Maria z Dzieciątkiem z Salzburga (ob. w Liebigshaus we Frankfurcie)

Piękna Madonna

Piękna Madonna – typ rzeźby, przedstawiającej stojącą Maryję z Dzieciątkiem na ręku, występujący w sztuce gotyckiej około roku 1400 w ramach tzw. stylu pięknego.

Piękna Madonna (pośrodku) ze świętymi Oswaldem i Katarzyną z Pfärrich (ob. w Württembergisches Landesmuseum w Stuttgarcie)

• z Czeskiego Krumlowa (ok. 1400, obecnie w zbiorach Kunsthistorisches Museum w Wiedniu, ponadto zachowała się w zbiorach Galerii Narodowej w Pradze wierna replika dzieła z Krumlowa,
• z Knurowa (ok. 1420 r.), obecnie znajduje się kopia w parafii pw. św. Antoniego i św. Barbary w Knurowie – Krywałdzie;
• Piękna Madonna z Torunia z tamtejszej katedry Świętych Janów w (ok. 1390, po 1944 zaginiona),
• Piękna Madonna z Wrocławia (ok. 1390, Muzeum Narodowe w Warszawie),
• Piękna Madonna Gdańska (ok. 1430-35)
• Madonna z Krużlowej (ok. 1410-30), obecnie w krakowskim Muzeum Narodowym.

• Piękna Madonna z Horb w Szwabii

• Piękna Madonna z Antwerpii

  Sam temat Matki Boskiej z Dzieciątkiem Jezus był powszechnie przedstawiany w sztuce już znacznie wcześniej, jednak w ramach stylu pięknego, jak nazywa się gotyk międzynarodowy, zyskał on nowe, dotąd nieznane charakterystyczne cechy. Madonna jest młoda i piękna, często o wysmukłych proporcjach i niedużej głowie. Jej ciało wygięte jest esowato i okryte obficie drapowaną szatą często o delikatnie łamiących się fałdach, które mają w pełni dekoracyjny charakter. Dzieciątko trzyma na jednym ręku, najczęściej po lewicy. Typ Pięknej Madonny charakteryzuje się daleko idącą sublimacją, idealizacją, liryzmem, często wyrafinowanym gestem.

• Maria z Dzieciątkiem z kościoła Dominikanów w Colmarze (Alzacja)

  Materiał jaki był preferowany to przede wszystkim kamień, jednakże znane są także figury drewniane. Najczęściej tego typu dzieła są wolno stojącymi rzeźbami, które pełniły rolę figury kultowej, umieszczanej w różnych miejscach kościoła (głównie w kaplicach, lub przy filarze). W przypadku figur drewnianych często stanowiły część dekoracji korpusu retabulum ołtarzowego. Za miejsce gdzie upowszechnił się typ Pięknej Madonny uważane są Czechy, skąd upowszechnił się głównie na terenie krajów Rzeszy w tym Śląska, państwa zakonu krzyżackiego, Austrii. Ponadto występują w krajach sąsiednich, we Francji i w Królestwie Polskim.

Bibliografia

• Białostocki Jan, Sztuka cenniejsza niż złoto, Warszawa 2004, s. 214-215.
• Zygmunt Kruszelnicki, Piękne Madonny – problem otwarty, Teka Komisji Historii Sztuki VIII, Toruń 1992, s. 31-105.
• Gotyk. Architektura, rzeźba, malarstwo, red. R. Toman, 2004, s. 354-355.

• Przykład Pięknej Madonny: Altenmarkter Madonna, ok. 1390
• Artykuł o Pięknej Madonnie z Wrocławia
• O Pięknej Madonnie z Czeskiego Krumlova z oficjalnej strony Kunsthistorishes Museum w Wiedniu

Madonna z Darsow

Przykładami Pięknych Madonn są rzeźby:

Popiersie Pięknej Madonny, warsztat czeski, Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku

Figura Madonny z Dzieciątkiem na elewacji kościoła Św. Wigberta w Erfurcie

Piękna Madonna Toruńska

Piękna Madonna – replika Madonny z Czeskiego Krumlova w zbiorach Galerii Narodowej w Pradze

Madonna z Krużlowej