Szczuczyn (województwo podlaskie)
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Państwo Polska Województwo podlaskie Powiat grajewski Gmina Szczuczyn gmina miejsko-wiejska Burmistrz Artur Kuczyński
Powierzchnia 13,23
km² Ludność (2008)
•
liczba •
gęstość 3552
268 os./km²
Strefa numeracyjna +48 86
Kod pocztowy 19-230 Położenie na mapie Polski
Szczuczyn 53°33′58″N 22°17′06″E / 53.56611, 22.285Na mapach: 53°33′58″N 22°17′06″E / 53.56611, 22.285
TERC (
TERYT) 3202704054
Urząd miejski Plac Tysiąclecia 23
19-230 Szczuczyn Strona internetowa
Szczuczyn to miasto w woj. podlaskim, w powiecie grajewskim, położone 57 km na północ od Łomży. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Szczuczyn. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. łomżyńskiego.
Historia
Około 1425 r. nad Wissą osiedlili się Szczukowie, pochodzący z północnego Mazowsza. Przywilejem z dnia 16 października 1436 r. książę Władysław ponownie nadał i sprzedał Falisławowi i Marcinowi Szczukom 55 włók ziemi po obu stronach Wissy. Na tych ziemiach powstała wieś Szczuki Litwa. Wieś ta w 1651 r. przeszła w ręce Jana Ławskiego. W 1683 r. ziemię odkupił Stanisław Antoni Szczuka, sekretarz i zaufany dyplomata króla Jana III Sobieskiego. Szlachcic zgromadził inne ziemie w tej okolicy. W latach 1689-91 rozpoczął się pierwszy etap budowy miasta Szczuczyna. 9 listopada 1692 r. uznaje się za datę powstania miasta. Po wielkim pożarze w roku 1699 miasto zostało odbudowane przez S. A. Szczukę. Jan III Sobieski nadał Szczuczynowi prawa miejskie magdeburskie. Był on fundatorem barokowego zespołu kościoła, kolegium i klasztoru, jako wotum wdzięczności za wiktorię wiedeńską. W 1700 r. rozpoczęło tu działalność kolegium pijarskie. W 1721 r., już po śmierci S. A. Szczuki, powstała w Szczuczynie szkoła dla dziewcząt. Szczuczyńskie kolegium kończyli zasłużeni uczeni: Jakub Falkowski, Antoni Waga, Jakub Waga, Teodor Waga, Bronisław Trentowski. Istniał tutaj pierwszy w Polsce instytut dla głuchoniemych, który w 1816 r. przeniesiono do Warszawy.
Zabytki
Zachowane
- Klasztor barokowy zakonu Pijarów budowany w latach 1697 – 1711 (1743?), projektu Józefa Pioli, budowę prowadził Józef Fontana. Fundował go Stanisław Antoni Szczuka i król Jan III Sobieski.
- Kościół pw. Najświętszej Marii Panny z 1701-1711 roku w stylu barokowym. Dekoracja sztukatorska wnętrza została wykonana przez Francesco Maino w 1708 roku.
- Kolegium Pijarów z 1706(1708?) roku w stylu barokowym dla 300 uczniów.
- Zespół Poczty Polskiej (w stylu klasycznym) zbudowany w 1863 r. W skład jego wchodzą:
- Poczta,
- Stajnia,
- Wozownia.
- Barokowe założenie miejskie z końca XVII wieku.
- Najstarszy budynek w Szczuczynie pochodzi z 1690 r. Jednopiętrowy dom właścicieli miasta Szczuków,przy ul. Plac Tysiąclecia 1, mieści dziś sklepy i mieszkania lokatorskie.
- Dom Żyda "Ozerowicza" z 1853 r. przy ul. Kościelnej 1 – po spaleniu wyremontowany i użytkowany jako Ognisko Muzyczne, obecnie od zachodu mieści się Sklep Mięsny, a od północy Księgarnia.
Niezachowane
- Pałac rodu Szczuków w stylu barokowym z 1687-1690 roku, projektu Józefa Piola, budowę prowadził Józef Fontana. Przebudowany w latach 1705-1709 na pałac na planie prostokąta z dwoma narożnymi alkierzami. Zniszczony został w 1712 roku (Wojna Północna). Fundamenty odkryto w latach 1966-1967 i 1977-1979. Leżał na wschód od ulicy Kilińskiego i na północ od Księżanki. Obecnie są plany wyeksponowania ruin.
- Ratusz w stylu barokowym na Starym Rynku z początku XVIII wieku.
- Pomnik murowany wzniesiony na cześć komisarza dóbr szczuczyńskich Samuela Szpielowskiego Neronowicza z 1710 roku (pomnik zniszczono w czasie II wojny światowej).
- Dworek, w którym mieściła się szkoła żeńska prowadzona przez Siostry Miłosierdzia (rozebrany w 1817 r.).
- Fortyfikacje bastionowe otaczające miasto w XVIII wieku.
- Synagoga z 1820 roku. Bardzo bogata, najładniejsza z trzech byłych domów modlitw, stała
obok poczty. Spalona razem z dwoma skromniejszymi 21.09.1939 r. przez wycofujące się wojska niemieckie. Pozostały po niej trzy słupy z ogrodzenia.
W 1858 r. powstał w Szczuczynie szpital pw. św. Stanisława.
Przez miasto przepływa Wissa, niewielka rzeka, dopływ Biebrzy.
Znani ludzie urodzeni w Szczuczynie
Bibliografia
- Janusz Sobolewski, Irena Sobolewska: Prezentuje się Powiat Grajewski. Wyd. 2. Rajgród: Towarzystwo Miłośników Rajgrodu, 2006. ISBN 83978-88371-06-1.
Zobacz też
- Strona z bogatą historią miasta Szczuczyn (ang.). [dostęp 22 września 2008].
- Strona Urząd Miasta Szczuczyn
Szczuczyn nie posiada linii kolejowej. Najbliższa stacja kolejowa to Grajewo (18 km od miasta). Głównym przewoźnikiem autobusowym w mieście i okolicy jest PKS Łomża. Można spotkać tu również autobusy PKS Suwałki, PKS Warszawa oraz PKS Transkom Pisz. Szczuczyn posiada bezpośrednie połączenia autobusowe z Białymstokiem, Łomżą, Warszawą, Grajewem, Ełkiem, Radziłowem, Jedwabnem, Suwałkami, Augustowem, Piszem, Białą Piską, Oleckiem, Giżyckiem, Gołdapią i in. W okresie letnim bywa uruchamiany dodatkowy kurs do Lublina i Władysławowa przez Gdańsk.
Dane ogólne
Ośrodek usługowy; drobny przemysł: spożywczy, skórzany i ceramiczny.
Transport
Lokalny węzeł drogowy, w mieście krzyżują się drogi krajowe: