Stan po dniu 1 lipca 2010 roku

Sądy wojskowe (Polska)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Sądy wojskowe – organy wymiaru sprawiedliwości Wojska Polskiego.

Sądownictwo Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej

Sądownictwo wojskowe po roku 1989

W Polsce sądownictwo wojskowe zostało powołane do sprawowania wymiaru sprawiedliwości w Siłach Zbrojnych RP. Ustrój sądownictwa wojskowego reguluje ustawa z 21 sierpnia 1997 roku – Prawo o ustroju sądów wojskowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 117, poz. 753). Przestępstwa, które podlegają orzecznictwu sądów wojskowych reguluje Część Wojskowa Kodeksu karnego, natomiast postępowanie przed tymi sądami wojskowymi uregulowane jest w rozdziale XV Kodeksu postępowania karnego.

• Sąd Najwyższy – Izba Wojskowa rozpoznaje:

1. apelacje i zażalenia na orzeczenia lub zarządzenia wydane w wojskowym sądzie okręgowym,
2. kasacje,
3. sprawy przewidziane dla sądów apelacyjnych (tj. apelacje i zażalenia od orzeczeń i zarządzeń wydanych w wojskowym sądzie okręgowym jako sądzie pierwszej instancji),
4. inne sprawy przekazane przez ustawę Sądowi Najwyższemu.

Struktura sądownictwa wojskowego w Polsce

Stan na 1 stycznia 2010 roku

• Wojskowy sąd garnizonowy "odpowiada" sądowi rejonowemu. Wojskowy sąd garnizonowy orzeka w pierwszej instancji we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw przekazanych ustawą do właściwości innego sądu. Sądy te rozpoznają także środki odwoławcze (zażalenia) od orzeczeń i zarządzeń wydanych w postępowaniu przygotowawczym przez prokuratora wojskowego lub inne upoważnione organy wojskowe (np. żołnierza Żandarmerii Wojskowej).

• Wojskowy sąd okręgowy "odpowiada" sądowi okręgowemu, a zatem rozpoznaje apelacje i zażalenia na orzeczenia lub zarządzenia wydane w wojskowym sądzie garnizonowym. Wojskowy sąd okręgowy orzeka w pierwszej instancji w sprawach o przestępstwa:

1. popełnione przez żołnierzy posiadających stopień wojskowy majora i wyższy (tj. wszystkich oficerów starszych, generałów i admirałów oraz Marszałka Polski),
2. podlegające w postępowaniu przed sądami powszechnymi właściwości sądu okręgowego oraz w szczególnym przypadku dezercji a także czynnej napaści na przełożonego z użyciem broni,
3. popełnione przez żołnierzy sił zbrojnych państw obcych oraz ich personelu cywilnego,
4. inne na podstawie przepisów szczególnych.

Wojskowy sąd okręgowy orzeka także jednoosobowo w przedmiocie tymczasowego aresztowania w stosunku do żołnierzy posiadających stopień wojskowy majora i wyższy (w stosunku do pozostałych orzeka o tym wojskowy sąd garnizonowy).

Organami sądownictwa wojskowego są sądy wojskowe. Sędzią sądu wojskowego może być oficer pełniący zawodową służbę stałą. Są oni powoływani przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rada Sądownictwa.

• w wojskowych sądach okręgowych:
  • prezes sądu
  • kolegium wojskowego sądu okręgowego
• w wojskowych sądach garnizonowych:
  • prezes sądu

Zobacz też

• sądownictwo wojskowe

.

Właściwość sądów wojskowych

Zgodnie z art. 647 Kodeksu postępowania karnego orzecznictwu sądów wojskowych podlegają sprawy:

• Wojskowy Sąd Garnizonowy w Krakowie
• Wojskowy Sąd Garnizonowy w Lublinie
• Wojskowy Sąd Garnizonowy w Olsztynie
• Wojskowy Sąd Garnizonowy w Warszawie

1. żołnierzy w czynnej służbie wojskowej,
2. żołnierzy sił zbrojnych państw obcych, przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz członków ich personelu cywilnego, jeżeli pozostają w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, o ile ustawa lub umowa międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, nie stanowi inaczej.

Zgodnie z wymogiem Konstytucji sądownictwo wojskowe jest co najmniej dwuinstancyjne (zasada instancyjności).

Organy sądów wojskowych

Organami sądów wojskowych są:

Wojskowy Sąd Okręgowy w Poznaniu

Wojskowy Sąd Okręgowy w Poznaniu

Podobnie, jak w innych krajach, polskie sądownictwo wojskowe jest sądownictwem szczególnym, właściwym tylko dla określonego rodzaju sprawców – przede wszystkim żołnierzy, a tylko marginalnie dla osób cywilnych.

Z mocy art. 10 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia wojskowe sądy garnizonowe rozpoznają w pierwszej instancji sprawy o wykroczenia popełnione przez:

• Wojskowy Sąd Garnizonowy w Bydgoszczy
• Wojskowy Sąd Garnizonowy w Gdyni
• Wojskowy Sąd Garnizonowy w Poznaniu
• Wojskowy Sąd Garnizonowy w Szczecinie
• Wojskowy Sąd Garnizonowy we Wrocławiu
• Wojskowy Sąd Garnizonowy w Zielonej Górze

Wojskowy Sąd Okręgowy w Warszawie

• Wojskowy Sąd Garnizonowy w Gdyni
• Wojskowy Sąd Garnizonowy w Poznaniu
• Wojskowy Sąd Garnizonowy w Szczecinie
• Wojskowy Sąd Garnizonowy we Wrocławiu

Wojskowy Sąd Okręgowy w Warszawie

Obecnie – inaczej niż to było w poprzednim systemie – wojskowe jednostki organizacyjne prokuratury i Żandarmeria Wojskowa nie pełnią roli służebnej wobec sądownictwa wojskowego.

• Wojskowy Sąd Garnizonowy w Lublinie
• Wojskowy Sąd Garnizonowy w Olsztynie
• Wojskowy Sąd Garnizonowy w Warszawie

Nadzór nad sądami wojskowymi

Nadzór orzeczniczy nad działalnością sądów wojskowych sprawuje Izba Wojskowa Sądu Najwyższego. Nadzór w zakresie organizacji i działalności administracyjnej nad sądami wojskowymi sprawuje Minister Sprawiedliwości (Departament Sądów Wojskowych). Nadzór w zakresie czynnej służby wojskowej sędziów, asesorów i aplikantów sądów wojskowych sprawuje Minister Obrony Narodowej.

1. żołnierzy służby czynnej o:
   1. przestępstwa przeciwko obowiązkowi pełnienia służby wojskowej, zasadom dyscypliny wojskowej, zasadom postępowania z podwładnymi, zasadom obchodzenia się z uzbrojeniem i uzbrojonym sprzętem wojskowym, zasadom pełnienia służby, mieniu wojskowemu,
   2. przestępstwa popełnione przeciwko organowi wojskowemu lub innemu żołnierzowi,
   3. przestępstwa popełnione podczas lub w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, w obrębie obiektu wojskowego lub wyznaczonego miejsca przebywania, ze szkodą dla wojska lub z naruszeniem obowiązku wynikającego ze służby wojskowej – z wyjątkiem przestępstw popełnionych na szkodę osoby nie będącej żołnierzem,
2. pracowników cywilnych wojska o przestępstwa przeciwko zasadom pełnienia służby i przeciwko mieniu wojskowemu,
3. żołnierzy sił zbrojnych państw obcych, przebywających na terytorium RP, oraz członków ich personelu cywilnego (pracownicy cywilni wojska), o przestępstwa popełnione w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, chyba że umowa międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, stanowi inaczej.

Z mocy art. 648 Kodeksu postępowania karnego sądy wojskowe rozpoznają także sprawy o:

1. współdziałanie w popełnieniu przestępstw określonych wyżej w punkcie 1.1,
2. przestępstwa poplecznictwa i paserstwa – jeżeli czyn pozostaje w związku z przestępstwem wskazanym wyżej w punkcie 1.1,
3. inne przestępstwa, jeśli ustawy tak stanowią.

Z mocy przepisu przejściowego (art. 12 ustawy – Przepisy wprowadzające Kodeks postępowania karnego) do dnia wejścia w życie art. 647 Kodeksu postępowania karnego, czyli do 1 stycznia 2008, sądy wojskowe będą rozpoznawać sprawy żołnierzy w czynnej służbie wojskowej o wszelkie przestępstwa popełnione w czasie pełnienia tej służby.

Z dniem 1 lipca 2010 roku zniesione zostały wojskowe sądy garnizonowe w Bydgoszczy, Krakowie i Zielonej Górze.