Trzebnica (niem. Trebnitz) – miasto w woj. dolnośląskim, w powiecie trzebnickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Trzebnica i władz powiatowych. Położone we wschodniej części Wzgórz Trzebnickich.
W połowie XVII wieku polsko-niemiecka granica językowa przebiegała niedaleko Trzebnicy, włączając miasto do terytorium o dominacji języka polskiego.
Trzebnica otrzymała prawa miejskie w 1250 r., a w roku 1257 wykupiła od klasztoru wójtostwo, uzyskując w ten sposób znaczną niezależność gospodarczą. W XIV wieku miasto znalazło się w granicach księstwa oleśnickiego. W 1348 r. wraz z całym Śląskiem inkorporowana do Korony Czeskiej, a w roku 1742 roku w wyniku wojen śląskich znalazło się w państwie pruskim.
Miasta i gminy partnerskie:
Historycznie leży na Dolnym Śląsku. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. wrocławskiego.
Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 12 460 mieszkańców.
Przez miasto przebiegają drogi krajowe i wojewódzkie:
W okolicach miasta na zboczach Winnej Góry (popularnie zwanej "Kocią Górą") znaleziono najstarsze obozowisko ludzkie (Homo erectus) na terenie Polski, datowane na 500 000 lat. Odkrył je wrocławski archeolog Jan Michał Burdukiewicz
Nazwa miejscowości pochodzi od prasłowiańskiego czasownika terbiti "karczować (las), trzebić" z dodanym przyrostkiem – nica. Pierwotnie oznaczała osadę powstałą na miejscu wykarczowanego lasu. Istnieje również drugie wyjaśnienie wywodzące nazwę od słowiańskiego określenia na składanie ofiar w umiejscowionej w osadzie pogańskiej świątyni. Historycy wiążą osadę ze śląskim plemieniem Trzebowian.
Kluby sportowe:
W listopadzie 2010 r. uruchomiono pierwszą w historii miasta linię komunikacji miejskiej, która łączy dworzec kolejowy z kilkunastoma przystankami w całej Trzebnicy.
Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 8,36 km².
W 1810 r., za sprawą dekretu sekularyzującego wszystkie klasztory w Królestwie Pruskim, cysterki opuściły Trzebnicę. W XIX wieku miasto przeżyło rozkwit. Rozbudował się przemysł włókienniczy, powstał bank i drukarnia. W 1886 r. miasto uzyskało połączenie kolejowe z Wrocławiem, a w 1888 r. otwarto "Zdrój św. Jadwigi". W 1897 rozpoczęto elektryfikację, a w 1910 uruchomiono gazownię miejską.
W dokumencie z roku 1202 miejscowość wymieniona jest jako Trebnyc, w 1209 Trebnich, w 1250 "Trebnic villa forensi", w XIV wieku Trebenicz. Jeszcze w 1750 roku miejscowość jest wymieniona pod polską nazwą Trzebnica w dokumencie Fryderyka II pośród innych miast śląskich w zarządzeniu urzędowym wydanym dla mieszkańców Śląska. Niemiecka nazwa stała się urzędową nazwą miasta dopiero w XVII-XVIII wieku po ostatecznym podboju Śląska przez Prusy w roku 1763 roku w wyniku trzech wojen śląskich z Austrią. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego podaje dwie nazwy miejscowości: polską nazwę Trzebnica oraz zgermanizowaną Trebnitz.
25 stycznia 1945 do Trzebnicy wkroczyły wojska sowieckie. W marcu i kwietniu 1945 skoncentrowała się tu 2 Armia Wojska Polskiego. Z II wojny światowej Trzebnica wyszła zniszczona w 75%. Od 20 kwietnia do początków czerwca 1945 Trzebnica była pierwszą siedzibą władz województwa wrocławskiego (wojewoda Stanisław Piaskowski).
Pierwszy zapis o miejscowości zwanej wówczas Trebnica pochodzi z 1138 roku. W 1202 r. Henryk Brodaty ufundował tu kościół i klasztor, do którego w 1203 r. wprowadziły się przybyłe z Bambergu cysterki. Opactwo trzebnickie było pierwszym żeńskim klasztorem cysterskim na ziemiach polskich. Wiadomość o założeniu klasztoru trzebnickiego jako fundacji przekazała bulla papieża Innocentego III z 22 listopada 1202 roku, na mocy której papież wziął klasztor pod szczególną opiekę. Wprowadzenie sióstr benedyktynek z Bambergu, które w 1218 roku przyjęły regułę cysterską, odbyło się 13 stycznia 1203 roku i zostało przeprowadzone przez biskupa wrocławskiego, Cypriana. Od XIV wieku Trzebnica jest ośrodkiem kultu św. Jadwigi Śląskiej.
oraz linia kolejowa: