części oraz uzupełnienia o odnalezione materiały w Krakowie, rozszerzony do 40 tomów lub 11367 stron, w tym 10 774 strony właściwego tekstu oraz 593 strony skorowidzów), w którym oskarżony pedantycznie wyszczególnił swoją działalność w Generalnym Gubernatorstwie.
• Film dokumentalny tzw. "Dokument nr 2430-PS" z obozów koncentracyjnych Buchenwald, Dachau i Bergen-Belsen przedstawiający między innymi widok nagich trupów spychanych przez buldożery do masowego grobu. Film ten wywołał szok na sali i był punktem zwrotnym w procesie.

Wyroki, oskarżeni i ich obrońcy

Kara śmierci

1. Alfred Jodl - prof. Franz Exner
2. Alfred Rosenberg - dr Alfred Thoma
3. Arthur Seyss-Inquart - dr Gustav Steinbauer
4. Ernst Kaltenbrunner - dr Kurt Kauffmann
5. Fritz Sauckel - dr Robert Servatius
6. Hans Frank - dr Alfred Seidl
7. Hermann Göring - dr Otto Stahmer
8. Joachim von Ribbentrop - dr Gunter von Rohrscheidt
9. Julius Streicher - dr Hans Marx
10. Martin Bormann - dr Friedrich Bergold
11. Wilhelm Frick - dr Otto Pannenbecker
12. Wilhelm Keitel - dr Fritz Sauter

Wszyscy, z wyjątkiem Göringa i Bormanna, zostali powieszeni 16 października 1946

Prócz głównego procesu czołowych nazistów, toczyły się również mniejsze procesy pozostałych liderów zbrodni, m.in. grup operacyjnych (Einsatzgruppen).

Kara dożywotniego więzienia 13. Erich Raeder - dr Walter Siemers 14. Rudolf Hess - - 15. Walter Funk - dr Fritz Sauter Kara 20 lat więzienia 16. Albert Speer - dr Hans Flachsner 17. Baldur von Schirach - dr Fritz Sauter Kara 15 lat więzienia 18. Konstantin von Neurath - Otto von Ludinghausen Kara 10 lat więzienia 19. Karl Dönitz - Otto Kranzbuhler Uniewinnienie 20. Franz von Papen - dr Egon Kubuschok 21. Hans Fritzsche - dr Heinz Fritz 22. Hjalmar Schacht - dr Rudolf Dix Nieosądzeni 23. Robert Ley - popełnił samobójstwo w celi 25 października 1945 24. Gustav Krupp von Bohlen und Halbach - nie był sądzony ze względu na stan zdrowia

Trybunał uznał cztery organizacje powołane przez Hitlera (NSDAP, SS, SD i Gestapo) za przestępcze.

Dokonali oni sporządzenia tzw. polskiego aktu oskarżenia, obejmującego ponad 100 stron i zawierającego najważniejsze fakty i dokumenty dotyczące zbrodni hitlerowskich w Polsce i polityce okupanta wobec narodu polskiego. Zgromadzony materiał dowodowy w postaci aktu oskarżenia pozwolił na sprecyzowanie zarzutów oskarżonym oraz na znaczne rozszerzenie problematyki polskiej w czasie postępowania dowodowego przed Trybunałem. Jednakże polska delegacja nie mogła brać formalnego udziału w pracach Trybunału, gdyż umowa londyńska z 8 VIII 1945 r. (zob. wiki źródła), przewidywała udział w procesie jedynie przedstawicieli czterech mocarstw, które występowały w imieniu wszystkich narodów.

Sędziowie

1. Geoffrey Lawrence - przewodniczący (Wielka Brytania)
2. William Birkett - sędzia zapasowy
3. Francis Biddle (Stany Zjednoczone)
4. John Parker - sędzia zapasowy
5. Henri Donnedieu de Vabres (Francja)
6. Robert Falco - sędzia zapasowy
7. Iona Nikitczenko (Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich)
8. Aleksander Wołczkow - sędzia zapasowy

Oskarżyciele

• Stany Zjednoczone:
  • Robert Houghwout Jackson - główny oskarżyciel
  • Thomas Dodd - kierownik zespołu oskarżycieli
  • Sidney Alderman, Telford Taylor, John Harlan Amen, Ralph Albrecht
  • Młodsi oskarżyciele: William Baldwin, Smith Brookhart, Warren Farr, Hartey Murray, Samuel Harris, Drexel Sprecher, Whitnay Harris, Thomas Lambert, Bernard Meltzer, Robert Kempner, Walter Brudno

• Francja:
  • August Champetier de Ribes - główny oskarżyciel
  • Zastępcy głównego oskarżyciela: Charles Dubost, Edgar Faure
  • Młodsi oskarżyciele (kierownicy działów): Pierre Mounier, Charles Gerthoffer, Jean Leyris, Alfred Costle-Floret
  • Młodsi oskarżyciele: Henri Delpech, Constantin Quatre, Serge Fuster, Jacques Herzog, Jean-Jacques Lanoire, Henri Monneray

• Wielka Brytania:
  • sir Hartley Shawcross - główny oskarżyciel
  • sir David Maxwell-Fyfe
  • G.D.Roberts - kierownik zespołu oskarżycieli
  • Młodsi oskarżyciele: J.M.G. Griffith-Jones, H.J. Phillmore, F. Elwyn Jones, I. Harcourt-Barrington

• Związek Radziecki:
  • Roman Rudenko - główny oskarżyciel
  • J.W. Pokrowski - zastępca głównego oskarżyciela
  • Młodsi oskarżyciele: M.J.Raginski, L.R.Szenin, N.D.Zoria, L.N.Smirnof, D.S.Kariew, F.G.Dienisow, I.A.Ozol, W.W.Kuchin

Na podstawie materiału źródłowego:)

Jedynym polskim świadkiem zeznającym w procesie była Seweryna Szmaglewska.

Bibliografia

• J. Heydecker, J. Leeb: Trzecia Rzesza w świetle Norymbergi. Bilans tysiąca lat. Warszawa 1979.

Filmografia

• Proces norymberski zobrazowano w filmie niemieckim Speer and Hitler: Devil's architect (Architekt diabła) o Albercie Speerze
• W Polsce powstała inscenizacja procesu w Norymberdze, zatytułowana Epilog norymberski, zrealizowana w formie fabularyzowanego filmu dokumentalnego w reżyserii Jerzego Antczaka (1970).

Zobacz też

• Procesy norymberskie
• Międzynarodowy Trybunał Wojskowy dla Dalekiego Wschodu
• Pozytywizm prawniczy
• Raport Stroopa

• Dokumenty procesów norymberskich - wersja elektroniczna w języku angielskim
• Dokumentacja spraw członków Einsatzgruppen (en.)

Proces norymberski był legalny, oparty na prawie narodów, choć prowadzony zgodnie z procedurą anglosaską. Początkowo przedstawiciele "zwycięskich" mocarstw nie potrafili zgodzić się nie tylko co do charakteru procesu, ale generalnie odnośnie jego celowości. Związek Radziecki chciał procesu oraz surowego ukarania sprawców. Francja i Wielka Brytania były niechętnie procesowi i wysunęły nawet tzw. "Plan Napoleona", w myśl którego zbrodniarze mieli być wygnani na samotną wyspę (tak jak w przeszłości Napoleon Bonaparte). Z kolei Stany Zjednoczone opowiadały się za prowadzeniem procesu. Wspólne stanowisko pomógł wypracować sędzia amerykańskiego Sądu Najwyższego, Robert Houghwout Jackson, który podjął się misji zleconej przez prezydenta USA Harry'ego Trumana. Ostateczne decyzje podjęto na konferencji w Londynie, trwającej od 26 czerwca 1945. Pomimo początkowej rozbieżności zdań, ustalono że przedmiotem procesu będą naruszenia aktów prawa międzynarodowego, które zostały wyraźnie określone w statucie trybunału.

Przygotowania i charakter

Proces poprzedzony był gromadzeniem materiału dowodowego. Konieczne było także ujęcie wszystkich, pozostających przy życiu, nazistowskich zbrodniarzy wojennych. Do czasu rozpoczęcia procesu, aresztowani zostali umieszczeni w Luksemburgu, w miejscowości Bad Mondorf, w pokojach Grand-Hotelu (miejsce internowania było utajnione przed opinią publiczną). Prowadzono wówczas dochodzenie wstępne oraz przesłuchania aresztowanych.

Świadkowie i materiał dowodowy

Podano tylko niektórych najbardziej zapamiętanych przez historię świadków i najważniejsze materiały dowodowe:

Statystyka procesu

1. Okres trwania - 10 miesięcy i 10 dni (218 pełnych dni roboczych)
2. Sesje jawne - 403
3. Sędziowie - 4
4. Oskarżyciele - 4
5. Dokumenty oskarżycieli - 2630
6. Obrońcy - 27
7. Asystenci - 54
8. Sekretarki - 67
9. Dokumenty obrońców - 2700
10. Zeznania świadków - 240
11. Protokół stenograficzny - ponad 4.000.000 słów spisanych na 16.000 stron
12. Papier zużyty do powielenia dokumentów na użytek sądu, obrony, prasy itd. - 5.000.000 arkuszy
13. Fotokopie dokumentów w specjalnie zainstalowanym laboratorium fotograficznym - 780.000
14. Tłumaczenia (symultaniczne) - 4 języki: angielski, niemiecki, rosyjski, francuski
15. Nagrywany, płyty gramofonowe - 7000, taśmy magnetofonowe - 27 000 m
16. Filmowany w całości, taśmy filmowe - ?

Udział Polski

Delegacja polska na proces przed MTW obejmowała cztery osoby tj.:Tadeusz Cyprian, Stefan Kurowski, Stanisław Piotrowski i Jerzy Sawicki. Koordynatorami do poszczególnych spraw byli także Aleksander Bramson, Manfred Lachs, Marian Muszkat, Jan Sehn, Mieczysław Szerer oraz Henryk Świątkowski.

Skład Trybunału

Zgodnie z postanowieniami konferencji poczdamskiej członkami trybunału byli przedstawiciele "Czterech Mocarstw" (koalicji zwycięzców w II wojnie światowej), wydelegowani przez Sądy Najwyższe krajów reprezentantów. Podstawą prawną było przeniesienie suwerennych praw Niemiec na mocarstwa - strony aktu bezwarunkowej kapitulacji z 8/9 maja 1945 i w konsekwencji zgoda na jednostronne określenie warunków pokoju przez mocarstwa - sygnatariuszy aktu bezwarunkowej kapitulacji III Rzeszy.

Na miejsce procesu wybrano niemieckie miasto Norymberga. Na gmach wyznaczono Pałac Sprawiedliwości, który nie został uszkodzony podczas wojny.