Ośrodek szkolnictwa wyższego dla miasta i powiatu: 3 wydziały zamiejscowe i 5 filii uczelni wyższych (nauki techniczne, społeczne, ekonomiczne, nauki o zdrowiu, wychowanie fizyczne). Około 3,5 tysięcy studentów (2005).
Do zadań osiedli należą sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym służące zaspokajaniu zbiorowych potrzeb i poprawie warunków życia jej mieszkańców.
Według danych z 1 stycznia 2010 r. powierzchnia miasta wynosiła 41,90 km². Miasto stanowi 3,65% powierzchni powiatu.
Ostrów Wielkopolski (do 1920 Ostrów, łac. Ostrovia, niem. Ostrowo) – miasto i gmina w województwie wielkopolskim na Wysoczyźnie Kaliskiej, nad rzeką Ołobok, siedziba powiatu ostrowskiego i wiejskiej gminy Ostrów Wielkopolski. Jest jednym z ośrodków aglomeracji kalisko-ostrowskiej. Siedziba prokuratury okręgowej, oddziału regionalnego ZUS, Państwowej Inspekcji Pracy, Urzędu Dozoru Technicznego.
Na terenie miasta znajduję również Sala Zebrań Świadków Jehowy przy ul. Wysockiej 65.
Patronem miasta jest św. Stanisław Biskup Męczennik. Od 1993 obchodzone jest Święto Miasta w rocznicę rozpoczęcia wydarzeń tzw. Republiki Ostrowskiej.
Miasto jest położone na obszarze o wysokościach od 123 do 175 m n.p.m.[]
Centrum Ostrów jest instytucją kulturalną prowadzącą amatorska scena dramatyczna, scena impresaryjna i kinowa, scena klubowa, Restauracja Literacka, Galeria Na Dole, Miejska Biblioteka Publiczna im. Rowińskiego) oraz
Ostrów Wielkopolski jest członkiem Związku Miast Polskich oraz stowarzyszenia Związek Miast Czystej Energii.
Lista miast partnerskich Ostrowa Wielkopolskiego:
Do początku lat 90. obowiązywał podział na 7 dzielnic (Stare Miasto, Wenecja, Krępa, Pruślin, Stare Kamienice, Zębców, Zacharzew) odpowiadających dzielnicom zwyczajowym.[]
Ostrów Wielkopolski graniczy od strony południowej z gminą Przygodzice, od strony północno-zachodniej z gminą Raszków, natomiast od zachodu i od wschodu, północnego-wschodu z wiejską gminą Ostrów Wielkopolski (gmina ma dwie rozdzielne części).
Okolice miasta są jednym z głównym obszarów wydobycia gazu ziemnego w Polsce. Rozwinięty sektor usług – handel detaliczny (do 2006 r. ograniczenia dla handlu wielkopowierzchniowego) i hurtowy. Współtworzy wraz z sąsiednimi ośrodkami Kalisko-Ostrowski Okręg Przemysłowy - w Planach Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Wielkopolskiego region ten uznany został (obok regionu Poznania) za przyszłościowe miejsce koncentracji przemysłu. Podstrefa Kamiennogórskiej SSE.
Informacji turystycznej można zasięgnąć w Centrum Informacji Turystycznej przy oddziale PTTK w Ostrowie Wielkopolskim (ul. Starotargowa 5).
Lista klubów sportowych biorących udział w rozgrywkach regionalnych i ponadregionalnych:
Funkcjonują mają dwie ligi amatorskie (w tym jedna ponadregionalna):
Wybrane pozycje:
Według danych z roku 2002 średni dochód na mieszkańca wynosił 1161,05 zł.
Na obszarze miasta wyodrębniono objętą rejestrem zabytków strefę podlegającą ścisłej ochronie konserwatorskiej. Zachował się układ urbanistyczny pochodzący najpóźniej z początku XVIII w. Zabudowa w centrum pochodzi w przeważającej części z 2. poł. XIX w. (niska klasycyzująca i wyższa reprezentująca historyzm) oraz z 1 połowie XX wieku (secesja, modernizm).
Przez miasto przebiega siedem szlaków turystycznych:
Ostrów Wielkopolski leży w środkowej części Niziny Południowowielkopolskiej, w południowej części Wysoczyzny Kaliskiej, na północno-zachodnich stokach Wzgórz Wysockich. Przez północną część miasta przepływa lewy dopływ Prosny – Ołobok (Ołoboczka, Ostrowica), której z kolei prawym dopływem jest niewielki, w przeważającej części skanalizowany ciek Struga Ostrowska (w całości w granicach miasta). Przez południowo-zachodnią część miasta przebiega dział wodny między dorzeczami Odry i Warty.
Najstarszym zachowanym w całości obiektem w mieście jest kościół rzymskokatolicki NMP Królowej Polski i ewangelicko-augsburski Świętej Trójcy, zwany Małym Kościółkiem będący budowlą szachulcowo-murowną. Tutejsza konkatedra św. Stanisława Biskupa została wybudowana w stylu neoromańskim. Najnowsza świątynia kościół św. Antoniego z Padwy reprezentuje styl modernistyczny. Ostów posiada jedyną zachowaną w Polsce bożnicę w stylu neomauretańskim tzw. "Nową" synagogę.
Ośrodek szkolnictwa średniego, zawodowego i wyższego.[] Wg danych statystycznych (2002, dla ostrowian powyżej 19 roku życia) wykształcenie wyższe posiada 13% mieszkańców, średnie, średnie zawodowe i policealne 46%, zasadnicze zawodowe 26%, a podstawowe 14% .
Miasto posiada rozwiniętą infrastrukturę hotelową.
W mieście krzyżują się drogi krajowe oraz wojewódzkie dopuszczone do ruchu ciężkiego:
Żłobki:
Mieszkańcy Ostrowa wybierają parlamentarzystów z okręgów wyborczych z siedzibą komisji w Kaliszu, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu wyborczego nr 7.
W mieście znajduje się Kino Komeda – Centrum Kultury Komeda oraz Powiatowa Galeria Sztuki Współczesnej
Szkoły policealne:
W roku szkolnym 2009/2010 w mieście były 23 placówki przedszkolne, 12 szkół podstawowych i 7 gimnazjów. W Ostrowie funkcjonuje 8 szkół ogólnokształcących (lub zespołów szkół) oraz 7 zespołów szkół technicznych i zawodowych. Są to:
Hale sportowe, w tym jedna hala widowiskowo-sportowa na około 2000 miejsc, 3 hale na około 500 miejsc. Spośród trzech dostępnych stadionów trybuny posiada jeden (Miejski z torem żużlowym, rozbudowywany do pojemności 15 000 widzów).[]
Wg danych z 31 marca 2011 r. w mieście było 3627 zarejestrowanych bezrobotnych.
Ostrów Wielkopolski ma status osobnej gminy miejskiej. Mieszkańcy Ostrowa wybierają do swojej rady miasta 23 radnych. Organem wykonawczym władz miasta jest prezydent Ostrowa Wielkopolskiego.
Aglomeracja kalisko-ostrowska należy do dwóch rejonów województwa (obok aglomeracji poznańskiej) przewidzianych dla największej koncentracji przemysłu.
W mieście znajduje się zespół kamienic z XIX i XX wieku reprezentujących różne formy eklektyzmu i historyzmu, secesję oraz modernizm. Ponadto wybudowane w duchu historyzmu lub secesji wybudowano wille z przełomu XIX i XX wieku.
W dokumentach pisanych Ostrów Wielkopolski pojawił się na pocz. XV w.[] Nazwa miasta to archaizm oznaczający wyspę, kępę wśród mokradeł.
Tereny zielone (lasy, parki, skwery, zieleń uliczna) stanowią ok. 10% powierzchni miasta. Lasy zajmują 358,7 ha (2004). Jeden z terenów leśnych (Las Piaski) został zagospodarowany w latach 70. na Park Kultury i Wypoczynku Piaski-Szczygliczka. W latach 90. stracił na znaczeniu, obecnie jest rewaloryzowany. Parki i skwery zajmują 30,3 ha, zieleń uliczna 33,8 ha (2004). Większość parków została zrewaloryzowana w ciągu ostatnich kilkunastu lat. W latach 90. opracowana została koncepcja nowego Parku Sześćsetlecia Ostrowa. Miałby on liczyć ok. 25 ha powierzchni, z czego ok. 10 ha to istniejący obecnie teren leśny (tzw. Kozi Borek).
Na terenie miasta znajduje się 12 pomników przyrody. Inne formy ochrony przyrody w Ostrowie, ale także w jego najbliższej okolicy to:
Więcej: transport drogowy w Ostrowie, transport kolejowy w Ostrowie, transport lotniczy w Ostrowie, komunikacja miejska w Ostrowie
Pod względem klimatycznym teren miasta leży w strefie pogranicza dwóch dzielnic: środkowej (na północy) oraz łódzkiej (na południu). Okres wegetacyjny na tym obszarze trwa ok. 210–220 dni. Średnia roczna temperatura powietrza wynosi 8 °C, przy czym najcieplejszym miesiącem jest lipiec, ze średnią temperaturą 18,2 °C, natomiast najchłodniejszym – styczeń (-2,2 °C). Całkowita roczna suma opadów wynosi 500–550 mm, w tym 350 mm w półroczu ciepłym. Pokrywa śnieżna utrzymuje się przez 50–60 dni i osiąga maksymalną grubość około 20 cm (najczęściej w lutym).
Miasto jest także siedzibą samorządu powiatu ostrowskiego oraz wiejskiej gminy Ostrów Wielkopolski.
W Ostrowie odbywają się imprezy kulturalne o zasięgu regionalnym, krajowym, spośród których należy wymienić m.in.:
Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 72 382 mieszkańców. Pod względem liczby mieszkańców zajmuje 54. miejsce w Polsce.
Dane statystyczne:
Sporty o charakterze niemasowym można uprawiać na:
Szkoły podstawowe:
W mieście znajdują się 3 muzea: Miasta Ostrowa, Garnizonu Ostrowskiego, Skansen Pszczelarski.
Ponadto w mieście znajduje się siedziba prokuratury okręgowej, sądu rejonowego, oddziału regionalnego ZUS, placówki terenowej KRUS, oddziału Państwowej Inspekcji Pracy, oddziału Urzędu Dozoru Technicznego oraz oddziału Wojewódzkiego Inspekcji Transportu Drogowego.
Oraz liczne szkoły policealne dla młodzieży i dorosłych w Zespołach Szkół.
Nazwę Ostrowianin nosił (za czasów istnienia pociągów Pospiesznych) jeden z pociągów pospiesznych relacji Warszawa – Ostrów Wielkopolski – Wrocław.[]
Przedszkola:
Obecnie miasto jest podzielone na 11 jednostek pomocniczych – osiedli:
Cechą charakterystyczną Ostrowa jest znaczna przewaga pogrupowanej w wielkie kompleksy zabudowy jednorodzinnej (Zacharzew, Krępa). Skupia ona ponad 50% wszystkich zasobów mieszkaniowych miasta. Intensywnie rozwijają się nowe osiedla z taką zabudową (Zębców, Pruślin oraz podmiejskie). Zabudowa wielorodzinna obecna jest w postaci niewielkich zespołów bloków na obrzeżach centrum (Śródmieście, os. Powstańców Wielkopolskich, os. Grunwaldzkie, os. Dembińskiego, os. Szamarzewskiego) oraz w większych zespołach na os. Jana Pawła II. Zabudowa przemysłowo-składowa skupiona jest w okolicach linii kolejowych w centralnej oraz zachodniej części miasta, a także na terenie Zębcowa i Str. Kamienic. Większe zespoły terenów zielonych koncentrują się na obrzeżach północnych (Piaski-Szczygliczka), wschodnich (Bagatela) i południowych (Zębców).
Ośrodek przemysłu przetwórczego, głównie elektromaszynowego (precyzyjnego, środków transportu, metalowego), spożywczego, materiałów budowlanych – przewaga liczby osób zatrudnionych w przemyśle.
Gimnazja:
Funkcjonuje autobusowa komunikacja miejska (MZK Ostrów Wlkp.) obsługująca 29 linii, także połączenia z innymi miejscowościami regionu (MZK Ostrów Wlkp., MZK Krotoszyn, Kaliskie Linie Autobusowe). Na pograniczu dzielnic Wenecja i Piaski-Szczygliczka, obecnie zatrzymana, kolejka wąskotorowa. Ponadto, w miejscowości Michałków położonej ok. 5 km na północ od miasta znajduje się lotnisko sportowe Aeroklubu Ostrowskiego.
Organem uchwałodawczym w osiedlu jest rada osiedla, w skład której wchodzi 15 radnych. Jeżeli osiedle zamieszkiwałoby więcej niż 20 tys. osób wtedy rada ma 21 radnych. Rada osiedla wybiera organ wykonawczy, czyli zarząd w liczbie 5 osób spośród członków rady (przewodniczący, sekretarz, skarbnik, 2 członków).
W 2010 r. w Ostrowie było 8957 podmiotów gospodarki narodowej, co daje współczynnik 1237 na 10 tys. ludności podmiotów wpisanych do rejestru REGON.
Pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną przewidziane są przede wszystkim tereny we wschodniej części miasta (os. Jana Pawła II, pn.-zach. część Starych Kamienic) oraz tzw. Nowe Miasto (na wschód od os. Grunwaldzkiego). Dla zabudowy jednorodzinnej przewidziano rejon Pruślina, Parceli Zacharzewskich, Topoli Mł., Wysocka Wlk., Wenecji, wsch. i płd. Str. Kamienic oraz os. Odolanowskiego, a dla zabudowy przemysłowej południową część miasta (Zębców, zach. Kamienice Str., os. Odolanowskie, płd. Pruślin, płn. Wysocko Wlk.) oraz wokół stacji kolejowych Ostrów Wlkp. Zachodni i Ostrów Wlkp. Gorzyce. Głównym terenem, który (poza Śródmieściem) miałby w przyszłości pełnić funkcje centrotwórcze jest wspomniane Nowe Miasto.
W Ostrowie mieści się jeden z najstarszych czynnych cmentarzy w Polsce (starszy od cmentarzy: Powązkowskiego w Warszawie i Rakowickiego w Krakowie) zwany "Starym" cmentarzem.
Współczesny Ostrów ma relatywnie rozwinięty rynek medialny. Wart wspomnienia jest fakt, że w Ostrowie lat międzywojennych na 20 tysięcy mieszkańców (1928 r.) przypadało 11 czasopism (w tym 5 dzienników).
Na północno-wschodnich obrzeżach obecnego Ostrowa ok. X w. znajdował się niewielki gród obronny. Miasto otrzymało prawa miejskie najpóźniej w roku 1404. Do początków XVIII w. nie rozwijało się (pożary, wojny, siła okolicznych ośrodków). W 1711 mieszczanie zrezygnowali z praw miejskich. Ostrów podniesiony został z upadku dzięki nowym właścicielom - Jan Jerzy Przebendowski wyjednał u króla ponowną lokację miasta, połączoną tym razem z wydaniem licznych przywilejów. W 1714 Marszałek wielki koronny Franciszek Bieliński potwierdził stare przywileje i nadał nowe. Radziwiłłowie byli patronami i fundatorami wielu przedsięwzięć w mieście. Impulsem rozwojowym było także umiejscowienie w Ostrowie węzła kolejowego. W okresie zaborów oraz podczas obu wojen światowych w mieście działał ruch narodowy. Szczególnym epizodem w jego dziejach jest Republika Ostrowska – bezkrwawy przewrót w listopadzie 1918, w wyniku którego Polacy przejęli władzę w mieście. W latach międzywojennych liczba mieszkańców zwiększyła się dwukrotnie, powstało wiele okazałych budynków, nowe zakłady przemysłowe (Fabryka Wagon). W czasie II wojny światowej w Ostrowie znajdował się obóz pracy. Po rozbiciu przez gestapo w 1941 struktur poznańskich Okręgu ZWZ jego siedziba została przeniesiona do Ostrowa.
Linie kolejowe wybiegają z Ostrowa w pięciu kierunkach (bezpośrednie połączenia pasażerskie):