Nawet jednak jeśli nie łączą się z mordowaniem osadzonych ludzi, obozy koncentracyjne zwykle wiążą się z łamaniem praw człowieka w większym lub mniejszym stopniu, zwłaszcza prawa do nieuwięzienia bez sprawiedliwego procesu. W zasadzie rodzajem obozów koncentracyjnych o stosunkowo łagodnym rygorze są obozy internowania, również służące do tymczasowej koncentracji ludności[].
Obóz koncentracyjny - miejsce przetrzymywania, zwykle bez wyroku sądu, dużej liczby osób uznawanych z różnych powodów za niewygodne dla władz. Służyć może różnym celom: od miejsca czasowego odosobnienia osób, wobec których zostaną podjęte później inne decyzje, poprzez obóz pracy przymusowej, czyli de facto niewolniczej, aż po miejsce fizycznej eksterminacji.
W okresie po II wojnie światowej w Polsce istniały obozy NKWD dla żołnierzy podziemia oraz obozy pracy dla młodzieży antykomunistycznej oraz osób pochodzenia niemieckiego lub ukraińskiego, które są klasyfikowane jako obozy koncentracyjne.
Masowo obozy koncentracyjne pojawiły się w ZSRR już od początku istnienia tego państwa (patrz: Gułag). Niektórzy historycy zaliczają utworzone przez polski rząd sanacyjny w 1934 tzw. Miejsce Odosobnienia w Berezie Kartuskiej także do kategorii obozów koncentracyjnych (szczególnie często głoszono tę tezę w Polsce w czasach komunistycznych, ale i później m.in. określenie to stosował profesor Timothy Snyder z Yale University, a także polski noblista Czesław Miłosz), choć pogląd ten bywa często krytykowany.
Współcześnie różne formy obozów koncentracyjnych istnieją wciąż w kilku państwach, przede wszystkim w Rosji (nazywane obozami filtracyjnymi w Czeczenii), Korei Północnej, Wietnamie i Chinach. Tworzone były w latach 70. przez reżimy wojskowe Chile i Argentyny, w latach 90. XX wieku podczas wojny domowej w Jugosławii, także w celach eksterminacji ludności.
Pojęcie obozu koncentracyjnego jest więc szerokie: od rodzaju zwykłego więzienia w postaci baraków na ogrodzonym i strzeżonym terenie[], po "fabrykę śmierci" czyli miejsce koncentracji ludzi przed ich celową zagładą w specjalnie w tym celu skonstruowanych urządzeniach do zabijania (głównie komorach gazowych)[], a następnie likwidacji ciał (krematorium). Ten ostatni rodzaj obozów koncentracyjnych, nazywany też obozami zagłady, tworzony był przede wszystkim przez Niemcy hitlerowskie (obozy hitlerowskie).
Obozy koncentracyjne różnego rodzaju istniały w wieku XX w bardzo wielu państwach.
Według Władysława Konopczyńskiego obozy koncentracyjne tworzyli Rosjanie dla jeńców polskich, uczestników konfederacji barskiej. Istniały trzy takie obozy w Połonnem, Warszawie i w pewnym miejscu na Litwie. Koncentrowani w nich konfederaci oczekiwali na zesłanie na Syberię.
Obozy koncentracyjne powszechnie były tworzone przez Niemcy hitlerowskie od lat 30. XX wieku (w okresie II wojny światowej także na terenie krajów okupowanych w tym Polski), i nosiły nazwę Konzentrationslager, w skrócie KL. Duża część z nich była obozami zagłady, przez co pojęcie obozu koncentracyjnego zostało w znacznym stopniu utożsamione z miejscem fizycznej eksterminacji ludzi. Również Niepodległe Państwo Chorwackie faszystowskich Ustaszy tworzyło obozy koncentracyjne zagłady dla Serbów - m.in. w Jasenovacu.
Pierwsze obozy zastosowały władze hiszpańskie, gen. Valeriano Weyler y Nicolau, (1896) wobec chłopów nie będących powstańcami na Kubie, obozy nazwano "campos de concentración", władze brytyjskie, gen. Horatio Herbert Kitchener, (1899-1902) w czasie wojen burskich zorganizowały "concentration camps" (obozy koncentracyjne) dla kobiet i dzieci Burów walczących przeciwko Anglikom, w obozach zmarło ok. 27 000 (1/4) więźniów z głodu i chorób, oraz władze amerykańskie (1900) na Filipinach[]. Przed pierwszą wojną światową Niemcy stworzyli obozy koncentracyjne w Niemieckiej Afryce Południowo-Zachodniej (dzisiejsza Namibia). Ciężka praca fizyczna, niedostatek żywności i zabójstwa spowodowały zgon 65 z 80 tysięcy członków plemienia Hererów. Współodpowiedzialnym za zbrodnie był ówczesny komisarz Niemieckiej Afryki Południowo-Zachodniej - Heinrich Göring, ojciec Hermanna Göringa.
W czasie II wojny światowej istniały też włoskie obozy koncentracyjne we Włoszech oraz Chorwacji: Rab (na chorwackiej wyspie Rab), Gonars (istniał w latach 1942-1943), Padova, Treviso, Renicci, Visco oraz inne. W tych obozach ginęli głównie Słoweńcy i Chorwaci, ale także osoby innych narodowości. O tych obozach szybko zapomniano i włoscy faszyści nigdy nie stanęli przed międzynarodowym sądem.