1990
Wojskowa Akademia Polityczna im. Feliksa Dzierżyńskiego (WAP) – uczelnia wojskowa Sił Zbrojnych PRL.
Akademię powołano Ustawą z dnia 22 marca 1951 r. o utworzeniu Akademii Wojskowo-Politycznej (AWP).
Fakultet Wojskowo-Prawniczy
Struktura organizacyjna i proces kształcenia w AWP były zbliżone do rozwiązań zastosowanych w Akademii im. Lenina w Moskwie. Autorem większości koncepcji przy tworzeniu akademii był płk Jan Hoffman, absolwent moskiewskiej uczelni. Podstawowymi jednostkami dydaktycznymi akademii były:
W latach 1951-1954 AWP zajmowała budynek dawnego Hotelu Europejskiego przy ul. Krakowskie Przedmieście w Warszawie. W 1954 została przeniesiona do budynków przy ul. Opaczewskiej (od 1960 ul. Banacha), które stopniowo zwalniała Akademia Sztabu Generalnego. Przenosiny zakończono w lutym 1956.
W czerwcu 1957 minister Obrony Narodowej rozkazem nr 052/org przemianował Akademię Wojskowo-Polityczną na Wojskową Akademię Polityczną. W grudniu 1958 utworzono dwa fakultety: historyczny i pedagogiczny, które potem przemianowano na wydziały. Na początku 1961 w miejsce rozwiązanego Fakultetu Wojskowo-Prawniczego powołano Wojskowy Instytut Prawniczy (WIP), którego organizatorem i komendantem był dr Leon Łustacz. WIP powstał po rozwiązaniu Zarządu Sądownictwa Wojskowego. W 1966 na wniosek Komisji MON ds. psychologii, socjologii i pedagogiki wojskowej powołano w WAP Ośrodek Badań Społecznych. W tym samym roku utworzono też nowy Wydział Ekonomiczno-Wojskowy.
Zadaniem placówki było prowadzenie pracy dydaktycznej, działalności naukowej oraz popularyzacja wojskowego prawa karnego, administracyjnego i sądowego. W skład WIP wchodził ; Dział Prawa Administracyjnego kier. przez Sykstusa Guze oraz Dział Prawa Karnego kier. przez Haraschina. W jego składzie znajdowały się:
1951-1956
Wśród absolwentów WAP byli: Józef Baryła, Bronisław Jan Bednarz, Janusz Bojarski, Michał Chęciński, Jan Czapla, Józef Kądzielski, Czesław Kiszczak, Stanisław Kwiatkowski, Konstanty Malejczyk, Henryk Piecuch, Aleksander Podolski
Zadaniem fakultetu było kształcenie oficerów przewidzianych na stanowiska w sądownictwie wojskowym i jego administracji oraz w prokuraturze. Fakultet został rozwiązany 8 grudnia 1955 w wyniku reformy sądownictwa, kiedy to wiele spraw podlegających orzecznictwu sądów wojskowych przekazano do kompetencji sądów powszechnych. Okres kształcenia prawników wojskowych trwał do 3,5 roku. Ukończenie fakultetu nie dawało uprawnień do tytułu magistra prawa.
Kadra dydaktyczna WAP rekrutowała się w początkowym okresie przede wszystkim z oficerów politycznych Wyższej Szkoły Oficerów Politycznych w Rembertowie, Oficerskiej Szkoły Politycznej w Łodzi oraz Głównego Zarządu Politycznego WP. Spośród kadry WSOP do akademii skierowanie zostali: Julian Biełous, Bolesław Kiek, Michał Pirko, Jakub Zylbersztein, Zdzisław Rosiński, Rudolf Dzipanov, Artur Leinwand, Tadeusz Kopaniak, Jan Myczko, Tadeusz Lenczowski, Wacław Jackowski. Z OSPolit w Łodzi skierowani zostali: Aleksander Puchow, Tadeusz Gęsek, Jerzy Dworniak, Adolf Wartoś, Witold Bondziul, Stanisław Oprychał, Ludwik Stein, Henryk Olek i Zenon Chałat. Szef GZP WP skierował m.in. Aleksandra Zatorskiego i Michała Rudawskiego oraz Andrzeja Wysłoucha. Skierowano również Tadeusza Jędruszczaka z organizacji Służba Polsce oraz Fryderyka Zbiniewicza z Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego. W grupie pierwszych pracowników znaleźli się również oficerowie Armii Radzieckiej: Michał Stankiewicz, Andrzej Wysłouch, Wiktor Uspieński, Edward Bałut, Eugeniusz Tarasow. Absolwentami radzieckich akademii w gronie kadry byli: Jan Hofman, Tadeusz Szaciło i Stanisław Rutkowski. Do 1956 w APW tylko Emanuel Halicz miał stopień naukowy doktora. Do 1960 nominacje profesorskie WAP otrzymali Emanuel Halicz i Jakub Wachtel.
Do utworzenia akademii wykorzystano kadrę dydaktyczną i bazę szkoleniową Wyższej Szkoły Oficerów Politycznych w Rembertowie. 18 lipca 1951 akademia otrzymała imię Feliksa Dzierżyńskiego .
Rozporządzeniem Rady Ministrów z 21 maja 1990 Wojskowa Akademia Polityczna została rozwiązana. Część kompleksu przy ul. Banacha 2, w którym miała swą siedzibę została przekazana Uniwersytetowi Warszawskiemu (obecnie mieści się tam Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki UW).
Wojskowy Instytut Prawniczy
Wśród cywilnych wykładowców po 1956 znaleźli się: Jerzy Wiatr, Jan Szczepański, Stanisław Herbst, Czesław Madajczyk i Janusz Reykowski. Do 1965 spośród cywilnych pracowników dołączyli: Janusz Woliński, Ludwik Bazylow, Wiktor Szczerba, Tadeusz Cieślak, Józef Skrzypek, Adam Stebelski, Franciszek Ryszka, Maria Turlejska, Roman Kamienik, Marian Wojciechowski, Karol Lapter, Władysław Tomkiewicz, Andrzej Zahorski, Eugenia Strumień, Witold Sierpiński, Zbigniew Ćwiek, Hernryk Birecki, Bolesław Lewicki, Janusz Nowicki, Adam Krokiewicz, Tadeusz Kroński, Jan Legowicz, Tadeusz Nowacki, Tadeusz Pasierbiński, Ryszard Wroczyński, Ignacy Szaniawski, Stanisław Jedlewski. W 1968 po wydarzeniach marcowych z WAP odszedł m.in. Jerzy Wiatr oraz wielu innych.
W pierwszych latach akademia była uczelnią bezwydziałową. W jej składzie znajdowało się osiem katedr: historii polski i polskiego ruchu robotniczego, historii powszechnej i międzynarodowego ruchu robotniczego, historii wojen i sztuki wojennej, taktyki i służby sztabów, geografii wojennej, ekonomii politycznej, marksizmu i leninizmu, pracy partyjno-politycznej. W 1954, po rozwiązaniu Oficerskiej Szkoły Prawniczej, w ramach Akademii Wojskowo-Politycznej im. Feliksa Dzierżyńskiego powołano Fakultet Wojskowo-Prawniczy działający w latach 1954-1955.
Wykładowcy: Tadeusz Antonowicz, Józef Badecki, Edward Barszcz, Czesław Bielecki, Jan Bogusz, Józef Borgosz, Zbigniew Chądzyński, Dionizy Cheba, Otto Cymerman, Jerzy Cytowski, Janusz Dancewicz, Kazimierz Dudek, Tadeusz Dziekan, Ziwa Feldeman, Zbigniew Gajczyk, Aleksander Goldberg, Tadeusz Grabowski, Wacław Grzegorczyk, Sykstus Guzy, Chaim Himmelfarb, Henryk Jabłoński, Mieczysław Jaworski, Tadeusz Jędruszczak, Stanisław Kania, Roman Kaufman, Tadeusz Kopania, Karol Koranyi, Stanisław Korman, Tadeusz Kotarbiński, Jerzy Kowalczyk, Bolesław Krasiewicz, Edward Krawczyk, Krzysztof Kruszewski, Wincenty Kuczyński, Ryszard Kulesza, Stanisław Kwiatkowski, Marian Leczyk, Marian Leszczyk, Teofil Leśko, Marian Librowski, Leon Łustacz, Jan Kazimierz Majewski, Teofil Malec, Stefan Michnik, Ryszard Mierzejewski, Ryszard Mieszko, Jerzy Modlinger, Rajmund Mormul, Jerzy Muszyński, Aleksander Murynowicz, Kazimierz Ochocki, Eugeniusz Olczyk, Jerzy Pawłowski,Stanisław Piasecki, Stefan Piotrowicz, Czesław Podgórski, Julian Polan-Haraschin, Władysław Polański, Zygmunt Parucki, Przemysław Przewłocki, Ryszard Ratajczyk, Stefan Rybarczyk, Aleksander Saulewicz, Tadeusz Sawicki, Kazimierz Sobczak, Stanisław Józef Sokołowski, Wacław Stankiewicz, Janusz Teleszyński, Władysław Tracz, Jakub Wachtel, Józef Wilczyński, Tadeusz Wołoszczuk, Piotr Woroniec, Zdzisław Zapisek, Aleksander Zatorski, Jan Zawadzki, Leon Ziaja - członek redakcji "Mówią Wieki", Adam Żebrowski i Emanuel Żerański.
Do 1990 akademia kształciła słuchaczy na poziomie studiów magisterskich w zakresie nauk społeczno-politycznych i wojskowych oraz pracowników naukowo-dydaktycznych (studia doktoranckie).
Uczelnia miała uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora habilitowanego nauk humanistycznych. Prowadziła również liczne studia podyplomowe w zakresie: pedagogiki wojskowej, socjologii wojska, historii sztuki wojennej, ekonomiki wojskowej itp.
1977-1978