5 stycznia 2008 Radio Maryja wraz z Telewizją Trwam i „Naszym Dziennikiem” zostały uhonorowane medalem Milito pro Christo za „chwalebne i zaszczytne pełnienie misji pasterskiej, dając świadectwo najwyższym wartościom, jakimi są prawda i umiłowanie Ojczyzny”, odebrane z rąk biskupa polowego Wojska Polskiego Tadeusza Płoskiego w warszawskiej Katedrze Polowej Wojska Polskiego.
Należąca do o. Tadeusza Rydzyka i dwóch innych redemptorystów Fundacja Lux Veritatis jest instytucją świecką i nie ma bezpośrednich powiązań z władzami kościelnymi, podobnie jak spółka wydająca gazetę Nasz Dziennik formalnie należąca do jej redaktor naczelnej – Ewy Sołowiej.
Radio Maryja przychylne jest linii programowej realizowanej przez partię Prawo i Sprawiedliwość oraz partiom, które deklarują się jako „patriotyczne”, jak Ruch Patriotyczny, Ruch Samorządowy, a w szczególności Dom Ojczysty, który został stworzony pod egidą Jerzego Roberta Nowaka. Wcześniej stacja przychylna była także Lidze Polskich Rodzin, ale zaprzestało tego w związku z rosnącymi w niej wpływami Romana Giertycha.
Częstymi komentatorami bieżących wydarzeń są dziennikarze Naszego Dziennika.
Radio funkcjonuje jako kościelna osoba prawna należąca do Kościoła rzymskokatolickiego; posiadaczem koncesji jest zakon katolicki – Zgromadzenie Najświętszego Odkupiciela (redemptoryści), podlegający kanonicznie papieżowi. Dyrektorem Radia jest o. Tadeusz Rydzyk. W dokumentach przedstawionych KRRiT o. Rydzyk figuruje jako jednoosobowy organ nadzorczy, jednoosobowy organ zarządzający i jednoosobowy organ kontrolny Radia Maryja.
Głównym źródłem finansowania są dobrowolne składki radiosłuchaczy. Wsparcia radiu i innym przedsięwzięciom dyrektora radia udzielał również Jan Kobylański, biznesmen polskiego pochodzenia oraz prezes największej organizacji polonijnej (USOPAŁ) w Ameryce Południowej.
Radio Maryja w 1993 uzyskało status nadawcy społecznego – w zamian za zobowiązanie się do rezygnacji z emisji reklam, opłata koncesyjna została zredukowana o 80% (dla stacji ogólnokrajowej wynosi ona w granicach 7 mln 640 tys. złotych rocznie).
10 lutego 1990 w Sanktuarium Bożego Miłosierdzia w Łagiewnikach o. Tadeusz Rydzyk wraz z Iwano Pietrobellim podjęli decyzję stworzenia Radia Maryja. W marcu 1991 prowincjał oo. redemptorystów w Polsce zgodził się na start radia. W czerwcu 1991 stacja otrzymała pierwsze pozwolenia na stacje nadawcze w Toruniu i Bydgoszczy.
Pokrewnymi przedsięwzięciami zainicjowanymi przez o. Tadeusza Rydzyka są: Telewizja Trwam, Nasz Dziennik, wydawnictwo Fundacji Nasza Przyszłość oraz Wyższa Szkoła Kultury Społecznej i Medialnej.
Od 2 maja 2006 nadzór nad programem i treściami emitowanymi w radiu sprawuje 8-osobowa Rada Programowa, w której skład wchodzi 4 członków powoływanych przez Episkopat Polski oraz 4 członków powoływanych przez zakon redemptorystów. Jej pierwszym przewodniczącym został ks. prof. Wacław Depo, biskup diecezji zamojsko-lubaczowskiej.
28 marca 2007 w Warszawie odbył się Marsz Dla Życia, którego głównym organizatorem było Radio Maryja i Telewizja Trwam.
Radio Maryja nadaje na podstawie ogólnopolskiej koncesji nr 003/K/2008-R z dnia 9 maja 2008. udzielonej Warszawskiej Prowincji Redemptorystów, która jest ważna do 2018. Koncesja określa program Radia Maryja jako program o charakterze społeczno-religijnym, przedstawiającym zagadnienia wiary chrześcijańskiej oraz problemy życia społecznego z punktu widzenia wiary i społecznej nauki Kościoła katolickiego.
Według zwolenników, Radio prowadzi ewangelizację oraz nadaje programy o tematyce społecznej, a kontrowersyjne wypowiedzi o charakterze szkodliwym lub antysemickim mają rzadki, incydentalny charakter i pochodzą głównie od słuchaczy, a nie pracowników Radia.
Dawniej do najbardziej znanych felietonistów należeli:
Radio Maryja – polska rozgłośnia radiowa o charakterze społeczno-katolickim, założona w Toruniu w 1991 przez zakonników ze Zgromadzenia Najświętszego Odkupiciela (redemptorystów). Jest jedyną rozgłośnią radiową o charakterze religijnym słyszalną w całej Polsce.
27 marca 1993 Radio Maryja rozpoczęło nadawanie za pośrednictwem satelity Eutelsat II.
W latach 2001-2009 średni udział w czasie słuchania stacji Radio Maryja wyniósł 2,52% czasu antenowego dając jej stabilną, piątą pozycję wśród ogólnopolskich rozgłośni radiowych. Według danych z października 2011 roku udział w czasie słuchania rozgłośni wyniósł 2,15%.
Radio Maryja nadaje z 123 nadajników UKF w Polsce, przez satelity do Europy i Ameryki Północnej, poprzez wynajmowanie czasu w kilku rozgłośniach w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie oraz przez Internet. Do 2003 również z nadajników krótkofalowych wynajmowanych w Rosji.
W 1997 powstała organizacja Zespół Wspierania Radia Maryja mająca na celu wspieranie Radia Maryja i jego programów. Co roku 7 grudnia podczas obchodów rocznicy powstania Radia Maryja Zespół Wspierania Radia Maryja przedstawia komunikat podsumowujący działalność rozgłośni.
14 marca Konferencja Episkopatu Polski zatwierdziła statut Rodziny Radia Maryja.
24 czerwca 2006 Konferencja Episkopatu Polski zatwierdziła umowę z Warszawską Prowincją Redemptorystów odnośnie funkcjonowania Radia Maryja, a także statut Radia Maryja i regulamin Rady Programowej.
W opinii krytyków, Radio Maryja opiera się na stereotypach, na ludzkiej ignorancji i wykorzystuje frustrację ludzi pokrzywdzonych wskutek przemian ustrojowych. Krytycy twierdzą, że Radio Maryja propaguje antysemityzm, homofobię i ksenofobię, a niektóre zapraszane do studia osoby sugerują w swych wypowiedziach istnienie ogólnoświatowych spisków masońskich i zakulisowych działań w wielu aspektach życia społeczno-politycznego Polski, również wewnątrz Kościoła.
Media polskie (jak też polska opinia publiczna) są silnie podzielone w stosunku do tego zjawiska oraz jego pozytywnej lub negatywnej roli w życiu publicznym. W Internecie znajduje się wiele materiałów popierających Radio Maryja, większość z nich znajdziemy jednak w mediach powiązanych w jakiś sposób z samym radiem. Natomiast media lewicowe oraz antyklerykalne otwarcie krytykują rozgłośnię. Nie brak także krytyki w samym Kościele, jednak nie jest ona zwykle wyrażana otwarcie. W niektórych przypadkach jednak padały publiczne głosy zdecydowanie krytyczne publicystów, działaczy, księży i intelektualistów katolickich.
Głównymi elementami programu rozgłośni są: ewangelizacja, modlitwa, medytacja, muzyka religijna oraz publicystyka społeczno-polityczna. Radio emituje programy, takie jak: Rozmowy niedokończone, w których porusza się różnorodne tematy, Aktualności dnia, Audycje dla małżonków i rodziców, Audycje dla młodych, Audycje dla rolników, Porady, Katechezy oparte na Katechizmie Kościoła Katolickiego, nauczaniu papieży i biskupów, odmawianiu brewiarza, różańca, koronki do Miłosierdzia Bożego, godzinek. Codziennie transmitowana jest msza święta oraz Apel Jasnogórski z Częstochowy. Retransmitowany jest serwis informacyjny Radia Watykańskiego. Transmitowane są też wszystkie pielgrzymki papieskie oraz cotygodniowa modlitwa Anioł Pański. Radio emituje też programy, takie jak: Mogę, chcę pomóc, audycje dla dzieci, Radiowa lektura (cykliczny program, w którym czytane są książki), Muzyka mistrzów (program o muzyce klasycznej).
Większość audycji prowadzą ojcowie z zakonu warszawskiej prowincji redemptorystów, część zaś osoby świeckie (w tym studenci Wyższej Szkoły Kultury Społecznej i Medialnej). Najbardziej znani prowadzący to:
27 października 1994 Radio Maryja rozpoczęło nadawanie programu za pośrednictwem satelity Galaxy VII na obszar Ameryki Północnej i Środkowej, a 20 lipca 1995 r. za pośrednictwem satelity Hot Bird 1. Od 23 sierpnia do 24 września nadawało próbną transmisję na falach krótkich, przeznaczoną dla Polaków na Wschodzie.
Radio Maryja rozpoczęło nadawanie programu radiowego 9 grudnia 1991, działając jako stacja lokalna. Statut radiu nadał prowincjał oo. redemptorystów. Rozgłośnia otrzymała następnie 117 koncesji lokalnych nie przystępując do konkursu na koncesję ogólnokrajową. Dodatkowo w 1993 niektóre diecezje udostępniły Radiu Maryja otrzymane przez nich od KRRiT częstotliwości radiowe. 23 czerwca 1994 Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji zmieniła to na siedmioletnią koncesję ogólnokrajową i obiecała 80% pokrycia powierzchni kraju.
Stacja współorganizowała duże, ogólnopolskie zbiórki finansowe na cele, których nie zrealizowała (wykup Stoczni Gdańskiej, wykup spółki Tormięs). Reagując na liczne zarzuty w mediach zaoferowała w okresie późniejszym, poprzez komunikaty na swojej antenie, zwrot przelewów oraz innych darowizn osobom, które takich zwrotów mogły się słusznie domagać[]. Między innymi dlatego 12 maja 2006 Prokuratura Krajowa, podobnie jak prokuratura okręgowa, nie znalazła podstaw by wszcząć śledztwo w tej sprawie[].
We wrześniu 2011 roku Radio Maryja zajęło trzecią pozycję wśród najbardziej opiniotwórczych stacji radiowych. Na informacje pochodzące z toruńskiej rozgłośni media powoływały się łącznie 92 razy, dla porównania w tym samym okresie na Radio ZET powołano się 97, natomiast na lidera rankingu – RMF FM – 417 razy.
Organizacja założona w 1999 przez prof. Ryszarda Bendera, której udało zebrać się 7 milionów podpisów zwolenników przyznania koncesji dla Radia Maryja. Organizacja działa nadal i zabiera głos w sprawach dotyczących głównie Radia Maryja, inicjatyw przy nim powstałych i o. Tadeusza Rydzyka. W skład komitetu oprócz Ryszarda Bendera wchodzą dwie osoby: Anna Sobecka i Jan Szafraniec.
28 czerwca 1994 Radio zostało zaproszone przez ówczesnego prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Lecha Wałęsę, do Pałacu Prezydenckiego, gdzie odpowiadał on na pytania słuchaczy.
Niekiedy audycje prowadzi o. Tadeusz Rydzyk, są to najczęściej poranne katechezy albo programy wieczorne. Dawniej z Radiem Maryja współpracowali: o. Jan Mikrut i o. Janusz Dyrek.
6 kwietnia 2006 nuncjusz apostolski abp Józef Kowalczyk wystosował do polskich biskupów w imieniu Watykanu list:
(...) Stolica Apostolska prosi usilnie biskupów polskich, aby zgodnym działaniem przezwyciężali aktualne trudności spowodowane przez niektóre transmisje i stanowiska zajmowane przez Radio Maryja, które nie uwzględniają w wystarczającym stopniu słusznej autonomii sfery politycznej (...)
Wspólnota słuchaczy i osób identyfikujących się z poglądami prezentowanymi w Radiu Maryja tworzy tzw. Rodzinę Radia Maryja. Organizacyjnie tworzy ona struktury działające przy parafiach za zgodą proboszczów:
15 grudnia 1996 Radio Maryja zostało laureatem nagrody im. św. Maksymiliana Marii Kolbego, przyznawanej przez Katolickie Stowarzyszenie Dziennikarzy.
Od 1993 corocznie w drugą niedzielę lipca odbywają się pielgrzymki Rodziny Radia Maryja (słuchaczy Radia Maryja) na Jasną Górę. Na XIII Pielgrzymce Rodziny Radia Maryja 9–10 lipca 2005 na Jasną Górę przybyło ok. 500 tysięcy wiernych identyfikujących się z Rodziną Radia Maryja. Podobne pielgrzymki organizowane są dla kół młodzieżowych i Podwórkowych Kółek Różańcowych Dzieci. Rodzina Radia Maryja spotyka się ponadto na cotygodniowych spotkaniach regionalnych oraz na dniach skupienia.
Program stacji wyraża idee narodowo-katolickie. W sprawach obyczajowych i religijnych komentatorzy Radia nawiązują do ludowych elementów polskiej religijności. Stacja krytykuje model liberalnego państwa demokratycznego.
Fundacja Nasza Przyszłość wydaje miesięcznik Rodzina Radia Maryja.
W linii programowej i prezentowanych na antenie poglądach według niektórych widać nawiązania do tradycji Narodowej Demokracji, po objęciu w niej władzy przez Romana Dmowskiego (czas działalności Obozu Wielkiej Polski). W sprawach politycznych rozgłośnia reprezentuje linię krytyczną wobec Unii Europejskiej oraz warunków członkostwa Polski, lecz również wobec liberalizmu obyczajowego, globalizacji oraz przemian gospodarczych w Polsce po 1989, zwłaszcza sposobu przeprowadzenia procesów prywatyzacji oraz samej możliwości sprzedaży ziemi cudzoziemcom.
Ponadto co roku od końca lat 90. XX w. w siedzibie rozgłośni w Toruniu odbywa się coroczny zjazd słuchaczy i miłośników rozgłośni – Zlot Słuchaczy Radia Maryja.